Góc Khuất Nghề Livestream: Áp Lực Ngồi 10 Tiếng, Buồn Nôn Và Khát Vọng Bỏ Nghề
Với 1,6 tỷ tài khoản đang cạnh tranh để thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng, lĩnh vực sáng tạo nội dung ở Trung Quốc ngày càng trở nên khó khăn và ngột ngạt. Các nhà sáng tạo nội dung phải đối mặt với áp lực khổng lồ: vừa không ngừng sản xuất video, vừa phải thích nghi nhanh chóng với sự thay đổi liên tục của các nền tảng mạng xã hội.
Câu Chuyện Của Wu Jieying: Kéo Cả Gia Đình Vào Cuộc
Wu Jieying, 27 tuổi, là một ví dụ điển hình. Cô thường xuyên kéo ông mình ra khỏi ghế sofa khi ông đang xem TV và hối mẹ thay đồ nhanh để chuẩn bị quay video. Chỉ trong vài phút, phòng khách được biến thành phim trường với đèn chiếu sáng và điện thoại gắn cố định. Cả ba người – Wu, mẹ và ông – vào vị trí, trao đổi kịch bản và thảo luận cách diễn đạt tự nhiên nhất bằng phương ngữ Thượng Hải.
Wu đã tìm được chỗ đứng trong một ngách phát triển nhanh: nội dung gia đình mang cảm giác chân thực. Video của cô khai thác nhịp sống ba thế hệ ở Thượng Hải, với những trêu chọc, tranh cãi và khoảnh khắc đời thường. Năm 2020, sau khi trở về từ London, cô bắt đầu đăng video ngắn trong lúc vẫn làm nhà thiết kế thời trang. Hai năm sau, cô nghỉ việc để theo đuổi sáng tạo nội dung toàn thời gian.
Video bứt phá của cô có cảnh bố mẹ châm biếm khái niệm “người đàn ông chất lượng cao”, thu hút hàng chục nghìn lượt thích. Khi lượng người theo dõi tăng, hoạt động kinh doanh cũng phát triển, với hai đến ba hợp đồng quảng cáo mỗi tháng. Mẹ và ông cô trở thành nhân vật quen thuộc, và quy trình sản xuất dần ổn định. Tuy nhiên, Wu ước tính 90% thời gian hiện tại của cô xoay quanh công việc – theo dõi xu hướng, viết kịch bản, quay và dựng phim.
Cô lo lắng về sự cạnh tranh ngày càng gay gắt. “Đôi khi video của người khác còn hay hơn tôi,” cô thừa nhận. “Tôi sợ tốc độ phát triển của mình không đủ nhanh.” Phản ứng của khán giả cũng rất cảm tính, với những so sánh ngoại hình và cáo buộc khích bác. Wu từng nghĩ đến việc làm chủ đề gây tranh cãi hơn, nhưng do dự vì môi trường mạng nhạy cảm.
Zhang Xinxin: Hành Trình Thích Ứng Với Áp Lực
Trong khi Wu mới bước vào ngành, Zhang Xinxin, 38 tuổi, đã có nhiều năm kinh nghiệm thích nghi với các phiên bản khác nhau của ngành công nghiệp nội dung Trung Quốc. Năm 2015, cô bắt đầu từ viết blog trên WeChat, nhanh chóng xây dựng được độc giả và thành lập công ty mạng lưới đa kênh (MCN). Đến năm 2019, cô lọt top 50 KOL của Forbes Trung Quốc với hơn 22 triệu người theo dõi.
Tuy nhiên, sự thay đổi của ngành buộc cô phải liên tục thích nghi. Khi thương hiệu chuyển sang bán hàng trực tiếp và nền tảng đẩy mạnh livestream, Zhang bắt đầu livestream trên Taobao, với buổi đầu tiên thu về gần 1 triệu lượt xem và hơn 5 triệu nhân dân tệ doanh thu. Nhưng áp lực từ livestream khiến cô buồn nôn và khó thở. Có lúc cô phải quay quảng cáo hơn chục bộ đồ trong một ngày, rồi livestream 10 tiếng liên tục vào hôm sau.
Zhang chia sẻ: “Thương mại hóa trở nên cực kỳ cạnh tranh. Trên Weibo, mọi người xem bạn vì bạn, còn giờ chỉ thuần là cạnh tranh do thuật toán.” Cô cố gắng cân bằng giữa làm hài lòng thương hiệu, khán giả và thể hiện bản thân, nhưng thừa nhận rất khó khăn. Để thích nghi, đội của cô từng làm video ngắn trên Douyin về chủ đề tình cảm, nhưng cô dừng lại vì thấy “vô nghĩa”.
Chi Phí Ẩn: Trả Tiền Để Mua Người Xem Và Áp Lực Từ MCN
Đối với nhiều nhà sáng tạo nội dung, việc được khán giả nhìn thấy còn đòi hỏi chi phí lớn. Một người vận hành livestream giấu tên tiết lộ: “Hồi trước, để tạo ra doanh thu một triệu NDT có thể chỉ mất vài nghìn NDT. Giờ chi 10 nghìn NDT để có người xem cho một buổi livestream là khá bình thường.” Đây là lúc các công ty MCN can thiệp, cung cấp tài nguyên và chiến lược, nhưng cũng bị chỉ trích vì kiểm soát chặt chẽ.
Wu Jieying chọn hoạt động độc lập, vì cô tin rằng MCN tập trung vào lợi nhuận có thể không phù hợp với mục tiêu ban đầu của cô. Ngay cả Zhang, người đồng sáng lập công ty MCN, cũng rời bỏ mô hình này vì áp lực. Cô cảm thấy mình như “một sản phẩm” hơn là người quản lý, luôn bị ép tạo ra giá trị. “Xung đột giữa biểu đạt cá nhân và thương mại hóa chưa bao giờ được giải quyết,” cô nói.
Tìm Lại Cân Bằng: “Mất Kết Nối” Để Sống
Cuối năm 2024, Zhang rời MCN và lập nhóm “du mục” – không nhân viên cố định, không giờ làm cố định, không văn phòng. Cô chia sẻ: “Tôi không còn tham vọng lớn nữa. Tôi muốn làm theo ý mình và tạo môi trường làm việc thoải mái, không KPI.” Dù vậy, ảnh hưởng của cô vẫn tăng, với vị trí top 20 blogger gợi ý sản phẩm trên Xiaohongshu.
Wu Jieying cũng bắt đầu nghĩ về cuộc sống ngoài sáng tạo nội dung, cân nhắc mở thương hiệu thời trang riêng. Điều cô trân trọng nhất là những khoảnh khắc “mất kết nối”, như trong chuyến đi rừng ở Vân Nam không có sóng điện thoại. “Không có sóng, không ai liên lạc được với tôi,” cô nói.
Zhang muốn chậm lại: “Tôi muốn thay đổi nhịp sống… dành thời gian để sống và điều chỉnh lại bản thân.” Dù đã nhiều lần nghĩ đến việc bỏ nghề, động lực lớn nhất của cô vẫn là tiếp tục. “Chỉ khi còn ở cuộc chơi, tôi mới có cơ hội biến những điều mình muốn thành hiện thực,” Zhang kết luận.
Ngành công nghiệp sáng tạo nội dung Trung Quốc, với sự bùng nổ của livestream và video ngắn, đã tạo ra cơ hội nhưng cũng mang đến áp lực khổng lồ. Từ những buổi livestream kéo dài 10 tiếng gây buồn nôn, đến việc phải trả tiền mua lưu lượng truy cập, các nhà sáng tạo buộc phải liên tục thích nghi hoặc đối mặt với nguy cơ bị đào thải. Câu chuyện của Wu Jieying và Zhang Xinxin phản ánh một góc khuất đầy thách thức, nơi niềm đam mê và sự kiệt sức đan xen, và khát vọng cân bằng cuộc sống trở thành mục tiêu khó nắm bắt.
