Vào dịp cận Tết Bính Ngọ, không khí tại phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An, trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết với hoạt động nướng cá truyền thống. Người dân nơi đây thức dậy từ rạng sáng, tất bật túc trực tại bến cá Nghi Thủy để mua các loại cá biển như thu, bù, dược, chim, trích, thửng về chế biến và bán kiếm lời.
Quy Mô Sản Xuất Tăng Đột Biến
Theo ghi nhận, mỗi ngày, các hộ gia đình tại Cửa Lò nướng từ 400 đến 800 kg cá các loại, tùy thuộc vào nhu cầu thị trường. Con số này cao gấp nhiều lần so với ngày thường, khi họ chỉ sơ chế khoảng 100 kg. Bà Nguyễn Thị Loan, 50 tuổi, một chủ cơ sở nướng cá, chia sẻ: "Dịp Tết này, chúng tôi phải tăng cường sản xuất lên 400-500 kg mỗi ngày để đáp ứng đơn hàng." Doanh thu từ việc bán cá nướng trong thời điểm này cũng tăng vọt, đạt hơn 50 triệu đồng mỗi ngày, gấp 3-4 lần so với mức bình thường.
Quy Trình Chế Biến Công Phu
Các cơ sở nướng cá chủ yếu được đặt trong những lán lợp tôn hoặc nhà dân, cách bến cá Nghi Thủy chỉ 200-400 mét. Sau khi mua về, cá được đưa lên thớt hoặc sử dụng máy cắt thành từng khúc nhỏ. Quá trình sơ chế bao gồm phân loại và phơi cá trên giàn thép ven đường trong 3-5 tiếng để ráo nước trước khi đưa vào lò nướng.
Trong số các loại hải sản, cá thu được xem là mặt hàng có giá trị kinh tế cao nhất, trở thành sản phẩm chủ lực của nhiều hộ gia đình tại Cửa Lò mỗi dịp Tết. Mỗi cơ sở nướng cá thường có diện tích khoảng 200 m², được bố trí bếp, quạt điện và nhiều giá đỡ để đặt các mẻ cá. Mỗi mẻ nướng khoảng 50 miếng hoặc 50 con, tùy theo loại cá.
Kỹ Thuật Nướng Đặc Biệt
Để đảm bảo chất lượng, cá được nướng trên vỉ cách than khoảng 10-15 cm để tránh bị cháy. Chị Nguyễn Thị Luyến, một thợ nướng cá lành nghề, giải thích: "Mỗi mẻ cá mất từ 5 đến 10 phút, đòi hỏi người nướng phải điều chỉnh lửa và lật đều tay. Cá đạt chuẩn khi bên ngoài ngả vàng, dậy mùi thơm, còn bên trong thịt dẻo, ăn ngọt và béo."
Một điểm đặc biệt trong kỹ thuật nướng ở Cửa Lò là việc sử dụng lá chuối quấn quanh que sắt trước khi đặt cá lên. Phương pháp này không chỉ đảm bảo vệ sinh mà còn ngăn cá dính vào kim loại, giữ nguyên hương vị tự nhiên.
Nhân Lực Và Lao Động
Dịp cận Tết, nhiều hộ gia đình phải tăng ca và thuê thêm 3-4 lao động để kịp thời hoàn thành đơn hàng. Chị Nguyễn Thị Hằng, 46 tuổi, trú tại khối Thành Công, cho biết: "Công việc không quá nặng nhọc, nhưng phải khom lưng suốt ngày. Mỗi lần bước ra khỏi lò, quần áo lại ám mùi cá. Ngày thường tôi nướng khoảng 200 kg, còn dịp Tết trung bình lên đến 700 kg, có hôm hơn 800 kg."
Các thợ nướng cá chuyên nghiệp thường được trả công khoảng 300.000 đồng mỗi ngày. Đối với những xưởng nhỏ lẻ, chủ gia đình thường tự đảm nhận công việc này để tiết kiệm chi phí.
Đóng Gói Và Phân Phối
Sau khi nướng, cá được xếp lên giàn tre và phơi trong 30 phút đến một tiếng để bay hơi trước khi đóng gói. Sản phẩm được đựng trong hộp nhựa hoặc hút chân không trong túi nylon, sau đó bảo quản trong tủ cấp đông. Giá bán phổ biến dao động từ 20.000 đồng/kg đối với cá cơm đến 240.000 đồng/kg đối với cá thu.
Cá nướng Cửa Lò được thương lái phân phối đến các chợ trong tỉnh Nghệ An và phục vụ nhu cầu của du khách mua về làm quà. Sản phẩm có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau như kho với nước mắm, mật, sốt cà chua hoặc đơn giản là rã đông, nướng sơ lại khi sử dụng.
Bảo Tồn Nghề Truyền Thống
Hiện nay, phường Cửa Lò có khoảng 30 hộ gia đình gắn bó với nghề nướng cá, tập trung chủ yếu tại các khu vực Nghi Hải và Nghi Thủy. Nghề này không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân địa phương mà còn góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực đặc trưng của vùng biển Nghệ An.
Với hương vị thơm ngon, độ dai vừa phải và không bị tanh, cá nướng Cửa Lò đã trở thành một phần không thể thiếu trong bữa cơm gia đình của nhiều người dân miền Trung mỗi dịp Tết đến xuân về.
