Cảnh báo từ bát cơm rang: Vi khuẩn Bacillus cereus gây suy đa cơ quan
Tại thành phố Giang Môn, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, một sự việc đáng báo động đã xảy ra khi ông Trần, 50 tuổi, chỉ muốn hâm nóng lại đĩa cơm rang để lấp đầy cơn đói. Tuy nhiên, vài giờ sau, ông rơi vào tình trạng suy đa cơ quan, với gan, tim, thận và hệ hô hấp lần lượt gặp trục trặc nghiêm trọng. Nguyên nhân ban đầu được xác định chỉ là bát cơm để trong tủ lạnh nhiều ngày, một thói quen tưởng chừng vô hại nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ chết người.
Thủ phạm vô hình: Vi khuẩn Bacillus cereus
Nhiều người thường quen với câu nói “hạt gạo là hạt vàng”, coi tiết kiệm là đức tính quý giá. Nhưng trong thế giới vi sinh vật, sự “tiết kiệm” đôi khi lại trở thành tấm vé một chiều vào phòng hồi sức tích cực. Thủ phạm trong trường hợp này là vi khuẩn Bacillus cereus, còn gọi là trực khuẩn sinh bào tử hình que. Loại vi khuẩn này thường tồn tại trong thực phẩm giàu tinh bột như cơm, mì, khoai tây, và khi để ở nhiệt độ phòng hoặc bảo quản không đúng cách, chúng có thể sinh ra độc tố gây nôn, được biết đến với tên gọi độc tố nôn.
Điều nguy hiểm là độc tố này không chỉ gây đau bụng hay nôn ói thông thường. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, nó tấn công ty thể, được ví như “nhà máy điện” của tế bào, ức chế quá trình oxy hóa axit béo, khiến nguồn năng lượng tế bào sụp đổ hoàn toàn. Khi ty thể của tế bào gan ngừng hoạt động, gan, vốn là nhà máy xử lý hóa chất của cơ thể, sẽ tê liệt. Phản ứng viêm toàn thân sau đó có thể kích hoạt hiệu ứng domino, kéo theo suy tim, suy thận và suy hô hấp, một tình trạng được gọi là “hội chứng cơm rang”.
Nguy cơ từ thực phẩm thừa và cách phòng tránh
Vi khuẩn Bacillus cereus thường xuất hiện trong cơm thừa, cơm rang, rượu nếp, bánh mì, thịt viên để ở nhiệt độ phòng. Thậm chí, cơm bảo quản trong tủ lạnh nhiều ngày vẫn có thể nhiễm độc tố. Điều đáng sợ là vi khuẩn này không làm cơm mốc hay bốc mùi rõ rệt, nhìn bề ngoài vẫn như bình thường, khiến nhiều người dễ chủ quan và không nhận ra mối nguy hiểm tiềm ẩn.
Phần lớn vi sinh vật sẽ bị tiêu diệt ở nhiệt độ 100 độ C, nhưng độc tố nôn của Bacillus cereus có khả năng chịu nhiệt rất cao. Ngay cả khi đun ở 126 độ C trong 90 phút cũng chưa chắc phân hủy hoàn toàn. Điều này có nghĩa là dù bạn đã hâm nóng kỹ và vi khuẩn bị tiêu diệt, độc tố còn sót lại vẫn đủ gây nguy hiểm cho sức khỏe.
May mắn thay, sau khi được cấp cứu tích cực, ông Trần đã qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, câu chuyện này không phải là lời đồn, mà đã được truyền thông chính thống Trung Quốc đưa tin, nhấn mạnh rằng tủ lạnh không phải là “lá chắn vạn năng”. Nó chỉ làm chậm tốc độ sinh sôi của vi khuẩn, chứ không thể đảo ngược mọi rủi ro từ thực phẩm thừa.
Khuyến cáo an toàn thực phẩm từ chuyên gia
Để hạn chế nguy cơ, các chuyên gia khuyến cáo một số nguyên tắc an toàn thực phẩm cơ bản:
- Thứ nhất, hạn chế để cơm qua đêm, đặc biệt là thực phẩm làm từ gạo. Nếu buộc phải bảo quản, nên sử dụng trong vòng 24 giờ.
- Thứ hai, cho thực phẩm vào tủ lạnh khi còn ấm, không để nguội quá lâu ở nhiệt độ phòng vì mỗi phút trôi qua là thêm cơ hội cho vi khuẩn nhân lên.
- Thứ ba, không hâm đi hâm lại nhiều lần. Thực phẩm thừa chỉ nên hâm nóng một lần, đảm bảo nhiệt độ lõi đạt trên 75 độ C.
- Thứ tư, nếu cơm đổi màu, có cảm giác nhớt nhẹ dù chưa có mùi lạ, nên bỏ ngay để tránh rủi ro.
Tiết kiệm là đức tính đáng quý, nhưng sức khỏe còn quý hơn nhiều. Thực phẩm sinh ra để nuôi dưỡng con người, không phải để đánh cược với tính mạng. Khi “tiết kiệm” đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro cho bản thân và gia đình, đó không còn là đức tính, mà là sự chủ quan đáng trách. Một bát cơm thừa có thể rất nhỏ, nhưng cái giá phải trả đôi khi là cả một cuộc đời.
