Khám Phá Văn Hóa Ẩm Thực Đa Dạng Của Khánh Hòa
Trong cuốn sách "Lịch sử-Văn hóa Khánh Hòa những ghi chép", nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Ngô Văn Ban đã nhấn mạnh sự phong phú của ẩm thực tỉnh này. Ông viết: "Tỉnh Khánh Hòa là vùng đất ven biển, lại có ruộng đồng, núi rừng. Từ đó, nguyên liệu cung cấp cho việc chế biến món ăn rất đa dạng. Do đó, Khánh Hòa hình thành ba nền văn hóa ẩm thực khác biệt: biển đảo, núi rừng và đồng bằng. Ba nền văn hóa này hòa đồng, bổ sung lẫn nhau, tạo nên sự phong phú cho ẩm thực địa phương."
Đặc Sản Nổi Tiếng Và Sự Phân Vùng Ẩm Thực
Ca dao Khánh Hòa từ lâu đã ca ngợi các đặc sản như yến sào Hòn Nội, vịt lội Ninh Hòa, tôm hùm Bình Ba, nai khô Diên Khánh, cá tràu Võ Cạnh, và sò huyết Thủy Triều. Những món ngon này thu hút du khách với hương vị độc đáo, từ cao lương mỹ vị như bào ngư, vi cá đến các món dân dã như bánh căn, bún cá, nem chua.
Miền Bắc Khánh Hòa nổi bật với các món được vinh danh ẩm thực tiêu biểu Việt Nam, bao gồm:
- Gỏi cá mai Nha Trang
- Nem nướng Ninh Hòa
- Bún lá cá dằm Ninh Hòa
Ngoài ra, còn có bánh ướt Diên Khánh, bánh canh hẹ Vạn Giã, lẩu mực Đại Lãnh, chả cá Vạn Giã, xoài Cam Lâm, rượu trầm hương, và các món chế biến từ yến sào đảo thiên nhiên. Đối với bữa sáng, nhiều người lựa chọn bún cá hoặc bún sứa Ninh Hòa, mang hương vị quê hương khó tìm thấy ở nơi khác.
Miền Nam Khánh Hòa thể hiện sự giao thoa giữa ẩm thực miền Trung và văn hóa Chăm. Thịt cừu, được chăn nuôi trên đồng cỏ tự nhiên, chế biến thành nhiều món như hấp, nướng, rán, nấu cà-ri, hoặc nấu nho. Con dông cát, một loài bò sát sống trên đồi cát nóng, cũng là đặc sản với các món gỏi, chả, nướng, hấp, hoặc nấu dưa hồng, mang hương vị độc đáo và giá trị dinh dưỡng cao.
Lịch Sử Và Sự Đổi Mới Trong Ẩm Thực
Lịch sử ẩm thực Khánh Hòa chứa đựng nhiều câu chuyện thú vị. Ví dụ, món nem Ninh Hòa ngày nay bắt nguồn từ thời chúa Nguyễn Phúc Ánh bị truy đuổi đến vùng đất này. Ông được một người phụ nữ che giấu và nuôi dưỡng, với món ăn từ thịt heo quết nhuyễn gói trong lá chùm ruột. Chúa Nguyễn đã gợi ý thêm tỏi và nước chấm cay ngọt, tạo nên hương vị hoàn hảo.
Sự đổi mới trong chế biến cũng rõ nét. Ở Bình Ba, tôm hùm không chỉ nướng hay hấp truyền thống mà còn được làm sashimi, cháy tỏi, nướng phô mai, hoặc tiết tôm hùm. Cách thưởng thức yến sào, theo sách xưa, là dùng vào buổi tối để tĩnh tâm và thư thái.
Xây Dựng Thương Hiệu Và Phát Triển Du Lịch Ẩm Thực
Theo nhà nghiên cứu Ngô Văn Ban, văn hóa ẩm thực không chỉ là yếu tố vật chất mà còn là tinh thần, phản ánh phẩm giá, trình độ và tập tục của con người. Khánh Hòa có nhiều món ăn truyền thống có thể lan tỏa và nâng tầm thương hiệu trên bản đồ ẩm thực Việt Nam và thế giới.
Để xây dựng thương hiệu, các chuyên gia khuyến nghị:
- Tìm hiểu lịch sử và nguồn gốc các món đặc sản.
- Tạo trải nghiệm độc đáo qua kỹ thuật chế biến và thưởng thức.
- Tổ chức các sự kiện ẩm thực như Lễ hội ẩm thực Ninh Hòa, Lễ hội trái cây Khánh Sơn, và Lễ hội tôm hùm Cam Ranh.
Ông Lê Văn Hoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhấn mạnh sự cần thiết của việc đầu tư vào khu phố ẩm thực tập trung, phát triển kinh doanh đa dạng, và đảm bảo nguồn nguyên liệu sạch, an toàn. Việc xây dựng khu chuyên phục vụ du lịch đêm cũng là bước đi quan trọng để tích hợp ẩm thực vào hoạt động du lịch.
Hiệp hội Ẩm thực Khánh Hòa, thành lập từ năm 2023, đang nỗ lực quảng bá giá trị văn hóa ẩm thực ra thế giới. Bà Lê Thị Hồng Minh, Chủ tịch Hiệp hội, cho biết việc phát triển thương hiệu bền vững là mục tiêu then chốt, ảnh hưởng lớn đến chất lượng dịch vụ và du lịch tỉnh nhà. Hiệp hội đề xuất xây dựng công viên văn hóa ẩm thực, nơi du khách có thể thưởng thức đặc sản, giao lưu văn hóa, và mua sắm sản phẩm địa phương.
