Hành Trình Gian Nan Của Cây Cà Phê Tại Châu Á Và Vùng Nam Thái Bình Dương
Cuốn sách mới về cà phê đã mở ra một chuyến hành trình hấp dẫn, đưa độc giả băng qua các lục địa và xuyên suốt dòng chảy lịch sử để khám phá nguồn gốc, sự phát triển và sức ảnh hưởng sâu rộng của một trong ba thức uống phổ biến nhất thế giới. Tác phẩm do Joseph M. Walsh biên soạn, được Light Books và Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam phát hành, đã hé lộ nhiều góc nhìn thú vị về sự lan tỏa của cây cà phê.
Những Bước Chân Đầu Tiên Và Sự Thờ Ơ Ban Đầu
Cây cà phê được các nhà truyền giáo Tây Ban Nha đem từ Java đến quần đảo Philippines vào khoảng năm 1740. Tuy nhiên, một loại cà phê dại đã được tìm thấy trước đó trên đảo Luzon, với những trái mọc hoang không ai hái vì người bản địa không biết cách sử dụng hay pha chế. Ngày nay, vẫn có những trường hợp tương tự được xác thực, khi người dân địa phương chẳng biết làm gì với trái cà phê đã tách vỏ và rửa sạch, không rõ nên ăn hay sử dụng cho mục đích gì.
Vùng Nam Á và Nam Thái Bình Dương sở hữu khí hậu phù hợp để cây cà phê sinh trưởng mạnh mẽ. Yếu tố quan trọng giúp cây cà phê được nông dân ở nhiều nơi săn đón chính là sự dễ trồng, dễ chăm sóc và khả năng mang lại lợi nhuận cao. Thổ nhưỡng ở nhiều vùng châu Á cũng rất lý tưởng cho sự phát triển của loại cây này.
Sự Bành Trướng Khắp Các Đảo Và Vùng Duyên Hải
Cây cà phê đã được đưa tới quần đảo Bourbon và Mauritius lần đầu vào năm 1717 bởi người Pháp thông qua Du Fougerais Grenier, từ Ả Rập và từ Mozambique tới Madagascar bởi người bản địa trong cùng giai đoạn. Đảo Borneo nhanh chóng trồng ra loại cà phê rất ngon, và từ khi đất nước này mở cửa cho người nước ngoài, khoảng 200.000 mẫu đất rừng đã được các chủ đồn điền người Quảng Đông, châu Âu và Úc sử dụng để canh tác.
Những khu vườn quanh Silam đặc biệt có triển vọng trong việc trồng loại sản phẩm mới này. Với lượng mưa dồi dào và phân bố đều đặn, cây cà phê sinh trưởng cực kỳ tốt, đặc biệt là giống cà phê Liberica, vì hợp với thổ nhưỡng và khí hậu của hòn đảo. Tại đây, việc trồng cà phê được tiến hành trong những khu vườn của người châu Âu và sinh trưởng tốt đến bất ngờ.
Trong khi đó, người Malay nói rằng cà phê được trồng rộng rãi bởi người Dyak bên sông Pontianak để dùng cho khu định cư đó. Tuy nhiên, việc trồng cà phê ở quy mô rộng và hệ thống vẫn chưa được khuyến khích vì chính quyền không muốn tạo sự cạnh tranh với Java.
Tiềm Năng Từ Các Quần Đảo Xa Xôi
Những ngọn đồi trên vùng đảo chính đối diện Labuan rất thích hợp để trồng cà phê vì không cần phải trồng xen canh các loài cây khác để bảo vệ khỏi ánh nắng mặt trời như ở nhiều nước khác. Cà phê cũng được trồng có hệ thống ở quần đảo Guinea, Fiji, Quần đảo Tonga và Hawaii, cũng như nhiều đảo khác ở vùng biển Nam Thái Bình Dương.
Cây cà phê đã có mặt ở Samoa và các đảo quanh đó từ nhiều năm trước, loài cây này phát triển sum suê và mạnh mẽ, chứng tỏ thổ nhưỡng và khí hậu nơi đây rất phù hợp để canh tác. Tuy nhiên, do chưa bao giờ áp dụng các biện pháp khoa học nên cà phê vẫn chưa trở thành mặt hàng thương mại của các đảo này.
Hướng Đến Tương Lai Xuất Khẩu
Việc trồng cà phê đã thành công du nhập vào Caledonia và các đảo khác trong vùng biển Nam Thái Bình Dương. Trong vòng vài năm tiếp theo, nó chắc hẳn sẽ trở thành mặt hàng xuất khẩu quan trọng, do cây cà phê trồng từ hạt sẽ ra trái vào năm thứ tư. Ở Honolulu, việc trồng cà phê cũng đang phát triển, những đồn điền lớn được xây dựng với mục tiêu cung cấp cho thị trường Chile, Peru, Sydney và California.
Những dãy núi ở bờ bắc nước Australia từ vịnh Moreton tới eo biển Torres và những địa điểm khác trong khu vực đó được đề cử để trồng cà phê. Ở Queensland, loài cây này đã được trồng thành công từ sớm nhưng vẫn chưa trở thành mặt hàng xuất khẩu vì gần đây các đồn điền bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch bệnh.
Tuy nhiên, cây cà phê cũng sinh trưởng tốt ở vùng phụ cận Brisbane, Cardwell và các hạt miền Bắc khác, đặc biệt là vùng được che chắn giữa các sống núi gần sông Herbert và Endeavour. Các nhà làm nông nhỏ lẻ nhận thấy cà phê giúp họ kiếm được nhiều tiền hơn bắp hay khoai tây. Một vài người bán sản phẩm cho các thương nhân Brisbane với giá lên tới 20 cent mỗi pound.
Danh sách này không thể nào kể hết những khu vực ở vùng biển Nam Thái Bình Dương có thể đã tiến hành trồng thử cà phê thuận lợi, mà chỉ đề cập vài trung tâm lớn thích hợp với hoạt động này. Hành trình gian nan của cây cà phê tại châu Á phải mất hai thế kỷ để chứng minh giá trị của mình, từ chỗ bị từ chối và xem nhẹ ở các đồn điền cho đến khi khẳng định được tiềm năng kinh tế to lớn.
