Vở ballet 'Dó' tái xuất với sự kết hợp tinh tế giữa hàn lâm và bản sắc Việt
Ngày 29/3, tại Nhà hát Hồ Gươm, vở ballet đương đại Dó đã chính thức trở lại sân khấu sau hai năm vắng bóng, mang đến một làn gió mới với nhiều thay đổi đáng chú ý. Tác phẩm này không chỉ làm say lòng khán giả yêu thích nghệ thuật hàn lâm mà còn mở ra một cuộc đối thoại nghệ thuật đầy cảm xúc, kết nối sâu sắc giữa truyền thống và hiện đại.
Nguồn cảm hứng từ văn hóa dân gian và âm nhạc cổ điển
Lấy cảm hứng từ những chất liệu dân gian quen thuộc như nơm, quạt giấy, chiếu hoa và giấy dó, Dó đã xây dựng một ngôn ngữ biểu đạt độc đáo, nơi kỹ thuật ballet hàn lâm giao thoa với đời sống văn hóa Việt Nam. Âm nhạc của vở diễn được chuyển soạn từ tổ khúc Bốn mùa của Antonio Vivaldi, do Max Richter thực hiện, tạo nên một không gian âm thanh vừa quen thuộc vừa mang hơi thở đương đại, làm nền cho những chuyển động uyển chuyển trên sân khấu.
Cấu trúc vở diễn và thông điệp sâu sắc
Dưới sự dàn dựng của Tổng đạo diễn Trần Hương Na cùng hai biên đạo tài năng là NSƯT Phan Lương và Vũ Ngọc Khải, Dó được cấu trúc theo vòng tuần hoàn của bốn mùa. Đây không chỉ là một ẩn dụ cho sự chuyển động, tái sinh mà còn là biểu tượng của tự do sáng tạo. Vở diễn gồm bốn phần chính:
- Buộc gió: Hành trình nội tâm trong mùa đông khắc nghiệt.
- Lặng gió: Không gian tĩnh tại của mùa thu.
- Gó mùa: Biến động và cao trào của đời sống mùa hè.
- Gó say: Biểu tượng của mùa xuân, sự tái sinh và hòa điệu với thiên nhiên.
Điểm nhấn của Dó nằm ở cách chuyển hóa các động tác quen thuộc trong đời sống nông nghiệp, như quăng chài, đặt nơm, gánh nước, cấy lúa, thành ngôn ngữ hình thể trừu tượng. Trên sân khấu, vạn vật không được tái hiện theo lối tả thực mà được thể hiện qua chuyển động và nhịp điệu cơ thể, tạo nên một bản giao hưởng thị giác giàu tính biểu đạt.
Phản hồi từ Đại sứ Liên minh châu Âu và ê-kíp sáng tạo
Tại sự kiện, ông Julien Guerrier - Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam, đã bày tỏ sự ngưỡng mộ sâu sắc đối với ê-kíp sáng tạo. Ông nhấn mạnh rằng Dó không chỉ tái hiện nhịp điệu bốn mùa mà còn truyền tải chiều sâu cảm xúc và biểu tượng văn hóa Việt Nam qua ngôn ngữ múa và sân khấu sáng tạo. Theo ông, vở diễn là minh chứng sinh động cho mối quan hệ giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam, vượt ra ngoài phạm vi kinh tế để kết nối con người và thúc đẩy giao lưu văn hóa.
Chia sẻ về ý tưởng, Tổng đạo diễn Hương Na Trần cho biết: "Từ những hình tượng rất Việt như chú Tễu, chiếc nơm, thần Nông hay chiếu hoa, chúng tôi đã chắt lọc và chuyển hóa thành ngôn ngữ của múa. Mong muốn của ê-kíp là tạo nên một tác phẩm nghệ thuật hàn lâm mang đậm bản sắc Việt, để khi Dó cất lời trên sân khấu, khán giả có thể cảm nhận được vẻ đẹp của tâm hồn và văn hóa Việt Nam theo một cách vừa quen thuộc, vừa mới mẻ."
Trong khi đó, biên đạo Vũ Ngọc Khải nhấn mạnh việc khai thác sâu ngôn ngữ múa Việt, từ động tác bàn tay đến các biểu tượng dân gian, để tạo nên cấu trúc chuyển động phức hợp. Anh cũng tiết lộ sẽ đưa Tín ngưỡng thờ Mẫu - một di sản được UNESCO ghi danh - vào vở diễn, làm phong phú thêm lớp lang nghệ thuật.
Đội ngũ nghệ sĩ và thử nghiệm Việt hóa ballet
Vở diễn quy tụ 20 nghệ sĩ ballet tài năng của Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam, cùng sự tham gia của các nghệ sĩ nổi bật như Vũ Ngọc Khải, NSƯT Phan Lương và Hà Tứ Thiên. Các nghệ sĩ không chỉ thực hiện kỹ thuật ballet trên giày mũi cứng mà còn kết hợp ngôn ngữ múa đương đại với những động tác mang dấu ấn văn hóa Việt, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao và khả năng cảm thụ tinh tế.
Theo ê-kíp sáng tạo, Dó không chỉ là một tác phẩm biểu diễn mà còn là một thử nghiệm quan trọng trong việc Việt hóa ballet - một loại hình nghệ thuật vốn có nguồn gốc từ châu Âu. Tác phẩm lựa chọn chất liệu neo-classic, kết hợp nền tảng hàn lâm với tinh thần đương đại, nhằm tạo nên một hình thức biểu đạt phù hợp với thể trạng và cảm quan thẩm mỹ của người Việt.
Kết luận: Sức hấp dẫn bền bỉ của ballet qua thời gian
Từ những sân khấu lộng lẫy của Nga đến không gian ấm cúng của Nhà hát Hồ Gươm, ballet cổ điển vẫn giữ được sức hấp dẫn bền bỉ qua nhiều thế hệ. Với Dó, khán giả không chỉ được thưởng thức một vở diễn nghệ thuật cao cấp mà còn chứng kiến sự giao thoa tinh tế giữa hai nền văn hóa, mở ra những chân trời mới cho sáng tạo trong tương lai.
