Nhà côn trùng học Dino Martins, người lớn lên ở vùng nông thôn Kenya, đã dành nhiều năm nghiên cứu cách côn trùng duy trì sự sống trên Trái đất. Trong cuốn sách mới 'Hidden Creatures' (Những sinh vật ẩn mình), ông đưa độc giả vào thế giới ký sinh trùng – những sinh vật bị hiểu lầm nhiều nhất nhưng đóng vai trò thiết yếu trong hệ sinh thái.
Thế giới ký sinh trùng đa dạng và kỳ lạ
Theo nhà xuất bản Penguin Random House, cuốn sách chào đón độc giả đến với 'thế giới ẩn giấu, ngoe ngoảy của ký sinh trùng'. Trong số đó có sán dây dài tới 36 mét trong ruột cá voi, ruồi tsetse có thể đâm xuyên da cá sấu, và đỉa – biểu tượng phổ biến của ký sinh. Martins nhấn mạnh rằng những sinh vật này không chỉ là ký sinh mà còn là thành phần thiết yếu của mọi hệ sinh thái.
Craig Venter, người lập bản đồ bộ gen người, từng phát hiện trung bình một thìa cà phê nước biển chứa 50 triệu virus. Virus là ký sinh trùng sống nhờ vào các sinh vật khác, và quá trình tiến hóa đã tạo ra nhiều 'kẻ đi nhờ' bám vào vật chủ bên ngoài hoặc bên trong tế bào.
Bốn giọng kể độc đáo trong sách
Theo đánh giá của The Guardian, 'Hidden Creatures' được trình bày theo bốn mạch văn riêng biệt. Đầu tiên là những mô tả trữ tình về thiên nhiên, như cảnh xác voi phân hủy dưới nắng Kenya với 'một nồi giòi sôi sùng sục cuộn trào'. Sau đó, giọng văn chuyển sang phân loại các chi và bộ sinh vật, thể hiện sự kinh ngạc trước sự sáng tạo của thiên nhiên.
Phần thứ ba là bản cáo trạng, với chi tiết kinh hoàng về vòng đời của giun mắt: chúng sống trong hốc mắt, đẻ trứng, ấu trùng bơi ra dịch nhầy, ruồi hút dịch mang ấu trùng, và khi ruồi hút nước mắt vật khác, ấu trùng chui ra để tiếp tục vòng đời. Cuối cùng, tác giả làm dịu không khí bằng những giai thoại duyên dáng về các chuyến đi thực địa ở Kenya và cuộc trò chuyện với nông dân.
Ký sinh trùng: từ ghê tởm đến ngưỡng mộ
Martins miễn cưỡng chuyển sang chế độ 'tiêu diệt lũ thú dữ' sau khi giải thích vẻ đẹp của vòng đời một số sinh vật vẫn gây ra bệnh tật cho hàng triệu người. Tác giả khơi gợi cảm giác ngưỡng mộ trước sự tài tình của mánh khóe, ghê tởm chi tiết vụ lừa đảo, và quyết tâm chấm dứt nó. Cuối cùng, cảm giác dai dẳng nhất là sự kinh ngạc trước sự đa dạng và sáng tạo của thế giới sống.
