Thái Lan 'giảm ngọt' trà sữa: Cuộc chiến chống đường trong đồ uống pha chế
Giữa không khí nhộn nhịp tại khu phố cổ Bangkok, tiệm cà phê của "Dì Nid" vẫn đông nghịt khách hàng xếp hàng chờ đợi những ly trà sữa Thái đặc trưng với vị ngọt đậm đà. Nhưng đằng sau sự thịnh hành này, một cuộc chiến chống lại thói quen tiêu thụ đường quá mức đang được chính phủ Thái Lan triển khai quyết liệt.
Chiến dịch giảm đường quy mô quốc gia
Theo thông tin từ The Guardian, trong tháng 2/2026, chính phủ Thái Lan đã khởi động chiến dịch mới nhằm cắt giảm lượng đường trong các loại đồ uống pha chế. Chín chuỗi cà phê lớn nhất cả nước đã cam kết giảm một nửa lượng đường được coi là "độ ngọt bình thường" trong một số thức uống phổ biến.
Đây là nỗ lực tiếp theo sau thuế đường được áp dụng lộ trình từ năm 2017, với giai đoạn cuối cùng vừa triển khai vào năm ngoái. Tuy nhiên, thuế này chủ yếu nhắm vào đồ uống đóng gói sẵn, trong khi thách thức thực sự lại nằm ở các quán hàng rong và cửa hàng nhỏ.
Thói quen tiêu thụ đường đáng báo động
Thái Lan hiện là một trong những quốc gia tiêu thụ calo từ đồ uống tạo ngọt lớn nhất châu Á. Trung bình mỗi ngày, người dân nước này tiêu thụ khoảng 21 thìa cà phê đường, cao hơn gấp nhiều lần so với mức khuyến nghị 6 thìa mỗi ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Pojjana Hunchangsith, phó giáo sư tại Đại học Mahidol, nhận định: "Đồ uống có đường là tác nhân chính. Những nơi bán hàng rong và quán cà phê nhỏ là nguồn tiêu thụ đường rất lớn tại Thái Lan, với đầy rẫy các lựa chọn ngọt lịm từ trà sữa trân châu, cacao đá đến trà chanh và 'sữa hồng'."
Khó khăn trong thay đổi thói quen
Tại cửa hàng của "Dì Nid" (tên thật là Auntie Nid), bà chủ 68 tuổi vẫn kiên định với công thức truyền thống: sữa đặc, ba thìa đường đầy vun, nước trà vừa lọc, tất cả được rót vào túi nilong chứa đầy đá viên. Lượng đường có thể lên tới 12 muỗng cho mỗi ly, tùy theo yêu cầu của khách hàng.
"Tôi muốn chiều lòng khách hàng của mình", bà chia sẻ. Cửa hàng đã hoạt động suốt 30 năm và trở nên đặc biệt nổi tiếng với du khách nước ngoài nhờ mạng xã hội. "Lý do khiến những thức uống này được ưa chuộng là bởi hương vị đậm đà, mạnh mẽ. Nếu thiếu đường, cà phê và trà sẽ trở nên nhạt nhẽo và đắng ngắt", bà khẳng định.
Những tín hiệu tích cực
Chiến dịch mới yêu cầu các cửa hàng treo biển cho phép khách hàng chọn độ ngọt với 5 mức: 0%, 25%, 50%, 75% và 100%. Điểm đáng chú ý là mức ngọt 100% sẽ chỉ chứa một nửa lượng đường so với trước đây.
Ann Thumthong (55 tuổi), tài xế taxi tại Bangkok, hoan nghênh các biện pháp này. Ông chia sẻ: "Trước đây, sau mỗi bữa ăn tôi thường đi tìm đồ tráng miệng ngay, nhưng giờ tôi chọn trái cây thay thế. Hoàn toàn có thể rèn luyện lại khẩu vị để cần ít đường hơn."
Phumsith Mahasuweerachai, phó giáo sư tại Khoa Kinh tế, Đại học Khon Kaen, cũng cho biết trong một nghiên cứu của mình: "Chỉ cần cho khách hàng quyền lựa chọn mức độ ngọt ngay từ đầu đã thúc đẩy họ chọn đồ uống ít đường hơn." Tuy nhiên, ông lưu ý rằng việc cung cấp thông tin về calo không làm thay đổi đáng kể hành vi lựa chọn của người tiêu dùng.
Con đường phía trước
Cuộc chiến chống lại thói quen tiêu thụ đường quá mức tại Thái Lan vẫn còn nhiều thách thức. Trong khi các chuỗi lớn có thể dễ dàng điều chỉnh, hàng ngàn quán nhỏ như của "Dì Nid" vẫn giữ vững công thức truyền thống.
Pojjana Hunchangsith nhấn mạnh: "Một trong những tác động lớn nhất để cắt giảm lượng đường đến từ việc cải tiến công thức sản phẩm. Khi thuế đường được áp dụng, nhiều nhà sản xuất đã chủ động hạ thấp hàm lượng đường để tránh mức thuế cao hơn."
Nhưng với "Dì Nid" và nhiều chủ quán khác, câu trả lời vẫn rõ ràng: "Không, không bao giờ". Khi dòng người xếp hàng gồm cả khách du lịch lẫn nhân viên văn phòng và sinh viên vẫn kéo dài ra tận cửa, ly trà sữa ngọt khét với 12 muỗng đường vẫn là lựa chọn không thể thay thế.
