Dù các dịch vụ phát trực tuyến ngày càng phổ biến, nhiều người vẫn lưu giữ những bộ sưu tập đĩa DVD phim và game lớn. Tuy nhiên, kho lưu trữ này đang đối mặt với hiểm họa âm thầm mang tên 'thối đĩa' (disc rot) - hiện tượng các lớp vật lý cấu tạo nên đĩa quang bắt đầu thoái hóa theo thời gian, khiến toàn bộ dữ liệu bên trong bị hư hỏng và trở nên vô giá trị.
Dấu hiệu nhận biết đĩa DVD bị 'disc rot'
Để nhận biết đĩa bị 'disc rot', người dùng có thể quan sát bề mặt tìm các vết hằn, lỗ nhỏ li ti hoặc vùng đổi màu mờ đục. Đôi khi vết thoái hóa trông giống vết ố cà phê sẫm màu, hoặc xảy ra hiện tượng bong tróc tách rời các lớp đĩa. Về mặt vận hành, đĩa DVD bị thối sẽ khiến phim hoặc game bị vấp, đóng băng hình ảnh liên tục và không thể khắc phục bằng các phương pháp lau chùi thông thường.
Nguyên nhân và tuổi thọ của đĩa DVD
Thông thường, đĩa DVD bảo quản tốt có tuổi thọ từ 30 đến 100 năm, nhưng nếu tiếp xúc không khí ẩm, hóa chất hoặc nhiệt độ cao, hiện tượng 'thối đĩa' sẽ xuất hiện sớm hơn. Các định dạng như mini-DVD quay phim gia đình hoặc đĩa DVD-R tự sao lưu dữ liệu rất dễ bị thoái hóa sớm do chất nhuộm sản xuất. Thậm chí hãng Warner Bros. từng thừa nhận hầu hết đĩa sản xuất từ 2006 đến 2008 của họ đều có khả năng cao bị hư.
Giải pháp bảo vệ dữ liệu trước khi quá muộn
Khi tình trạng 'thối đĩa' đã xảy ra ở các lớp nhựa và lớp phản xạ nhôm, vàng bên trong, việc đánh bóng bề mặt hoàn toàn vô tác dụng. Giải pháp tốt nhất hiện tại là nhanh chóng tạo các bản sao kỹ thuật số. Người dùng có thể thuê các công ty chuyên nghiệp số hóa một phần dữ liệu, hoặc tự sử dụng phần mềm trích xuất dữ liệu (rip) rồi lưu trữ bản sao vào ổ cứng để tự tạo dịch vụ phát trực tuyến.
Tin vui: 'Disc rot' không lây lan
Một tin vui cho người sưu tầm là hiện tượng 'thối đĩa' hoàn toàn không có khả năng lây lan từ đĩa này sang đĩa khác. Tuy nhiên, nếu phát hiện một chiếc đĩa bị hỏng, điều đó cảnh báo các đĩa còn lại trong cùng vị trí cũng đang chịu điều kiện môi trường khắc nghiệt tương tự. Do đó, việc thay đổi cách bảo quản bằng hộp đựng phù hợp và đặt đĩa thẳng đứng là hành động cấp thiết để bảo vệ bộ sưu tập.
