Cuối năm 2025, trong khuôn khổ Hành trình Hữu nghị Việt - Trung, đoàn nhà báo thuộc các cơ quan báo chí lớn của Việt Nam đã có dịp thăm trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại thành phố Quảng Châu (Trung Quốc) - địa chỉ đỏ gắn liền với những năm tháng hoạt động cách mạng của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Đây cũng chính là nơi cách đây hơn một thế kỷ, Người đã sáng lập Báo Thanh Niên - tờ báo cách mạng đầu tiên của Việt Nam, đặt nền móng cho nền báo chí cách mạng nước nhà.
Giá trị cốt lõi của nghề báo vẫn không thay đổi
Đoàn nhà báo Việt Nam cùng ông Nguyễn Việt Dũng, Tổng lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu, đã tham quan khu nhà cổ trên con phố nhỏ của Quảng Châu. Mỗi thành viên trong đoàn mang theo những cảm xúc rất riêng, nhưng cảm xúc chung lớn nhất là sự xúc động và niềm tự hào khi được trở về một trong những cội nguồn của báo chí cách mạng Việt Nam.
Trong căn phòng đơn sơ nơi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từng làm việc, giảng dạy và đào tạo những cán bộ cách mạng đầu tiên cho đất nước, thời gian dường như lắng lại. Những hiện vật, hình ảnh, tư liệu lịch sử được lưu giữ cẩn thận kể lại một giai đoạn đầy gian khó nhưng vô cùng vẻ vang của dân tộc.
Năm 1925, tại Quảng Châu, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Cũng từ đây, ngày 21/6/1925, số đầu tiên của Báo Thanh Niên ra đời. Tờ báo được viết, in ấn và phát hành trong điều kiện vô cùng khó khăn, bí mật, nhưng mang trong mình sứ mệnh lớn lao: truyền bá chủ nghĩa yêu nước, lý tưởng cách mạng và con đường giải phóng dân tộc đến với nhân dân Việt Nam.
Báo chí là mặt trận, nhà báo là chiến sĩ
Hơn 100 năm đã trôi qua, báo chí Việt Nam hôm nay phát triển mạnh mẽ, ứng dụng những công nghệ hiện đại nhất của thời đại số. Nhưng khi đứng tại nơi khởi nguồn ấy, những nhà báo trong đoàn đều có chung suy nghĩ: giá trị cốt lõi của nghề báo vẫn không thay đổi. Đó là phụng sự đất nước, phụng sự nhân dân và phụng sự sự thật.
Nhìn lại hành trình của tờ báo Thanh Niên do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập, có thể thấy ngay từ những ngày đầu, báo chí cách mạng Việt Nam không đơn thuần chỉ hoạt động truyền thông hay cung cấp thông tin. Báo chí là một mặt trận, người làm báo là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa. Trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, biết bao nhà báo đã hy sinh tính mạng để tường thuật từ chiến trường, để bảo vệ lý tưởng cách mạng. Sau ngày đất nước thống nhất, báo chí tiếp tục đồng hành cùng công cuộc đổi mới, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, góp phần thúc đẩy sự phát triển của đất nước.
Khẳng định vai trò nguồn thông tin tin cậy
Ngày nay, người làm báo không còn đối mặt với bom đạn chiến tranh nhưng lại đứng trước những thách thức mới trong thời đại số. Đó là sự bùng nổ thông tin trên mạng xã hội, là tốc độ lan truyền chóng mặt của tin giả, là áp lực cạnh tranh về lượng truy cập, là những biến đổi sâu sắc trong thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng. Trong môi trường ấy, báo chí chính thống càng phải khẳng định vai trò là nguồn thông tin tin cậy, chính xác và có trách nhiệm. Người làm báo không chỉ cần bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp mà còn phải liên tục đổi mới tư duy, nâng cao năng lực chuyên môn, làm chủ công nghệ và thích ứng với những thay đổi chưa từng có.
Chuyến thăm trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã gợi lên nhiều suy ngẫm về trách nhiệm của thế hệ nhà báo hôm nay. Các thành viên trong đoàn đều có chung cảm nhận: Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã làm báo trong điều kiện thiếu thốn đủ bề nhưng vẫn đặt chất lượng nội dung và mục tiêu phục vụ cách mạng lên hàng đầu. Điều đó nhắc nhở rằng dù công nghệ có phát triển đến đâu, báo chí vẫn phải lấy con người làm trung tâm, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và của nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Một bài báo hay không chỉ nằm ở số lượt xem hay mức độ lan tỏa, mà còn ở khả năng tạo ra những giá trị tích cực cho xã hội, bảo vệ lẽ phải, cổ vũ cái đẹp, đấu tranh với cái xấu và góp phần xây dựng niềm tin trong cộng đồng.
Hiểu rõ hơn giá trị của nghề mình theo đuổi
Đối với những người làm báo trẻ trong đoàn, chuyến đi là bài học sinh động về truyền thống nghề nghiệp. Những trang báo được in thủ công cách đây hơn một thế kỷ, những con người đã chấp nhận hiểm nguy để đưa thông tin cách mạng về nước khiến họ hiểu rõ hơn giá trị của nghề mà bản thân đang theo đuổi.
Nhà báo Nguyễn Hoài Đảm, Bí thư Đoàn thanh niên Đài Truyền hình Việt Nam, chia sẻ: "Đứng trước chiếc bàn làm việc đơn sơ của Người, tôi hình dung những trang báo được in thủ công dưới ánh đèn dầu, rồi bí mật chuyển về nước qua những hành trình đầy gian nan. Mỗi bài báo khi ấy không chỉ là thông tin, mà còn là tiếng gọi thức tỉnh, được viết bằng lý tưởng, niềm tin và khát vọng thay đổi đất nước. Chuyến thăm giúp chúng tôi hiểu sâu sắc hơn rằng nghề báo chưa bao giờ là nghề của sự an toàn. Từ những người làm báo cách mạng buổi đầu đến các phóng viên tác nghiệp tại vùng thiên tai hay những điểm nóng hôm nay, tất cả đều chung một sứ mệnh: dũng cảm đứng ở nơi khó khăn nhất để truyền tải sự thật và những điều xã hội cần biết."
Anh Đảm cũng cho biết điều khiến anh suy ngẫm nhiều hơn cả là tầm vóc tư tưởng trong những tác phẩm báo chí của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người không chỉ phản ánh hiện thực mà còn định hướng nhận thức, khơi dậy niềm tin và truyền cảm hứng hành động. Đó cũng là giá trị cốt lõi của báo chí chân chính: không chỉ mô tả cuộc sống mà còn góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.
Rời Quảng Châu, hình ảnh ngôi nhà nhỏ nơi Báo Thanh Niên ra đời vẫn đọng lại trong tâm trí mỗi thành viên của đoàn. Hơn một thế kỷ trước, từ nơi đây đã thắp lên ngọn lửa của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Ngọn lửa ấy đã được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành nguồn động lực để những người làm báo tiếp tục cống hiến cho đất nước. Trong dòng chảy không ngừng của thời đại số, báo chí đang thay đổi từng ngày. Nhưng những giá trị mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt nền móng từ Quảng Châu vẫn còn nguyên ý nghĩa. Đó là khát vọng phụng sự Tổ quốc, tinh thần dấn thân vì sự thật và trách nhiệm trước nhân dân.
Có lẽ đó cũng chính là điều thiêng liêng nhất mà chuyến về nguồn đã mang lại cho mỗi người làm báo trong dịp kỷ niệm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam: để thêm tự hào về truyền thống, thêm yêu nghề và thêm ý thức về sứ mệnh của mình trên hành trình kể những câu chuyện của đất nước hôm nay.
