Tại vườn sầu riêng Ri6 gần 30 năm tuổi ở thành phố Cần Thơ, những trái sầu riêng được các nhóm thợ lành nghề thu hoạch từ độ cao hàng chục mét bằng kỹ thuật điêu luyện, phối hợp ăn ý để trái rơi vào bao đỡ.
Vườn sầu riêng Ri6 hơn 150 gốc vào vụ thu hoạch chính
Thời điểm này, khu vườn của ông Bảy Nhỏ (92 tuổi, ở xã Phong Điền, thành phố Cần Thơ) với hơn 150 gốc sầu riêng Ri6 gần 30 năm tuổi đang vào vụ thu hoạch chính. Nhóm thợ thu hoạch làm việc hết công suất từ sáng sớm đến chiều tối để tăng thêm thu nhập. Tiếng gọi nhau í ới, tiếng sào tre chạm vào cây, tiếng trái sầu riêng rơi vào bao đỡ tạo nên không khí nhộn nhịp trong vườn.
Nhiều người lần đầu xem cảnh thu hoạch sầu riêng đều hồi hộp. Những trái sầu riêng nặng từ 3 - 5 kg, thậm chí lớn hơn, được đưa xuống đất từ độ cao hàng chục mét mà vẫn nguyên vẹn, không hề bị dập.
Kỹ thuật thu hoạch đòi hỏi sự phối hợp ăn ý
Để làm được điều đó đòi hỏi sự phối hợp ăn ý giữa những người thợ có kinh nghiệm. Mỗi cây thường có 2 người làm việc cùng lúc. Một người leo lên thân hoặc các cành lớn, dùng sào tre dài để xác định vị trí trái đã đạt độ già và tiến hành cắt cuống. Phía dưới, người còn lại căng mắt quan sát, sẵn sàng đón trái bằng chiếc bao tải được đan từ dây nhựa chắc chắn.
Ngay khi trái vừa rời cuống, người bên dưới nhanh tay điều chỉnh bao đỡ đúng hướng rơi. Chỉ cần chậm vài giây hoặc phán đoán sai vị trí, trái sầu riêng có thể lao xuống đất, hư hỏng và giảm giá trị. Anh Nguyễn Anh Tuấn (30 tuổi) cho biết: "Nghề này nhìn đơn giản nhưng rất áp lực. Trái sầu riêng có giá trị cao nên phải giữ cho nguyên vẹn, nếu làm rơi mạnh, bị nứt hoặc bể gai thì nhà vườn thiệt hại ngay".
Những trái nằm ở vị trí khó như vươn ra mé mương hoặc nằm khuất trong tán cây lại càng đòi hỏi kỹ thuật cao hơn. Sau khi cắt cuống, người thợ phải tính toán hướng rơi của trái. Với những trái nằm trên mé mương, họ còn dùng vợt lưới sắt để đón, tránh va đập hoặc rơi chìm xuống mương.
Nghề gõ sầu riêng và công đoạn sau thu hoạch
Bên cạnh đội ngũ thu hoạch, mùa vụ cũng là thời điểm những người làm nghề "gõ sầu riêng" tất bật vào việc. Khác với người thu hoạch, nhiệm vụ của họ là xác định độ già của trái trước khi cắt. Công việc này đòi hỏi kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, bởi chỉ cần đánh giá sai vài ngày cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng trái sau thu hoạch.
Người thợ quan sát màu sắc vỏ, gai, cuống trái rồi dùng một thanh kim loại hoặc cán dao gõ nhẹ lên vỏ. Dựa vào âm thanh phát ra, họ có thể nhận biết trái đã đủ tuổi hay chưa. Với những người có nhiều năm trong nghề, chỉ cần nhìn và gõ vài nhịp là có thể xác định khá chính xác độ già của trái. Nhờ đó, việc thu hoạch được thực hiện đúng thời điểm, hạn chế tình trạng cắt non hoặc trái quá già trên cây.
Sau khi được đưa xuống đất, sầu riêng tiếp tục trải qua nhiều công đoạn khác như kiểm đếm, phân loại theo kích cỡ, vệ sinh trái và vận chuyển lên xe tải để đưa đến các điểm thu mua. Những ngày cao điểm, các nhóm thợ lành nghề gần như làm việc không ngơi tay. Công việc thường bắt đầu từ sáng sớm, kéo dài đến tối muộn, thậm chí có hôm làm xuyên đêm để kịp tiến độ giao hàng cho thương lái.
Thu nhập và ý nghĩa của mùa vụ
Dù vất vả, đây lại là thời điểm được nhiều lao động mong chờ nhất trong năm. Một số chủ vườn sầu riêng trả công theo sản lượng, trong khi nhiều nơi thuê thợ theo tháng và thưởng thêm khi đạt năng suất cao. Trung bình, mỗi lao động có thể đạt thu nhập từ 700.000 - 2 triệu đồng/ngày trong giai đoạn cao điểm của mùa vụ.
Ông Bảy Nhỏ cho biết những cây sầu riêng trong vườn đã gắn bó với gia đình gần 30 năm. Trải qua nhiều mùa nắng mưa, vườn vẫn cho năng suất ổn định, trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình. "Mỗi mùa thu hoạch nhìn trái đầy cây là mừng lắm. Không chỉ người trồng có thu nhập mà còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương", ông chia sẻ.
