Giới trẻ Việt Nam chuyển hướng đọc tin bầu cử qua mạng xã hội
Với thế hệ lớn lên cùng internet, mạng xã hội không chỉ là không gian giải trí mà còn trở thành hệ sinh thái thông tin chủ đạo. Trong bối cảnh đó, các vấn đề chính trị-xã hội, bao gồm bầu cử, ngày càng xuất hiện phổ biến trên các nền tảng số. Theo báo cáo Digital Vietnam 2025 từ We Are Social và DataReportal, Việt Nam hiện có khoảng 76,2 triệu tài khoản mạng xã hội, tương đương hơn 75% dân số. Nhóm người trẻ từ 18-24 tuổi là những người sử dụng tích cực nhất, với thời gian truy cập trung bình từ 3 đến 7 giờ mỗi ngày.
Sự dịch chuyển trong thói quen tiếp nhận thông tin
Các nhà sáng tạo nội dung trên mạng xã hội có xu hướng chú trọng sản xuất các sản phẩm thông tin về chính trị-xã hội. Với hơn 70 triệu người dùng, mạng xã hội ở Việt Nam đã trở thành kênh thông tin chủ đạo, tác động sâu sắc đến nhận thức và hành vi của giới trẻ. Không chỉ ở Việt Nam, xu hướng này cũng diễn ra trên phạm vi toàn cầu. Theo nghiên cứu của Pew Research Center, 76% người trẻ từ 18-29 tuổi thường xuyên hoặc đôi khi tiếp cận tin tức qua mạng xã hội, trong đó TikTok nổi lên như nguồn tin phổ biến.
Ưu tiên nội dung ngắn và trực quan
Một đặc điểm nổi bật trong cách Gen Z tiếp cận thông tin bầu cử là sự ưu tiên nội dung ngắn, trực quan và dễ tiếp cận. Thay vì chủ động truy cập trang tin chính thống, nhiều Gen Z cho biết họ thường “bắt gặp” thông tin về bầu cử khi lướt TikTok, Facebook, Threads hay YouTube. Theo khảo sát với 764 người trẻ của VietnamPlus, 78,4% Gen Z thích tiếp nhận thông tin qua video, trong khi bài viết dài hay đồ họa chiếm tỷ lệ thấp hơn.
Trên các nền tảng này, thông tin về chính trị và bầu cử thường xuất hiện dưới dạng video giải thích ngắn về chính sách, phân tích quan điểm ứng cử viên, hoặc meme chính trị. Nhiều tài khoản sáng tạo nội dung bắt đầu đăng tải video chia sẻ kiến thức bầu cử theo cách gần gũi, sử dụng ngôn ngữ hỏi-đáp hoặc giải thích thuật ngữ. Đặng Thùy Trang (19 tuổi, sinh viên tại Hà Nội) chia sẻ: “Trên TikTok, mình hay lướt trúng các video lồng nhạc trendy để truyền tải thông tin về ngày bầu cử. Nội dung ngắn gọn và súc tích nên dễ nắm bắt hơn đọc báo truyền thống”.
Không gian thảo luận và chia sẻ
Bên cạnh việc theo dõi thông tin, mạng xã hội còn trở thành không gian để người trẻ trao đổi quan điểm về cuộc bầu cử sắp tới. Dưới các bài đăng liên quan, nhiều người dùng trẻ tham gia bình luận, đặt câu hỏi hoặc chia sẻ góc nhìn cá nhân. Tài khoản TikTok “Để Thắng Kể Bạn Nghe” tích cực chia sẻ thông tin bầu cử, với chủ tài khoản cho biết: “Mình có độ nhạy cảm với thứ người trẻ muốn nghe, nên biến hóa chất liệu thông tin thành định dạng phù hợp để mọi người dễ tiếp nhận”.
Nhiều cơ quan báo chí chính thống cũng tham gia vào các nền tảng mạng xã hội để cung cấp thông tin chính xác về bầu cử. Thời gian gần đây, Báo Nhân Dân đẩy mạnh tuyên truyền trên TikTok, Facebook, YouTube với nội dung dưới dạng video ngắn, đồ họa thông tin, giúp người trẻ dễ tiếp cận và hiểu rõ về quy trình bầu cử.
Thách thức từ tin giả và bong bóng thông tin
Tuy nhiên, việc mạng xã hội trở thành nguồn thông tin chính về bầu cử cũng đặt ra thách thức. Các nền tảng số vận hành dựa trên thuật toán gợi ý, ưu tiên nội dung giữ chân người dùng, khiến thông tin gây tranh cãi hoặc cảm xúc dễ lan truyền. Người trẻ dễ rơi vào “bong bóng thông tin”, nơi họ chỉ tiếp cận quan điểm tương đồng, làm giảm tính đa chiều và khiến thảo luận dễ cực đoan.
Ngoài ra, tin giả và thông tin sai lệch là nguy cơ đáng lo ngại. Khi thông tin lan truyền nhanh qua video ngắn, việc kiểm chứng đôi khi bị bỏ qua. Điều này đòi hỏi người trẻ phải có kỹ năng “đọc hiểu truyền thông”, bao gồm kiểm tra nguồn tin, phân biệt thông tin chính thống và tin đồn. Trang bị kỹ năng này giúp cử tri trẻ tiếp cận thông tin tỉnh táo hơn và góp phần xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh.
