Hành trình từ giọng hát chèo cánh gà đến 'nữ tướng' sân khấu Trịnh Thúy Mùi
Sinh năm 1963 tại Ninh Bình, một trong những cái nôi chèo nổi tiếng của miền Bắc, nghệ sĩ Trịnh Thúy Mùi đã được nuôi dưỡng trong môi trường nghệ thuật dân gian từ nhỏ. Những làn điệu chèo mượt mà, truyền cảm đã thấm sâu vào tâm hồn bà, dẫn lối bà đến với Nhà hát Chèo Hà Nội vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước.
Khởi đầu thầm lặng và bước ngoặt nghệ thuật
Ít ai biết rằng, xuất phát điểm của nữ nghệ sĩ lừng danh này lại là công việc hát lồng cho các diễn viên trên sân khấu – một vị trí thầm lặng, không ánh hào quang. Giọng hát ngọt ngào, mềm mại của bà đã âm thầm góp phần làm nên thành công cho nhiều vai diễn, đặc biệt là vai nàng Sita trong vở chèo cùng tên do Nghệ sĩ Nhân dân Doãn Hoàng Giang dàn dựng.
Thành công vang dội của vở diễn này, với số lượng suất diễn kỷ lục, đã đưa giọng hát thiên phú của Thúy Mùi đến gần hơn với công chúng. Bà dần xuất hiện thường xuyên trong các chương trình dân ca cổ truyền trên đài phát thanh, không chỉ với những khúc chèo mà còn qua các bài hát ru và ngâm thơ đầy cảm xúc.
Khẳng định tài năng diễn xuất và đạo diễn
Sau này, tài năng diễn xuất của Thúy Mùi mới thực sự được khai phá. Từ vị trí đứng sau cánh gà, bà bước ra sân khấu như cánh chim tự do, nhanh chóng chinh phục khán giả qua hàng loạt vai diễn ấn tượng. Đó là Nguyên Phi Ỷ Lan trong Lý Thường Kiệt, nàng Mai trong Người Thiên Đô, hay Lan 'điêu' trong Đồng tiền vạn lịch.
Không chỉ dừng lại ở những vai đào thương tha thướt, bà còn thể hiện bản lĩnh qua các nhân vật giàu cá tính, như mẹ Đốp trong Quan âm Thị Kính và bà mẹ trong Bà già ra thành phố – tác phẩm đã giành Huy chương Vàng tại Liên hoan Sân khấu Chèo toàn quốc năm 2011.
Bước chuyển mình trong vai trò lãnh đạo
Năm 2008, nghệ sĩ Thúy Mùi được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội, mở ra chương mới trong sự nghiệp. Với tầm nhìn táo bạo, bà đã đầu tư vào nhiều vở diễn tiền tỷ, như Oan khuất một thời, Vương nữ Mê Linh, và Long thành diễn xướng. Trong đó, Vương nữ Mê Linh do chính bà đạo diễn đã xuất sắc giành Huy chương Vàng và Giải Đạo diễn xuất sắc tại Liên hoan Chèo chuyên nghiệp toàn quốc năm 2013.
Bà còn dành nhiều tâm huyết cho đề án sân khấu học đường, nhằm nuôi dưỡng thế hệ khán giả trẻ cho nghệ thuật truyền thống. Dưới sự dẫn dắt của bà, Nhà hát Chèo Hà Nội đã vượt qua những thách thức thị trường, duy trì hoạt động sôi nổi với các đêm diễn thường xuyên và những chuyến lưu diễn khắp cả nước.
Đóng góp không ngừng cho nghệ thuật và xã hội
Không chỉ là một nghệ sĩ tài năng, Trịnh Thúy Mùi còn đảm nhận nhiều vai trò quan trọng trong ngành văn hóa nghệ thuật. Bà từng là Giám đốc Trung tâm Bảo tồn và Phát triển Nghệ thuật truyền thống sân khấu Việt Nam, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, và hiện là Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam.
Với những cống hiến bền bỉ, bà đã được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, bao gồm Huân chương Lao động hạng Ba, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, và danh hiệu Công dân Thủ đô Ưu tú năm 2015. Gần đây, bà được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, trở thành gương mặt duy nhất của lĩnh vực sân khấu trong danh sách này.
Quan điểm nghệ thuật và tầm nhìn tương lai
Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Thúy Mùi luôn nhấn mạnh rằng sân khấu không thể tách rời đời sống. Những chuyến đi thực tế, như chuyến tiếp xúc cử tri tại Đồng Tháp, giúp bà thu thập chất liệu sinh động cho sáng tạo nghệ thuật, để nghệ thuật có thể cất lên tiếng nói chân thực của cuộc sống.
Bà tin tưởng rằng Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam sẽ mở ra cơ hội lớn cho sân khấu phát triển. Tuy nhiên, bà cũng chỉ ra sự cần thiết phải hoàn thiện hành lang pháp lý, với những chính sách cụ thể và sát thực tiễn hơn, nhằm khuyến khích nghệ sĩ sáng tạo và cống hiến.
Với bản lĩnh, quyết đoán và tình yêu nghệ thuật sâu sắc, Trịnh Thúy Mùi xứng đáng được mệnh danh là 'nữ tướng' của sân khấu Việt Nam, tiếp tục dẫn dắt và truyền cảm hứng cho thế hệ sau.
