Trong quá trình sửa chữa Nhà thờ Thánh Peter và Paul ở thành phố Maastricht, miền nam Hà Lan vào tháng 3 vừa qua, các công nhân đã tìm thấy một bộ xương cùng một số di vật, bao gồm một viên đạn súng hỏa mai và một đồng xu nhỏ đúc năm 1660. Các chức sắc nhà thờ đã liên hệ với Wim Dijkman, một nhà khảo cổ học đã nghỉ hưu, người đã dành 28 năm để tìm kiếm thi hài của Charles de Batz de Castelmore, hay còn gọi là D'Artagnan.
D'Artagnan ngoài đời thực là một điệp viên, lính ngự lâm, bá tước và chỉ huy cấp cao trong quân đội của Vua Louis XIV. Ông tử trận trong cuộc vây hãm Maastricht của quân Pháp năm 1673, một phần của Chiến tranh Pháp - Hà Lan thế kỷ 17. Nhân vật này xuất hiện cả trong đời thực lẫn trong tiểu thuyết “Tử tước de Bragelonne”, phần cuối của bộ ba tác phẩm nổi tiếng về những chàng ngự lâm pháo thủ.
Theo CNN, Dijkman đã gặp nhà sử học người Pháp Odile Bordaz, chuyên gia về D'Artagnan, khoảng 25 năm trước. Bordaz cho rằng thi thể của D'Artagnan có thể được chôn gần doanh trại quân đội Pháp, không phải đưa về nước như nhiều nguồn sử liệu khác. Bà tin rằng Vua Louis XIV quyết định như vậy để ông có thể dự tang lễ người bầy tôi trung thành. Khi Dijkman nói với Bordaz rằng ông sống ở Maastricht, bà đã đề nghị ông tìm kiếm hài cốt. Dijkman đã nhiều lần đề nghị nhà thờ cho phép khai quật suốt 20 năm, nhưng không được chấp thuận.
Các bằng chứng hiện tại củng cố giả thuyết về thi hài của D'Artagnan. Bộ xương được chôn dưới bàn thờ ở đất thánh, cho thấy vai vế của người đã mất. Viên đạn nằm ngang ngực, đúng như mô tả trong sử sách. Các đồ vật, đặc biệt là đồng xu, có niên đại trùng khớp. Dijkman cho biết ông tự tin nhưng vẫn chờ kết quả xét nghiệm. Các nhà khoa học đã lấy mẫu xương vào ngày 13/3 và đang đánh giá sự trùng khớp ADN với hai người tự nhận là hậu duệ của D'Artagnan. Họ cũng phân tích đồng vị stronti để xác định nơi sinh của chủ nhân hài cốt tại phòng thí nghiệm ở Munich, Đức.
“Đây là một phát hiện vô cùng thú vị, liên quan đến một danh nhân lừng lẫy, được biết đến rộng rãi và có liên quan trực tiếp đến Maastricht. Các phân tích đang được tiến hành cả trong nước và quốc tế. Tôi muốn chắc chắn nhất có thể rằng đây chính là D’Artagnan”, Dijkman khẳng định.
Ông Jos Valke, chức sắc của Nhà thờ Thánh Peter và Paul, cho biết thêm về một bức cổ thư nói về việc D'Artagnan được an táng trên đất thánh. Valke nói với Reuters: “Đây là một thi hài dưới bàn thờ, không thể tìm thấy nơi nào thiêng liêng hơn. Khi tổng hợp tất cả, câu chuyện trở nên rất hợp lý. Nhưng mọi thứ chưa chắc chắn cho tới khi có kết quả xét nghiệm”.
Hư cấu và sự thật
Cuộc tìm kiếm thi hài D'Artagnan đã kéo dài hơn 300 năm. Giới sử học tin rằng việc tìm được thi hài sẽ là bằng chứng khẳng định sự tồn tại của D'Artagnan ngoài đời thật, một người anh hùng có thật đã truyền cảm hứng trong văn hóa Pháp và thế giới.
D'Artagnan sinh khoảng năm 1611, mất ngày 25/6/1673. Ông là chàng trai xứ Gascony, tây nam nước Pháp, giáp biên giới Tây Ban Nha. Người Gascony nổi tiếng độc lập, trung thành và giản dị, những phẩm chất ảnh hưởng mạnh mẽ tới D'Artagnan sau này. Ông là con trai của Bertrand de Batz, lãnh chúa vùng Castelmore. Dưới sự bảo trợ của người thân, ông lên Paris vào những năm 1630, ở tuổi 20 như tiểu thuyết mô tả. Bằng tài năng quân sự, ông thăng tiến trong quân đội và chính giới Pháp. Điểm nhấn sự nghiệp là chỉ huy vụ bắt giữ Nicolas Fouquet, Giám đốc tài chính nước Pháp, năm 1661. Ông từng làm Thống đốc thành Lille, nhưng nổi bật nhất với vai trò quân nhân: trung úy, chỉ huy đội ngự lâm quân cận vệ, Thống chế. Nhiều tài liệu cho thấy ông cũng là điệp viên cho Hồng y Jules Mazarin và Vua Louis XIV. Mối quan hệ với các nhân vật lừng lẫy biến ông thành một trong những chiến binh được ngưỡng mộ nhất lịch sử Pháp.
Theo Le Monde, khoảng năm 1700, nhà báo Gatien de Courtilz de Sandras xuất bản hồi ký không chính thức về D'Artagnan, đan xen thật và hư cấu. Đây là nền tảng để 150 năm sau, Alexandre Dumas viết bộ ba tác phẩm lừng danh. Cuốn “Ba người lính ngự lâm” in năm 1844, tạo cơn sốt, biến D'Artagnan thành hình tượng văn học đại chúng. Hai phần tiếp theo là “Hai mươi năm sau” (1845) và “Tử tước de Bragelonne” (1847). Nhiều nghiên cứu cho thấy Dumas lấy cảm hứng từ cha ruột, Thomas-Alexandre Dumas, một vị tướng thời Cách mạng Pháp.
Chân dung đời thực của D'Artagnan chỉ được nghiên cứu khoa học từ cuối thế kỷ 19 bởi Jean de Jaurgain. Năm 1912, tiểu sử đầu tiên được viết bởi Charles Samaran, người gốc Gascony, sau là Giám đốc Cơ quan Lưu trữ Liên bộ Pháp. Ông lục lại tài liệu cổ, nghiên cứu tỉ mỉ, bóc dần các lớp hư cấu. Sau đó, nhiều nhà nghiên cứu tiếp tục lục lọi kho lưu trữ, tìm kiếm sự thật lịch sử. Giới sử học Pháp, Hà Lan và những người có tiếng nói ở Maastricht vẫn hồi hộp chờ kết quả xét nghiệm. Sau hơn 300 năm, câu trả lời về người lính ngự lâm lừng danh sắp có đáp án trọn vẹn.
