Sa Huyện là một thành cổ tại tỉnh Phúc Kiến, miền nam Trung Quốc, với lịch sử hơn 1.600 năm. Ẩm thực nơi đây là sự giao thoa giữa văn hóa ẩm thực Trung Nguyên và phong tục Mân Việt, kết hợp cùng nguồn sản vật địa phương phong phú. Nhờ đặc tính thời vụ và nghi lễ nông nghiệp, các món ăn truyền thống được người dân Sa Huyện bảo tồn qua nhiều thế hệ, trở thành di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc.
Khởi đầu từ những quán ăn ven đường
Vào thập niên 80 của thế kỷ trước, người dân Sa Huyện nhận ra cơ hội thoát nghèo từ các món ăn bản địa. Nhiều người với tay nghề điêu luyện đã mở cửa hàng tại các thành phố lân cận như Tam Minh, Vĩnh An, Nam Bình. Đây được xem là thế hệ đầu tiên đưa ẩm thực Sa Huyện vượt ra khỏi lũy tre làng, đặt nền móng cho sự phát triển thương hiệu sau này.
Chính sách hỗ trợ và tăng trưởng vượt bậc
Cuối thập niên 90, chính quyền địa phương quyết tâm phát triển ẩm thực Sa Huyện thành ngành kinh tế mũi nhọn. Hàng loạt chính sách được triển khai: thành lập Ban Chỉ đạo phát triển ẩm thực, đăng ký thương hiệu “Ẩm thực Sa Huyện”, thành lập các Hội doanh nghiệp. Nhờ đó, đến nay có hơn 100.000 nhà hàng Sa Huyện trên khắp Trung Quốc và 241 cửa hàng tại 79 quốc gia và vùng lãnh thổ, doanh thu hàng năm vượt 55 tỷ nhân dân tệ, tạo ra khoảng 300.000 việc làm. Thu nhập bình quân nông thôn Sa Huyện tăng từ 2.805 NDT (năm 1997) lên hơn 30.000 NDT (năm 2025).
Câu chuyện từ “Đệ nhất thôn ẩm thực”
Chị Du Linh Duyệt, người dân thôn Dư Bang – thôn được mệnh danh “Đệ nhất thôn ẩm thực Sa Huyện” – cho biết hơn 70% dân thôn đang kinh doanh món ăn Sa Huyện tại hơn 20 tỉnh và 30 thành phố ở Trung Quốc.
“Tứ đại kim cang” và sức hút quốc dân
Ẩm thực Sa Huyện nổi tiếng với bốn món truyền thống được mỹ danh “Tứ đại kim cang”: hoành thánh, mỳ trộn, bánh chẻo hấp và canh hầm. Bất kỳ cửa hàng nào cũng phải có những món này. Với giá bình dân, hương vị độc đáo, chủng loại phong phú (hiện hơn 240 món), ẩm thực Sa Huyện đã trở thành “món ăn quốc dân”. Ông Nghiêm Phát Huy, nhà sáng lập thương hiệu Túy Hữu Tài, nhấn mạnh tiêu chí ngon, bổ, rẻ là nét đặc sắc giúp đáp ứng nhu cầu ăn uống bình dân.
Trải nghiệm của du học sinh Việt Nam
Bạn Phan Thị Phương, du học sinh Việt Nam tại Đại học Ngoại ngữ Thượng Hải, chia sẻ: “Lần đầu đến Sa Huyện, em rất vui khi tự tay làm các món ăn và hợp khẩu vị. Ẩm thực là cầu nối gắn kết mọi người, không có khoảng cách văn hóa hay ngôn ngữ.”
Chiến lược phát triển bền vững
Trước cạnh tranh gay gắt, ngành ẩm thực Sa Huyện triển khai lộ trình chuyển đổi mô hình với năm nội dung: xây dựng khung tiêu chuẩn thống nhất, chuỗi cung ứng khép kín, sản xuất quy mô công nghiệp, vươn ra quốc tế và ứng dụng công nghệ số. Các biện pháp cụ thể gồm hỗ trợ vay vốn cho khởi nghiệp, hình thành vùng nguyên liệu chuẩn, khảo sát thị trường, chia sẻ kinh nghiệm vận hành thành công.
Từ món ăn gia đình đến ngành ẩm thực, từ quán ven đường đến nhà hàng trong trung tâm thương mại, thương hiệu ẩm thực Sa Huyện đã trở thành hình mẫu về bảo vệ và khai thác giá trị văn hóa truyền thống phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân địa phương.
HỒ QUÂN – Phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Trung Quốc
