Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh Quảng Trị đã khôi phục tên thôn Tân Hóa nhằm bảo tồn thương hiệu “Làng du lịch tốt nhất thế giới”. Cuối năm 2023, mô hình Làng du lịch thích ứng thời tiết ở Tân Hóa (thuộc Quảng Bình cũ) được Tổ chức Du lịch Thế giới UNWTO (nay là UN Tourism) vinh danh.
Khôi phục tên thôn để giữ thương hiệu toàn cầu
Theo VOV4/VOV Miền Trung, sau sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, xã Tân Hóa cũ sáp nhập với các xã Thượng Hóa, Trung Hóa và Minh Hóa, hình thành xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị. Việc địa danh Tân Hóa không còn trên bản đồ hành chính được cho là ảnh hưởng đến hoạt động quảng bá du lịch, khiến du khách khó tìm kiếm trên bản đồ trực tuyến.
Trước thực tế đó, HĐND xã Kim Phú đã thông qua nghị quyết thành lập thôn Tân Hóa trên cơ sở sáp nhập ba thôn Yên Thọ của xã Tân Hóa cũ, với 395 hộ dân. Chủ tịch UBND xã Kim Phú Hoàng Tự Quốc Hùng cho biết: “Đây là thương hiệu du lịch có giá trị đặc biệt, đã được định vị trên bản đồ du lịch quốc tế nên cần được gìn giữ và phát huy”.
Làng thích ứng thời tiết giữa vùng rốn lũ
Tân Hóa nằm giữa thung lũng rộng, bao bọc bởi núi đá vôi trùng điệp. Theo cổng thông tin du lịch Quảng Bình, làng cách thị trấn Quy Đạt khoảng 8km về phía Đông Nam, diện tích tự nhiên hơn 7.427ha, sông Rào Nan uốn lượn chia khu vực thành hai bờ. Từ giữa tháng 9 đến đầu tháng 11, nơi đây thường chịu ảnh hưởng mùa mưa; trận lũ năm 2010 từng khiến Tân Hóa chìm sâu dưới 12m nước, vì vậy nơi đây được gọi là “vùng rốn lũ” của Quảng Bình cũ.
Điều đặc biệt là người dân không chỉ chống chọi với thiên tai, mà còn biến sự khắc nghiệt thành một phần câu chuyện du lịch. Theo UN Tourism, mô hình du lịch thích ứng thời tiết ở Tân Hóa phát triển từ năm 2017, với các tour thám hiểm hang động được điều chỉnh theo mùa, đặc biệt vào mùa mưa, đảm bảo an toàn cho du khách và nhân sự. Mô hình homestay thích ứng thời tiết được giới thiệu từ năm 2022 và tiếp tục cải tiến năm 2023.
Từ vùng từng được biết đến bởi lũ lụt, Tân Hóa nay có dịch vụ homestay, trải nghiệm nông nghiệp, ẩm thực tại nhà dân, quầy lưu niệm và nhiều dịch vụ cộng đồng. Đây là ví dụ đáng chú ý về du lịch bền vững, nơi cộng đồng địa phương tham gia trực tiếp vào chuỗi dịch vụ.
Ngôn ngữ riêng, bữa cơm bản địa và lưu ý khi tới Tân Hóa
Không chỉ có cảnh quan, Tân Hóa còn hấp dẫn bởi văn hóa người Nguồn. Cư dân chủ yếu là người Nguồn, có ngôn ngữ riêng là tiếng Nguồn. Sinh kế truyền thống gắn với làm rẫy, đánh cá, săn bắt, lấy mật ong; ẩm thực đặc trưng là cơm Pồi. UN Tourism ghi nhận việc bảo tồn văn hóa địa phương là ưu tiên: bên cạnh tiếng Việt trong giáo dục, người Nguồn duy trì tiếng Nguồn trong giao tiếp hằng ngày; phong tục, lễ hội và văn nghệ dân gian được lưu giữ.
Du khách có thể khám phá hệ thống hang động Tú Làn, bơi qua sông ngầm trong hang, trekking rừng nguyên sinh, cắm trại bên thác nước. Du khách cũng có thể ăn tối tại nhà dân, tìm hiểu đời sống người Nguồn, đạp xe qua làng, lái ATV xuyên rừng lim hoặc nghỉ tại Tú Làn Lodge, khu lưu trú thiết kế cách mặt đất khoảng 11m để thích ứng với lũ hằng năm.
Tuy nhiên, Tân Hóa không phù hợp với du lịch tự phát. Nhiều trải nghiệm phụ thuộc vào thời tiết, thể lực, lịch tour và hướng dẫn an toàn. Du khách nên đặt dịch vụ trước, đi theo đơn vị tổ chức chuyên nghiệp, không tự ý vào hang, đi rừng hoặc xuống nước khi chưa có hướng dẫn. Khi tra cứu, đặt tour hoặc tìm đường, du khách lưu ý tên hành chính hiện nay là thôn Tân Hóa, xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị; có thể tìm thêm theo từ khóa Tân Hóa, Minh Hóa, Quảng Bình cũ để tránh nhầm lẫn trên bản đồ.
