Việc Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành đồng thời bản tiếng Việt của tiểu thuyết cùng tên với bộ phim điện ảnh Doraemon: Nobita và lâu đài dưới đáy biển (phiên bản mới), khởi chiếu tại Việt Nam từ ngày 22 tháng 5, là một chỉ dấu thú vị tiếp theo cho thấy sự tương hỗ giữa các lĩnh vực kinh doanh sản phẩm văn hóa để cùng mở rộng thị phần và phát triển. Cùng với đó, nhiều tín hiệu tích cực khác từ lĩnh vực sáng tác, xuất bản và hợp tác khai thác bản quyền truyện tranh ở nước ta đang gợi mở tiềm năng cho một ngành công nghiệp sáng tạo của Việt Nam.
Sức hấp dẫn hơn 30 năm của nhân vật Doraemon tại Việt Nam
Trong suốt hơn 30 năm qua, nhân vật chú mèo máy Doraemon đã hiện diện tại Việt Nam qua nhiều định dạng khác nhau: truyện ngắn, truyện ngắn tuyển tập, truyện dài, tiểu thuyết, phim hoạt hình (phụ đề, lồng tiếng) và phim điện ảnh. Từ năm 1996, phần tiền bản quyền ban đầu của tác giả F. Fujio và một phần doanh thu của Nhà xuất bản Kim Đồng, đơn vị độc quyền khai thác ấn bản tiếng Việt của bộ truyện tranh này tại Việt Nam, đã được sử dụng để gây Quỹ Học bổng mang tên chú mèo máy đáng yêu này. Điều này góp phần biến hình ảnh Doraemon từ một nhân vật truyện tranh trở thành người bạn đồng hành gắn bó với nhiều thế hệ bạn đọc Việt Nam.
Việc mở rộng phạm vi khai thác bản quyền từ bộ truyện tranh Doraemon tại Nhật Bản và trên thế giới là một ví dụ điển hình cho cách thức phát triển ngành công nghiệp truyện tranh. Truyện tranh được xem như tài sản trí tuệ cốt lõi, gợi ý và thúc đẩy các nhà đầu tư trong các lĩnh vực sáng tạo khác tiếp tục phát triển ý tưởng kinh doanh, tạo nên một hệ sinh thái sản phẩm phong phú, phục vụ đa dạng nhu cầu của công chúng và duy trì lợi nhuận lâu dài. Dần dần, điều này hình thành nên một biểu tượng văn hóa với nhân vật chính và hệ thống các nhân vật xung quanh.
Bên cạnh Doraemon, nhiều nhân vật truyện tranh nổi tiếng thế giới và Nhật Bản cũng đã trở thành người bạn tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt Nam, như Son Goku (truyện Bảy viên ngọc rồng), Naruto, Spider-Man, Batman, Tintin... Các nhân vật đặc sắc ấy tiếp tục được sống trong nhiều phiên bản sáng tạo khác, tạo nên hệ sinh thái tác phẩm có tầm ảnh hưởng lớn trên toàn thế giới.
Phát hành tiểu thuyết đồng thời với phim điện ảnh
Trở lại với thông tin về việc phát hành tiểu thuyết đồng thời với bộ phim điện ảnh Doraemon: Nobita và lâu đài dưới đáy biển, theo đại diện truyền thông của Nhà xuất bản Kim Đồng, đơn vị này lên kế hoạch phát hành 5.000 bản. Đây là một con số ấn tượng nếu đặt trong bối cảnh kinh doanh sách hiện nay, đặc biệt là đối với dạng sách “chỉ có chữ và chữ”. Comicola, một đơn vị khác, cung cấp đa dạng thể loại truyện tranh cùng các sản phẩm phái sinh dành cho người lớn.
Công nghiệp truyện tranh của người Việt Nam, tại sao không?
Có thể nói, bắt đầu từ sức hấp dẫn của Doraemon hơn 30 năm trước và nhiều truyện tranh nhập khẩu khác, các thế hệ bạn đọc dần hình thành những câu lạc bộ yêu thích một nhân vật nào đó. Các cộng đồng bạn đọc truyện tranh ra đời cùng với sự phát triển của nền tảng mạng xã hội. Điều đặc biệt thú vị là từ khoảng 10 năm trở lại đây, sự trưởng thành từng bước của cộng đồng truyện tranh đã tạo ra nhu cầu xây dựng dòng truyện tranh của riêng Việt Nam.
Vào nửa cuối tháng Tư vừa qua, Comicola kết hợp với PunkgaMe, cộng đồng họa sĩ truyện tranh Việt Nam với gần 20.000 thành viên, công bố sự ra đời của Comicola Academy. Cơ sở đào tạo này đặt mục tiêu tạo ra một môi trường học tập bài bản về sáng tác truyện tranh cho bất kỳ người Việt Nam nào yêu thích văn hóa phẩm này, kích thích sự tự tin trong những người giàu tinh thần sáng tạo để cùng nhau sớm hình thành một nền truyện tranh Việt Nam.
Comicola và hệ sinh thái truyện tranh Việt
Hiện nay, Comicola là đơn vị cung cấp đa dạng nhất các nền tảng thưởng thức truyện tranh tại Việt Nam, bao gồm xuất bản phẩm, webtoon, ứng dụng đọc truyện, cùng với dòng sản phẩm phái sinh và chuỗi sự kiện liên quan đến truyện tranh của tác giả Việt Nam. Ngay sau khi ra mắt, Comicola Academy đã khởi động chuỗi thảo luận chuyên sâu, chia sẻ tầm nhìn về hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh Việt Nam. Đơn vị này cũng thông báo về ba mô hình học sáng tác truyện tranh:
- Trải nghiệm dành cho trẻ em từ 8 đến 12 tuổi, giúp các em bày tỏ suy nghĩ và tình cảm về cuộc sống thông qua sáng tác truyện tranh.
- Cơ bản dành cho người lớn muốn thể hiện sự sáng tạo của cá nhân.
- Các khóa học nâng cao về tư duy và cách thể hiện truyện tranh theo hướng chuyên nghiệp.
Nhân lực cho ngành truyện tranh Việt Nam
Nguồn nhân lực cho sáng tác truyện tranh Việt Nam cũng là một khía cạnh lạc quan. Nhiều tác giả chuyên nghiệp Việt Nam, trong đó có những người từng tu nghiệp bài bản ở nước ngoài như Hà Lan và Nhật Bản, đã có tác phẩm truyện tranh đạt thứ hạng cao tại các cuộc thi quốc tế như Japan International Manga Award do Bộ Ngoại giao Nhật Bản tổ chức và các cuộc thi uy tín khác. Một số tác giả tiêu biểu bao gồm Hoàng Tường Vy (bút danh Vuy), người đạt giải Đồng tại Japan International Manga Award lần thứ 16 năm 2022, và Trần Minh Đức, người tốt nghiệp xuất sắc chuyên ngành Story Manga tại Đại học Kyoto Seika và làm việc cho Kodansha, một công ty xuất bản hơn 110 năm tuổi tại Nhật Bản. Cả hai hiện đang cộng tác với Comicola và Comicola Academy.
Chia sẻ với phóng viên Nhân Dân cuối tuần, anh Nguyễn Duy Hải, Giám đốc chuyên môn của Comicola Academy, đồng sáng lập PunkgaMe, cho biết trong hai ngày hội thảo chuyên sâu về truyện tranh tại Comicola Academy vào cuối tuần trước, khán phòng đã không còn chỗ trống. “Gần đây, sự chuyển dịch tích cực về nhu cầu truyện tranh dành cho người Việt Nam và sự chia sẻ tầm nhìn của các nhà sản xuất phim ảnh, đơn vị xuất bản trong nước về một hệ sinh thái sáng tạo từ cốt lõi tài sản trí tuệ là truyện tranh đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho chúng tôi để cho ra đời Comicola Academy”, anh Hải bày tỏ.
Từ thực tế vận hành PunkgaMe cũng như qua các công việc sáng tác cá nhân, anh Hải chia sẻ thêm: Hiện có một số đơn vị xuất bản trong nước đã tiến hành dự án sản xuất tiểu thuyết bằng tranh (graphic novel) và truyện tranh từ một số cuốn truyện dài, tiểu thuyết có giá trị, đã được tái bản nhiều lần của các tác giả Việt Nam. Đây là những bước đi cụ thể góp phần làm phong phú thêm dòng sản phẩm truyện tranh dành cho người Việt Nam.
