Thể thao điện tử (Esports) tại Việt Nam đã vượt qua ranh giới của một sân chơi giải trí để trở thành lĩnh vực kinh tế hiện đại với tổ chức, thị trường và hệ sinh thái riêng. Với khả năng tạo việc làm, thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ và kết nối quốc tế, Esports đã có hành trình ấn tượng từ trào lưu thành ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế số đầy triển vọng.
Thị trường Esports Việt Nam: 28 triệu người tham gia, doanh thu 10 triệu USD vào 2030
Theo thống kê tại Vietnam GameVerse 2026, Việt Nam hiện có hơn 28 triệu người đã và đang tham gia các hoạt động giải trí điện tử, chiếm gần 30% dân số và trên 10 triệu người theo dõi Esports thường xuyên. Ông Hans Jagnow, Giám đốc Quan hệ Câu lạc bộ và Tuyển thủ của Esports Foundation (EF), khẳng định: “Việt Nam hiện là một trong những thị trường Esports năng động nhất trên toàn cầu, nhờ vào thế hệ dân số trẻ am hiểu kỹ thuật số, có thế mạnh ở mảng trò chơi di động lẫn niềm đam mê sâu sắc với các tựa game Esports truyền thống.”
Thể thao điện tử thu hút nhờ tính cạnh tranh và gắn chặt với thói quen sống số như xem trực tuyến, tương tác mạng xã hội, tiêu thụ nội dung ngắn, theo dõi streamer, tham gia cộng đồng và biến sở thích thành bản sắc cá nhân. Đặc điểm này khiến Esports tại Việt Nam có độ lan tỏa lớn, nhất là trong nhóm người trẻ và sinh viên, học sinh đang tìm kiếm không gian thể hiện năng lực ngoài khung học thuật truyền thống.
Từ các báo cáo thị trường, ngành Esports Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số mỗi năm. Với đà phát triển hiện nay, doanh thu toàn ngành được dự báo có thể đạt khoảng 10 triệu USD vào năm 2030. Dự báo này có cơ sở khi ngành game Việt Nam – nền tảng của Esports – ước đạt doanh thu 1,66 tỷ USD trong năm 2025, với tốc độ tăng trưởng 9,77% mỗi năm và hướng tới mốc 2,42 tỷ USD vào năm 2029.
Ba yếu tố chính giúp Esports Việt Nam cán mốc 10 triệu USD
Bà Cao Thị Thu Phương, Tổng Thư ký Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam (VIRESA), cho biết “chìa khóa” mở cánh cửa doanh thu 10 triệu USD đến từ ba yếu tố chính: Cộng đồng người trẻ am hiểu công nghệ, sự bùng nổ của thị trường game di động và hệ sinh thái Esports ngày càng hoàn thiện với sự phối hợp giữa nhà phát hành, câu lạc bộ và cơ quan quản lý. Đây là nền tảng để Esports phát triển thành một ngành kinh tế thể thao chuyên nghiệp và bền vững.
Thành tích quốc tế và hệ thống giải đấu chuyên nghiệp
Bên cạnh quy mô thị trường và cộng đồng, những kết quả trên đấu trường quốc tế cho thấy bước tiến đáng kể của thể thao điện tử Việt Nam. Trong nước, hệ thống giải đấu được xây dựng bài bản và vận hành chuyên nghiệp với nhiều sân chơi quy mô lớn như Vietnam Championship Series, Đấu trường danh vọng, PUBG Mobile Pro League Vietnam, FVPL, FFWS SEA hay National Student Open Cup dành cho sinh viên. Trên đấu trường quốc tế, các đội tuyển Esports Việt Nam liên tục ghi dấu ấn tại các kỳ SEA Games và nhiều giải vô địch châu Á, góp phần nâng tầm vị thế của Việt Nam trên bản đồ Esports thế giới. Đội tuyển Liên quân Mobile nữ Việt Nam giành HCV SEA Games 33.
Đào tạo nhân lực: Từ thiếu hụt đến hệ thống bài bản
Trước đây, một trong những nút thắt lớn của Esports Việt Nam là thiếu hụt nguồn nhân lực vận hành có chuyên môn sâu. Khi quy mô ngành mở rộng, một đội tuyển không chỉ cần game thủ giỏi mà còn cần cả bộ máy hậu cần chuyên nghiệp. Các trường đại học và cao đẳng đang dần trở thành “lò luyện” cho hệ sinh thái nhân lực. Năm 2023, Trường đại học Công nghệ và Quản lý Hữu nghị tiên phong đưa Esports vào chương trình cao đẳng theo chuẩn BTEC của Vương quốc Anh, đào tạo từ chiến thuật, tổ chức giải đấu đến livestream. Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông mở chương trình đại học chính quy đầu tiên ngành Thiết kế đồ họa Game. Sau đó, nhiều cơ sở giáo dục như Trường đại học Đại Nam, Trường đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Trường cao đẳng Anh quốc BTEC FPT tiếp tục mở các chương trình chuyên biệt, đào tạo toàn diện từ vận động viên, huấn luyện viên đến chuyên gia quản lý và tổ chức sự kiện.
Chuỗi giá trị kinh tế và bước ngoặt chính sách
Đến nay, Esports Việt Nam đã thiết lập chuỗi giá trị kinh tế lớn mạnh bao gồm bản quyền truyền thông, tài trợ thương hiệu, sản xuất nội dung, kinh doanh thương mại và tổ chức sự kiện quy mô lớn. Sự chuyển dịch này được minh chứng qua các ngày hội lớn như Vietnam GameVerse 2026. Lần đầu tiên, Việt Nam đăng cai giải thể thao điện tử SEA Esports Nations Cup (SNC) dành cho đội tuyển quốc gia với 87 vận động viên đại diện cho 11 quốc gia Đông Nam Á. Cũng lần đầu tiên, một hệ thống thi đấu Esports cấp quốc gia được thiết lập với cấu trúc và tiêu chuẩn thống nhất, đánh dấu cột mốc cho thể thao điện tử khu vực. Vietnam GameVerse đã nâng tầm thành ngày hội công nghiệp quốc gia, thu hút hàng trăm gian hàng công nghệ, các nhà phát hành lớn như VNGGames, VTC Game, Amanotes cùng các đối tác toàn cầu như Google Play, Meta. Esports được định vị là lõi công nghệ thúc đẩy các giải pháp AI, đồ họa cao cấp và hạ tầng mạng viễn thông thế hệ mới.
Tháng 5/2026, Cục Thể dục thể thao Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và VTC Mobile ký kết Chiến lược phát triển thể thao điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030, đặt Esports vào vị trí một lĩnh vực được hoạch định bài bản. Định hướng này phù hợp khi Chính phủ đã xác định game (trong đó có Esports) là một trong 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm. Theo thống kê của Google Play tại Vietnam GameVerse 2026, ngành game hiện đóng góp hơn 500.000 việc làm, khẳng định vai trò ngày càng lớn trong nền kinh tế số.
Thách thức và triển vọng
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khoảng trống cần lấp đầy. Theo các chuyên gia, hành lang pháp lý hiện còn phân tán giữa nhiều cơ quan quản lý, chưa có đầu mối điều phối thống nhất. Các vấn đề về sức khỏe như chấn thương cổ tay, mắt, cột sống hay áp lực tâm lý kéo dài trong thi đấu chuyên nghiệp vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Tuổi nghề của tuyển thủ Esports thường chỉ kéo dài đến khoảng 23-25 tuổi, ngắn hơn nhiều so với các môn thể thao khác, đặt ra yêu cầu về các chương trình đào tạo và định hướng nghề nghiệp sau khi kết thúc sự nghiệp thi đấu. Ngoài ra, nguy cơ cá cược trái phép và dàn xếp tỷ số cũng là thách thức cần chủ động phòng ngừa.
Sau hành trình dài phát triển, Esports đã vượt xa khuôn khổ của một trào lưu giải trí để trở thành lĩnh vực kinh tế thể thao hiện đại. Cách tiếp cận đã thay đổi từ khai thác người chơi sang phát triển hệ sinh thái toàn diện, từ đào tạo nhân lực đến cơ hội nghề nghiệp. Đó là nền tảng để Esports Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, chuyên nghiệp và bền vững hơn.
