Ngày 17/7, UBND TP Đà Nẵng thông báo lễ hội Sâm Ngọc Linh và dược liệu quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ diễn ra từ ngày 1 đến 3/8, với chủ đề 'Sâm Ngọc Linh - Tinh hoa dược liệu thế giới'. Sự kiện quy tụ 60 gian hàng trong nước và quốc tế, bao gồm các hoạt động như Lễ cúng Thần Sâm, trao tặng giống sâm cho hộ nghèo, Hội thi sâm và phiên đấu giá sâm nhằm gây quỹ bảo tồn.
Thực trạng sâm Ngọc Linh: chủ yếu tiêu thụ nội địa, chế biến sâu hạn chế
Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Đà Nẵng Trần Út cho biết, nhiều năm qua, sâm Ngọc Linh chủ yếu được tiêu thụ trong nước dưới dạng củ tươi. Sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao chưa nhiều, trong khi số doanh nghiệp đủ tiềm lực tổ chức sản xuất quy mô lớn, liên kết người trồng và xây dựng hệ thống phân phối quốc tế còn hạn chế. Những cây sâm Ngọc Linh nhiều năm tuổi sẽ được đưa ra đấu giá tại lễ hội nhằm gây quỹ bảo tồn và phát triển vùng trồng.
Yêu cầu xuất khẩu và chỉ dẫn địa lý
Để xuất khẩu, sâm Ngọc Linh phải đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, mã số vùng trồng, mã số cơ sở gây trồng và các tiêu chuẩn chất lượng. Dù đã được giới thiệu tại các chương trình xúc tiến ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Indonesia và Malaysia, lượng hàng xuất khẩu vẫn còn rất nhỏ, chủ yếu phục vụ quảng bá và kết nối đối tác. Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Đà Nẵng Lê Thị Thục thông tin, chỉ dẫn địa lý sâm Ngọc Linh đã được cấp cho vùng trồng thuộc bốn xã Trà Linh, Nam Trà My, Trà Leng và Trà Tập. Thành phố đang khảo sát thêm các khu vực có điều kiện tương đồng để đề nghị mở rộng phạm vi bảo hộ, đồng thời xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho các sản phẩm chế biến từ sâm.
Nghiên cứu khoa học và bảo vệ thương hiệu
Bà Lê Thị Thục cho hay, các nghiên cứu tại hội thảo khoa học quốc tế sắp tới sẽ tập trung làm rõ thành phần hóa học, giá trị dinh dưỡng và những đặc trưng riêng của sâm Ngọc Linh. 'Để kết quả khoa học trở thành lợi thế thương mại, sản phẩm cần được bảo vệ bằng hệ thống sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn chất lượng và công cụ nhận diện minh bạch', bà nói. Về vấn đề sâm giả, ông Trần Út nhấn mạnh việc nhận diện bằng hình thức chỉ là bước đầu vì nhiều loại tam thất có hình dạng như sâm Ngọc Linh. Do đó, cần xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc chặt chẽ, tăng cường kiểm định chất lượng, đồng thời thanh tra, xử lý nghiêm hàng giả, hàng nhái nhằm bảo vệ người tiêu dùng và thương hiệu quốc gia.
Cam kết không sâm giả tại lễ hội
Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho biết, ban tổ chức sẽ lập một tổ thẩm định do Sở Công Thương phụ trách để kiểm tra các sản phẩm giao dịch. 'Trong thời gian diễn ra lễ hội, tôi cam đoan không có sâm giả, nếu phát hiện ra sâm giả thì ban tổ chức sẽ hoàn lại tiền', lãnh đạo TP cam kết. Về định hướng đưa sâm Ngọc Linh ra thế giới, ông Hồ Quang Bửu nhìn nhận chất lượng sản phẩm tốt là điều kiện cần nhưng chưa đủ; Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm của Hàn Quốc trong việc xây dựng thương hiệu quốc gia.
Chiến lược dài hạn và nguồn lực
Thành phố đang xây dựng định hướng truyền thông về sâm và dược liệu trong 5 năm, tầm nhìn 10 năm, gắn với mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm công nghiệp sâm và dược liệu quốc gia. 'Muốn sâm Ngọc Linh bứt phá, địa phương phải đồng thời chuẩn hóa vùng nguyên liệu, hoàn thiện truy xuất nguồn gốc, thu hút doanh nghiệp lớn, phát triển chế biến sâu và xây dựng thương hiệu đủ mạnh trên thị trường quốc tế', Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng nhấn mạnh. Sở NN&MT TP Đà Nẵng cho biết, Trung tâm Phát triển sâm Ngọc Linh và Dược liệu đang xây dựng Đề án nâng cao năng lực đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, tập trung vào 5 nhóm nhiệm vụ: bảo tồn nguồn gen, phát triển vùng nguyên liệu và cây giống, kiểm định nguồn gốc, nghiên cứu - chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết sản xuất. HĐND TP Đà Nẵng khóa 11, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thông qua Nghị quyết ban hành Quy định cơ chế khuyến khích bảo tồn, phát triển sâm Ngọc Linh, các cây dược liệu khác giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí khoảng 136,4 tỷ đồng.
