Xu hướng chi tiền mua cảm xúc mở 'mỏ vàng' cho ngành kinh hóa Việt Nam
Sự dịch chuyển chi tiêu từ hàng hóa vật chất sang các trải nghiệm tinh thần đang trở nên rõ nét tại Việt Nam trong năm qua, mở ra một "mỏ vàng" tiềm năng cho nhiều ngành kinh tế, không chỉ bó hẹp trong lĩnh vực văn hóa giải trí truyền thống. Hiện tượng này phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong hành vi tiêu dùng của người dân, đặc biệt là giới trẻ và tầng lớp trung lưu đang mở rộng.
Câu chuyện từ những người tiêu dùng tiêu biểu
Kim Châu, một cư dân tại xã Nhà Bè, Thành phố Hồ Chí Minh, là minh chứng điển hình cho xu hướng này. Trong năm qua, cô đã tham gia tổng cộng 41 sự kiện văn hóa giải trí, bao gồm các buổi hòa nhạc, lễ hội, và triển lãm. Chỉ riêng trong lĩnh vực giải trí, Kim Châu đã tham dự 9 buổi concert, 2 festival, và 12 đêm nhạc. Đặc biệt, với concert "Anh trai vượt ngàn chông gai", cô đã mua vé để tham dự tới 5 buổi diễn tại TP.HCM. Cô bắt đầu tham gia nhiều sự kiện từ tháng 9/2024 và năm 2025 trở thành cao điểm với mức chi tiêu đáng kể.
"Vé trung bình cho các concert dao động từ 800.000 đến 2,5 triệu đồng. Các sự kiện nhỏ hơn thì chi phí tham dự khoảng 200.000-500.000 đồng", Kim Châu chia sẻ. Cô cho biết thêm rằng sau mỗi lần tham dự các đêm diễn, cô cảm thấy yêu đời hơn, cân bằng cảm xúc, giảm bớt căng thẳng công việc và có thêm động lực kiếm tiền.
Tương tự, Tường Vân (36 tuổi, phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM) đã từng tìm cách mở gấp thẻ tín dụng khi một ngân hàng tài trợ cho đêm diễn tại Hà Nội của ngôi sao Hàn Quốc G-Dragon, nhằm tranh thủ cơ hội mua vé sớm. "Công việc bận rộn nhưng khi G-Dragon đến thì tôi không thể bỏ lỡ", cô nói. Những trường hợp như Kim Châu hay Tường Vân không còn hiếm gặp, phản ánh nhu cầu bùng nổ đối với các hoạt động văn hóa giải trí.
Tác động đến các ngành kinh tế
Xu hướng này đã tạo ra làn sóng đầu tư và tăng trưởng mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực. Năm 2025 chứng kiến số lượng concert diễn ra dày đặc chưa từng có, với cao điểm là 6 đêm nhạc đồng thời trong một cuối tuần tại TP.HCM. Tại Hà Nội, một concert vào tháng 12/2025 đã lập kỷ lục về quy mô khi kéo dài tới 10 giờ.
Không chỉ âm nhạc, các ngành như điện ảnh, truyền hình và du lịch cũng hưởng lợi đáng kể. Theo Box Office Vietnam, tổng doanh thu phòng vé năm 2025 đạt khoảng 6.140 tỷ đồng. Ngành du lịch ghi nhận khách nội địa ước đạt 135 triệu lượt, tăng 22,7% so với năm 2024.
Bà Nguyễn Phương Nga, Giám đốc khối Kinh doanh Worldpanel by Numerator Việt Nam, nhận định: "2025 là năm 'vui' của thị trường khi người tiêu dùng có nhiều chương trình lễ hội, giải trí để xem, tham gia và sẵn sàng chi trả. Định nghĩa về sự 'thiết thực' đang thay đổi". Bà lấy ví dụ, có người không mua hành lá khi giá tăng lên 100.000 đồng mỗi kg, nhưng lại sẵn sàng chi 4 triệu đồng cho một vé concert.
Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2025 ước trên 7 triệu tỷ đồng, tăng 9,2% so với năm trước. Nhóm ngành nghệ thuật, vui chơi, giải trí thuộc nhóm có tốc độ tăng trưởng hàng đầu.
Hiệu ứng lan tỏa và cơ hội cho doanh nghiệp
Ông Lê Trí Thông, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TP.HCM, cho rằng thị trường đã "có sự trưởng thành cả cung lẫn cầu". Kinh tế tăng trưởng và tầng lớp trung lưu mở rộng đã làm tăng nhu cầu và khả năng chi trả cho các sản phẩm mang giá trị vô hình và lối sống. Ở phía cung, thị trường ngày càng trưởng thành trong năng lực sáng tạo, nghệ thuật và tổ chức sự kiện.
Công ty Yeah1, nhà sản xuất các chương trình như "Chị đẹp đạp gió" và "Anh trai vượt ngàn chông gai", báo cáo doanh thu năm 2025 đạt gần 1.653 tỷ đồng, tăng hơn 61% so với năm 2024. Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, giá trị sản xuất của các ngành công nghiệp văn hóa giai đoạn 2021-2025 ước đạt bình quân 44 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng số lượng cơ sở kinh tế và lao động tăng hàng năm lần lượt là 7,2% và 7,4%.
Tác động lan tỏa của xu hướng này còn thể hiện qua việc nhiều khán giả sẵn sàng di chuyển giữa các thành phố để tham dự sự kiện. Bà Phương Nga phân tích: "Ngoài tiền vé, một chuyến đi còn tốn chi phí di chuyển, khách sạn, ăn uống... lên tới vài chục triệu đồng. Nhưng họ vẫn chi cho trải nghiệm, cảm xúc và hoạt động cộng đồng".
Nhiều dịch vụ và sản phẩm hữu hình cũng tranh thủ cơ hội này để quảng bá thương hiệu. Dịp Tết Bính Ngọ 2026, hơn 10 video ca nhạc Tết đã được các nhãn hàng từ bánh kẹo, kem đánh răng đến giày dép tung ra nhằm tạo dấu ấn.
Định hướng phát triển trong tương lai
Thành phố Hồ Chí Minh, dẫn đầu cả nước về số lượng doanh nghiệp sáng tạo, đã chứng kiến tỷ trọng đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa vào GRDP tăng từ 3,54% năm 2020 lên 5,7% cuối năm 2025. Địa phương đặt mục tiêu nâng con số này lên 7,2% vào năm 2030.
Để hiện thực hóa mục tiêu, thành phố dự kiến hoàn thiện các chính sách ưu đãi về thuế và tín dụng, đồng thời xem xét thành lập Quỹ phát triển sáng tạo. Việc bảo vệ sở hữu trí tuệ và đầu tư vào các tổ hợp văn hóa - thể thao hiện đại cũng được chú trọng nhằm tận dụng tối đa tiềm năng từ xu hướng chi tiêu mới này.
Xu hướng chuyển dịch từ tiêu dùng vật chất sang trải nghiệm không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà còn trên toàn cầu. Theo nghiên cứu của PwC, thị trường giải trí - truyền thông toàn cầu dự kiến đạt quy mô 3.500 tỷ USD vào năm 2029, với hơn một nửa là tiêu dùng cho các hoạt động phi kỹ thuật số như âm nhạc, phim chiếu rạp và sự kiện. Điều này cho thấy tiềm năng dài hạn và cơ hội phát triển bền vững cho nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh mới.
