Ở Việt Nam, có một loại quả dại mọc nhiều ở bờ rào, ven đường, thậm chí bị coi là cỏ dại, nhưng tại châu Âu, nó lại được xem như đặc sản cao cấp với giá bán đắt đỏ. Đó là quả tầm bóp (Physalis angulata), còn gọi là thù lù, tầm bóp, lồng đèn, hoặc thù lù cạnh.
Loại quả dại quen thuộc ở Việt Nam
Tầm bóp là loại cây thân thảo, mọc hoang khắp nơi ở Việt Nam, từ đồng bằng đến trung du miền núi. Quả tầm bóp nhỏ, màu xanh khi non, chín vàng cam, được bao bọc trong một lớp đài hoa mỏng như chiếc lồng đèn. Vị của quả chín ngọt nhẹ, hơi chua, có mùi thơm đặc trưng.
Theo các chuyên gia, tầm bóp từ lâu đã được dùng làm thuốc trong dân gian, có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu viêm. Tuy nhiên, ít ai biết rằng loại quả này đang được săn lùng tại các nước châu Âu và Bắc Mỹ.
Đặc sản đắt đỏ tại châu Âu
Tại các siêu thị cao cấp ở Pháp, Đức, Anh hay Mỹ, quả tầm bóp được bán với tên gọi “Physalis” hoặc “Cape gooseberry”. Giá của chúng dao động từ 10-15 euro (khoảng 250.000-375.000 đồng) cho một hộp 250 gram, tức khoảng 1-1,5 triệu đồng mỗi kg. Con số này cao gấp hàng chục lần so với giá tại Việt Nam, nơi quả tầm bóp thường được hái miễn phí hoặc bán với giá vài chục nghìn đồng mỗi kg.
Theo báo cáo của Hiệp hội Rau quả Việt Nam, xuất khẩu quả tầm bóp đông lạnh và chế biến đang tăng trưởng 15-20% mỗi năm, chủ yếu sang thị trường EU và Mỹ. "Nhu cầu về các loại quả dại, hữu cơ đang tăng mạnh tại châu Âu, và tầm bóp là một trong những mặt hàng tiềm năng", ông Nguyễn Văn Hải, chuyên gia nông nghiệp, cho biết.
Giá trị dinh dưỡng và ứng dụng
Quả tầm bóp giàu vitamin A, C, nhóm B, cùng các khoáng chất như sắt, phốt pho. Nó được dùng làm món tráng miệng, salad, nước ép, hoặc trang trí bánh ngọt tại các nhà hàng sang trọng. Ngoài ra, tầm bóp còn được sử dụng trong y học cổ truyền châu Âu để hỗ trợ điều trị viêm họng, tiểu đường và các bệnh viêm nhiễm.
Tại Việt Nam, một số hợp tác xã đã bắt đầu thu mua tầm bóp từ nông dân để chế biến xuất khẩu, với giá thu mua từ 20.000-30.000 đồng/kg, giúp tăng thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, sản lượng vẫn còn nhỏ lẻ, chưa đáp ứng được nhu cầu lớn từ thị trường nước ngoài.
Tiềm năng phát triển
Việc khai thác quả tầm bóp không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen bản địa. Theo các chuyên gia, nếu được đầu tư bài bản, tầm bóp có thể trở thành một mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực, giống như trái thanh long, xoài hay sầu riêng.
"Chúng ta đang ngồi trên 'mỏ vàng' mà không biết. Cần có chiến lược quy hoạch vùng trồng, chứng nhận hữu cơ và xúc tiến thương mại để đưa tầm bóp Việt Nam ra thế giới", ông Lê Văn Thành, giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, nhận định.
Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cũng đã đưa tầm bóp vào danh sách các loại cây trồng tiềm năng cần được nghiên cứu và phát triển trong thời gian tới.
