Câu lạc bộ Thiên văn Đà Nẵng thuộc Đại học Đà Nẵng (DAC) vừa công bố những hiện tượng thiên văn kỳ thú sẽ diễn ra trong tháng 5 này, hứa hẹn mang đến cho người yêu thiên văn Việt Nam nhiều cơ hội chiêm ngưỡng. Đáng chú ý nhất là sự xuất hiện của hai lần trăng tròn trong cùng một tháng.
1. Trăng hoa (ngày 2 tháng 5)
Vào ngày 2 tháng 5, Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối với Trái đất, khiến bề mặt của nó phản xạ tối đa ánh sáng Mặt trời về phía chúng ta. Trong giai đoạn này, Mặt trăng mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn vào lúc bình minh. Do đó, trăng tròn hiện diện suốt cả đêm, từ khi trời tối cho đến khi Mặt trời mọc, rất sáng và dễ quan sát bằng mắt thường, kể cả khi có mây mù nhẹ.
Tuy nhiên, ánh sáng rực rỡ của trăng tròn cũng làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến thời điểm này không lý tưởng để quan sát chúng. Lần trăng tròn này được các bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là "trăng hoa", vì đây là thời điểm các loài hoa mùa xuân nở rộ.
2. Mưa sao băng Eta Aquarids (ngày 5 - 6 tháng 5)
Trận mưa sao băng Eta Aquarids có nguồn gốc từ sao chổi Halley, một trong những sao chổi nổi tiếng nhất và là sao chổi chu kỳ ngắn đầu tiên được xác nhận quay trở lại Hệ Mặt trời theo chu kỳ. Sao chổi này được đặt theo tên nhà thiên văn học người Anh Edmond Halley, người vào năm 1705 đã phát hiện ra rằng ba sao chổi được báo cáo vào các năm 1531, 1607 và 1682 có quỹ đạo tương tự nhau.
Ông đề xuất rằng chúng thực ra là cùng một thiên thể, quay trở lại gần Mặt trời và được nhìn thấy từ Trái đất cứ sau khoảng 74-76 năm. Halley dự đoán nó sẽ quay lại vào năm 1758, nhưng ông đã mất vào năm 1742, trước khi sao chổi tái xuất. Trận mưa sao băng Eta Aquarids hoạt động từ khoảng ngày 19 tháng 4 đến ngày 28 tháng 5 năm 2026, với cực điểm vào đêm ngày 5 tháng 5 và rạng sáng ngày 6 tháng 5. Trong điều kiện lý tưởng, tần suất có thể lên đến 50 sao băng mỗi giờ.
3. Trăng non (ngày 17 tháng 5)
Vào ngày 17 tháng 5, Mặt trăng sẽ ở gần đường thẳng nối giữa Trái đất và Mặt trời. Trong pha này, phần được chiếu sáng của Mặt trăng hướng hoàn toàn về phía Mặt trời, trong khi phần tối quay về phía Trái đất. Mặt trăng mọc cùng lúc với Mặt trời vào buổi sáng và lặn vào lúc hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày.
Việc quan sát Mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn, vì ánh sáng chói của Mặt trời làm lu mờ sự hiện diện của nó, và phần tối của Mặt trăng không phản xạ đủ ánh sáng để nhìn thấy bằng mắt thường. Tuy nhiên, đêm trăng non là thời điểm lý tưởng để quan sát các thiên thể mờ như tinh vân và thiên hà.
4. Trăng xanh (ngày 31 tháng 5)
Lần trăng tròn thứ hai trong tháng, diễn ra vào ngày 31 tháng 5, được gọi là "trăng xanh". Đây là thuật ngữ chỉ lần trăng tròn thứ hai xuất hiện trong cùng một tháng dương lịch. Thông thường, mỗi tháng chỉ có một lần trăng tròn, nhưng vì chu kỳ trăng tròn là 29,53 ngày, nên đôi khi một tháng có thể có hai lần. Dù được gọi là "trăng xanh", Mặt trăng không thực sự có màu xanh vào thời điểm này.
