Cảnh báo từ chuyên gia: Mâm cỗ Tết thiếu rau xanh, nguy cơ sức khỏe gia tăng
Trong khi nhiều gia đình chuẩn bị mâm cỗ Tết thịnh soạn với đầy ắp thịt cá, một thành phần quan trọng lại đang dần biến mất: rau xanh. Thứ từng được coi là "món nhà nghèo" này đang vắng bóng trên nhiều bàn tiệc ngày xuân, kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.
Nguy cơ thiếu chất xơ và rối loạn tiêu hóa
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng – Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi Dinh dưỡng và Kiểm soát Béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, ngay trong bữa ăn hàng ngày, mức tiêu thụ chất xơ của người Việt đã thấp hơn khuyến nghị. Đến dịp Tết, khi lượng rau xanh tiếp tục giảm, nguy cơ thiếu hụt càng trở nên rõ rệt.
Rau xanh không chỉ cung cấp vitamin và khoáng chất mà còn là nguồn chất xơ dồi dào, giúp điều hòa nhu động ruột, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và mỡ máu. Khi ăn ít rau trong khi tăng cường các món giàu đạm và chất béo, nguy cơ rối loạn tiêu hóa như táo bón là biểu hiện dễ gặp nhất, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Làm trầm trọng bệnh mạn tính
Theo PGS Hưng, thiếu chất xơ không chỉ dừng lại ở táo bón mà còn có thể làm trầm trọng hơn các bệnh mạn tính như đái tháo đường, rối loạn lipid máu hay tăng huyết áp. Chất xơ đóng vai trò làm chậm hấp thu đường, hỗ trợ giảm cholesterol xấu và góp phần ổn định hoạt động của hệ tiêu hóa.
"Ăn Tết để vui, để thưởng thức, nhưng phải đảm bảo sức khỏe. Không ít trường hợp phải nhập viện ngay trong những ngày Tết vì rối loạn tiêu hóa hoặc biến chứng từ việc ăn uống mất cân đối", PGS Hưng cảnh báo.
Thói quen "lệch" về chất đạm cần thay đổi
PGS Hưng chỉ ra rằng, mâm cơm ngày Tết hiện nay không phải là thiếu thực phẩm, mà là sự "thiên lệch" trong lựa chọn. Trước đây, khi điều kiện kinh tế còn khó khăn, bữa ăn của người Việt chủ yếu là cơm và rau, thịt cá chỉ xuất hiện vào dịp đặc biệt. Ngày nay, nhiều gia đình có xu hướng coi mâm cỗ "sang" là phải nhiều thịt, nhiều đạm.
"Quan niệm đó không còn phù hợp. Bữa ăn đủ đầy không đồng nghĩa với bữa ăn nhiều thịt. Điều quan trọng là cân bằng giữa các nhóm thực phẩm: tinh bột, đạm, chất béo, rau xanh và trái cây", PGS Hưng nhấn mạnh.
Hiện nay, nhiều vùng đang tiêu thụ quá mức nguồn đạm từ thịt trong khi lượng rau và thực phẩm giàu chất xơ lại bị bỏ quên. Sự mất cân đối này nếu kéo dài không chỉ gây tăng cân, béo phì mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm.
Gợi ý cách bổ sung rau xanh ngày Tết
Để tăng cường rau xanh trong ngày Tết, vị chuyên gia dinh dưỡng khuyên nên đa dạng hóa cách chế biến như:
- Xào rau với tỏi hoặc thịt nạc để tăng hương vị.
- Trộn salad với các loại rau củ tươi.
- Làm các món cuốn với rau sống và thịt luộc.
- Nấu canh rau củ để bổ sung nước và chất xơ.
Điều này giúp bữa ăn trở nên hấp dẫn hơn và dễ dàng tăng lượng rau tiêu thụ. Ngoài ra, PGS Hưng cũng khuyên nên tránh thói quen mua sắm, tích trữ thực phẩm với số lượng lớn trong dịp Tết.
"Trong bối cảnh hiện nay, khi siêu thị, cửa hàng tiện lợi mở cửa hầu hết các ngày, việc 'dồn' mua đồ ăn không còn cần thiết. Thực phẩm mua quá nhiều dễ dẫn đến dư thừa, bảo quản không đúng cách, chất lượng giảm sút, thậm chí phải bỏ đi", ông nói.
Ăn Tết vui khỏe, không lo bệnh tật
Tết là dịp gìn giữ phong tục, sum họp gia đình và thưởng thức những món ăn truyền thống. Tuy nhiên, theo PGS Hưng, hoàn toàn có thể dung hòa giữa nét văn hóa và nguyên tắc dinh dưỡng.
"Mâm cơm ngày Tết có thể vẫn phong phú, nhiều món hơn ngày thường, nhưng mỗi món nên giảm bớt khẩu phần. Như vậy vừa giữ được sự đầy đặn, vừa tránh ăn dư thừa", PGS Hưng gợi ý.
Việc cân đối bữa ăn, tăng cường rau xanh, hạn chế các món quá nhiều dầu mỡ, đạm và đường sẽ giúp mỗi người tận hưởng trọn vẹn ngày xuân mà không phải đối mặt với những rắc rối sức khỏe ngay trong hoặc sau kỳ nghỉ.
"Chúng ta đã không còn ở thời thiếu thốn như trước. Khi điều kiện sống thay đổi, thói quen ăn uống cũng cần thay đổi theo hướng khoa học hơn. Ăn Tết là để vui và khỏe, chứ không phải để rồi lại đưa người thân vào bệnh viện vì những hệ lụy từ bữa ăn mất cân đối", PGS Hưng nhấn mạnh.
