Mạng xã hội làm suy giảm hạnh phúc giới trẻ, đặc biệt ở nữ sinh tuổi teen
Theo Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2026 được công bố vào ngày 19/3, việc dành quá nhiều thời gian trên các nền tảng mạng xã hội có thể gây ra sự suy giảm nghiêm trọng về mức độ hạnh phúc của giới trẻ, với tác động đặc biệt mạnh mẽ lên các nữ sinh tuổi teen. Báo cáo thường niên này do Trung tâm Nghiên cứu Hạnh phúc thuộc Đại học Oxford thực hiện, dựa trên khảo sát từ khoảng 100.000 người tại 140 quốc gia và vùng lãnh thổ, với sự hợp tác của công ty phân tích Gallup và Mạng lưới Giải pháp Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc.
Mối tương quan tiêu cực rõ rệt ở các nước nói tiếng Anh
Người tham gia khảo sát đã đánh giá mức độ hạnh phúc của mình theo thang điểm từ 0 đến 10. Kết quả cho thấy, trong vòng 10 năm qua, mức độ hạnh phúc của những người dưới 25 tuổi tại các quốc gia nói tiếng Anh như Mỹ, Canada, Australia và New Zealand đã giảm mạnh một cách đáng kể. Mối liên hệ tiêu cực giữa việc sử dụng mạng xã hội quá mức và sự suy giảm hạnh phúc được ghi nhận rõ ràng, đặc biệt là ở nhóm nữ sinh tuổi teen.
Cụ thể, các nữ sinh 15 tuổi sử dụng mạng xã hội từ 5 giờ trở lên mỗi ngày có mức độ hài lòng với cuộc sống thấp hơn đáng kể so với những bạn cùng trang lứa ít sử dụng hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, những người trẻ chỉ dành dưới một giờ mỗi ngày cho mạng xã hội có mức độ hạnh phúc cao nhất, thậm chí còn cao hơn cả những người hoàn toàn không sử dụng các nền tảng này. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy thanh thiếu niên trung bình dành khoảng 2,5 giờ mỗi ngày trên mạng xã hội.
Các nền tảng gây tác động tiêu cực nhất
Theo báo cáo, những nền tảng mạng xã hội gây ra tác động tiêu cực mạnh mẽ nhất thường là những nền tảng sử dụng thuật toán đề xuất nội dung, có sự xuất hiện của các người ảnh hưởng (influencer) và tập trung chủ yếu vào nội dung hình ảnh. Lý do là các yếu tố này dễ dàng thúc đẩy sự so sánh xã hội, khiến người dùng, đặc biệt là giới trẻ, cảm thấy tự ti và không hài lòng với cuộc sống của mình.
Sự khác biệt theo khu vực địa lý
Tuy nhiên, không phải tất cả các khu vực đều có cùng một xu hướng tiêu cực. Ở một số vùng như Trung Đông và Nam Mỹ, mối liên hệ giữa việc sử dụng mạng xã hội và mức độ hạnh phúc lại mang tính tích cực hơn. Tại đây, mức độ hạnh phúc của giới trẻ không hề suy giảm dù họ có sử dụng mạng xã hội với tần suất cao.
Báo cáo lý giải rằng sự khác biệt này có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố văn hóa và xã hội giữa các khu vực. Giáo sư Jan-Emmanuel De Neve, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hạnh phúc và đồng biên tập của báo cáo, cho biết: "Chúng tôi cho rằng đó là do chất lượng đời sống xã hội và sự ổn định mà họ hiện đang được hưởng. Nhìn chung, khu vực Mỹ Latinh có mối quan hệ gia đình bền chặt, mối quan hệ xã hội vững mạnh và mức độ cộng đồng cao hơn so với những nơi khác."
Bảng xếp hạng hạnh phúc toàn cầu
Báo cáo cũng công bố bảng xếp hạng các quốc gia hạnh phúc nhất thế giới. Các quốc gia Bắc Âu tiếp tục dẫn đầu nhờ sự kết hợp của nhiều yếu tố như mức sống cao, phân phối thu nhập công bằng, hệ thống phúc lợi xã hội vững chắc giúp bảo vệ người dân trước rủi ro suy thoái kinh tế, cùng với tuổi thọ cao. Cụ thể, Phần Lan đứng đầu bảng xếp hạng quốc gia hạnh phúc nhất thế giới năm thứ chín liên tiếp, trong khi các nước Bắc Âu khác như Iceland, Đan Mạch, Thụy Điển và Na Uy cũng góp mặt trong top 10.
Một điểm đáng chú ý là Costa Rica đã lần đầu tiên lọt vào top 5, xếp thứ tư sau khi tăng mạnh từ vị trí 23 vào năm 2023. Báo cáo cho rằng sự cải thiện này đến từ sự gắn kết gia đình và các mối quan hệ xã hội mạnh mẽ. Ngược lại, ở cuối bảng xếp hạng là các quốc gia nằm trong hoặc gần khu vực xung đột, với Afghanistan vẫn là quốc gia kém hạnh phúc nhất, tiếp theo là Sierra Leone và Malawi.
Trong khu vực đại lục, Hong Kong và Đài Loan của Trung Quốc lần lượt xếp hạng 65, 90 và 26. Đáng chú ý, bảng xếp hạng năm 2026 là năm thứ hai liên tiếp không có quốc gia nói tiếng Anh nào lọt vào top 10, với Mỹ đứng thứ 23, Canada thứ 25 và Anh thứ 29.
Bối cảnh và ý nghĩa của báo cáo
Báo cáo được công bố trong bối cảnh ngày càng nhiều quốc gia trên thế giới đã hoặc đang cân nhắc việc cấm trẻ vị thành niên sử dụng mạng xã hội, do lo ngại về những tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm lý và hạnh phúc. Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng khoa học quan trọng, nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp bảo vệ và giáo dục để giúp giới trẻ sử dụng mạng xã hội một cách lành mạnh và cân bằng hơn.
