Người dùng Anh chuyển sang sử dụng mạng xã hội thụ động, giảm đăng bài công khai
Theo một khảo sát mới nhất từ Ofcom, cơ quan quản lý truyền thông của Vương quốc Anh, tỷ lệ người dân chủ động đăng tải nội dung trên các nền tảng như Instagram, Facebook và X đã giảm đáng kể, chỉ còn 49% so với mức 61% của năm trước. Kết quả này cho thấy một sự thay đổi rõ rệt trong hành vi sử dụng mạng xã hội tại Anh, với xu hướng ngày càng nhiều người chuyển sang hình thức "thụ động", tức là chủ yếu xem nội dung thay vì tạo ra nội dung.
Nguyên nhân từ nhu cầu tự bảo vệ và lo ngại rủi ro
Chuyên gia mạng xã hội Matt Navarra nhận định rằng sự thay đổi này có thể bắt nguồn từ nhu cầu "tự bảo vệ bản thân trong môi trường số". Người dùng đang có xu hướng rời khỏi không gian công khai để chuyển sang các kênh riêng tư hơn như tin nhắn trực tiếp hoặc các nhóm trò chuyện kín. "Không phải mọi người đã hết yêu mạng xã hội, mà họ trở nên có chủ đích hơn trong cách xuất hiện trên đó," Navarra giải thích.
Ofcom cũng ghi nhận rằng ngày càng nhiều người lo ngại những gì họ đăng tải trực tuyến có thể gây ra rủi ro trong tương lai. Điều này khiến mạng xã hội không còn được nhìn nhận đơn thuần là nơi thể hiện bản thân, mà trở thành một không gian tiềm ẩn nguy cơ. "Mạng xã hội không trở nên kém 'xã hội', mà là kém 'công khai' hơn," ông nói thêm.
Khảo sát chi tiết với sự tham gia của hơn 7.500 người
Báo cáo của Ofcom là một phần trong khảo sát thường niên về việc sử dụng và thái độ đối với truyền thông của người trưởng thành tại Anh. Khảo sát được tiến hành từ ngày 29/9 đến 28/11 năm ngoái, với sự tham gia của 7.533 người từ 16 tuổi trở lên. Người tham gia được hỏi về nhiều khía cạnh, bao gồm cách sử dụng mạng xã hội, thói quen tiếp cận tin tức trực tuyến và quan điểm về quyền riêng tư kỹ thuật số.
Một điểm đáng chú ý khác là sự gia tăng nhanh chóng của việc sử dụng AI. Tỷ lệ người trưởng thành tại Anh sử dụng các công cụ AI đã tăng từ 31% vào năm 2024 lên 54% vào năm 2025. Xu hướng này chủ yếu được thúc đẩy bởi giới trẻ, với khoảng 80% người trong độ tuổi 16-24 và gần 75% nhóm 25-34 tuổi cho biết họ đang sử dụng các công nghệ AI.
Hiện tượng "mệt mỏi kỹ thuật số" và thay đổi hành vi
Dữ liệu từ nghiên cứu định tính "Adults’ Media Lives", theo dõi 20 người trong thời gian dài, cũng cho thấy sự thay đổi trong cách người trưởng thành sử dụng mạng xã hội. Một người tham gia 25 tuổi, được ẩn danh là Brigit, chia sẻ: "Tôi giờ rất hiếm khi đăng bài. Điều đó khá buồn cười vì trước đây tôi từng chia sẻ cả những thứ như bữa tối mình ăn."
Tiến sĩ Ysabel Gerrard, giảng viên cao cấp về truyền thông số và xã hội tại Đại học Sheffield, nhận định hiện tượng "mệt mỏi kỹ thuật số" có thể là nguyên nhân khiến người dùng giảm đăng bài. Bà cho biết một số người trẻ thậm chí đang chuyển sang sử dụng điện thoại cơ bản và hoài niệm về thời kỳ đầu của mạng xã hội như MySpace. "Khi mạng xã hội mới phổ biến vào những năm 2000, việc đăng trạng thái, hình ảnh hay video là điều mới mẻ và thú vị. Nhưng hiện nay, điều đó không còn như trước nữa," bà giải thích.
Mạng xã hội chuyển đổi thành nền tảng giải trí ưu tiên video
Những thay đổi trong hành vi người dùng diễn ra trong bối cảnh hệ sinh thái mạng xã hội đã biến đổi mạnh mẽ, với video ngắn trở thành định dạng nội dung chủ đạo. Nếu trước đây các nền tảng như Instagram và Facebook ưu tiên hiển thị nội dung từ bạn bè và người quen, thì hiện nay bảng tin ngày càng xuất hiện nhiều nội dung từ các tài khoản xa lạ nhưng có sức hút lớn, bao gồm Reels, định dạng video ngắn được Meta thúc đẩy.
Theo Navarra, bảng tin mạng xã hội hiện nay mang tính thuật toán nhiều hơn và hoạt động như các nền tảng giải trí ưu tiên video, thay vì là không gian kết nối cá nhân như trước. Ben Woods, chuyên gia phân tích tại Midia Research, cũng đồng ý rằng mạng xã hội đang trở nên "kém tính xã hội hơn", với các nền tảng như YouTube và TikTok dần trở thành "trung tâm giải trí tổng hợp".
Xu hướng này có thể tiếp tục gia tăng khi các nội dung dạng "micro-drama" phát triển mạnh trên TikTok, cũng như việc các đài truyền hình phân phối chương trình của mình trên YouTube. "Khi các nền tảng mạng xã hội bắt đầu giống như truyền hình, người dùng cũng sẽ hành xử giống như khán giả thay vì người tham gia," Navarra kết luận.
Khảo sát còn cho thấy thái độ tích cực đối với môi trường trực tuyến đang suy giảm, với chỉ 59% người được hỏi cho rằng lợi ích của việc online lớn hơn rủi ro trong năm 2025, giảm so với 72% của năm trước. Đáng chú ý, mức độ tích cực này không có sự khác biệt lớn giữa những người sử dụng mạng xã hội thường xuyên và những người ít hoạt động hơn.
