Cảnh báo nguy cơ ngộ độc từ bánh chưng hỏng sau Tết: Dấu hiệu nhận biết và cách bảo quản
Sau dịp Tết Nguyên đán, trong nhiều gia đình Việt Nam vẫn còn lưu giữ vài chiếc bánh chưng chưa sử dụng hết. Một số nhà để bánh ở nhiệt độ phòng trong vài ngày, trong khi số khác cất vào tủ lạnh rồi hâm nóng lại để ăn dần. Không ít người có quan niệm rằng chỉ cần bánh chưng "chưa thấy mốc" thì vẫn có thể sử dụng an toàn. Tuy nhiên, theo khuyến cáo mới nhất từ các cơ quan y tế, bánh chưng hỏng không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng bằng những đốm mốc dễ nhận biết bằng mắt thường.
Nguy cơ tiềm ẩn từ việc bảo quản không đúng cách
Bánh chưng là một loại thực phẩm truyền thống giàu tinh bột và đạm, được gói kín và luộc trong thời gian dài. Sau khi nấu chín, nếu không được bảo quản đúng phương pháp, vi sinh vật có thể phát triển nhanh chóng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nồm ẩm hoặc nhiệt độ cao. Theo khuyến cáo về an toàn thực phẩm dịp Tết của Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế, thực phẩm nấu chín để ở nhiệt độ phòng quá lâu rất dễ bị nhiễm vi khuẩn, làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm cho người sử dụng.
Những dấu hiệu cảnh báo bánh chưng không còn an toàn
Vậy đâu là những dấu hiệu cụ thể cho thấy bánh chưng đã không còn an toàn để ăn? Dưới đây là các triệu chứng quan trọng mà mọi người cần lưu ý.
Mùi chua, bề mặt nhớt hoặc xuất hiện đốm lạ
Dấu hiệu đầu tiên thường bị bỏ qua chính là mùi của bánh. Bánh chưng bình thường có mùi thơm nhẹ đặc trưng của gạo nếp, đỗ xanh và lá dong. Nếu khi bóc ra, bánh có mùi chua, hăng hoặc hơi ôi thiu, dù bên ngoài chưa thấy mốc rõ ràng, đó đã là tín hiệu cảnh báo rõ ràng về sự hư hỏng.
Theo hướng dẫn nhận biết thực phẩm hư hỏng của Bộ Y tế, thực phẩm có mùi lạ, mùi chua hoặc ôi thiu tuyệt đối không nên sử dụng. Quá trình lên men và phát triển của vi khuẩn có thể diễn ra trước khi nấm mốc kịp hình thành rõ trên bề mặt bánh.
Bên cạnh mùi, người dùng cần quan sát kỹ bề mặt của bánh chưng. Nếu sờ thấy bề mặt nhớt, ẩm ướt bất thường, hoặc xuất hiện các đốm trắng, xanh, xám li ti, rất có thể bánh đã bị nhiễm nấm mốc. Ngoài ra, nhân thịt bên trong đổi màu sẫm hơn so với bình thường, hoặc có nước rỉ ra cũng là những dấu hiệu không nên bỏ qua.
Theo khuyến cáo của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm, khi thực phẩm đã xuất hiện mốc, không nên cắt bỏ phần hỏng để ăn phần còn lại. Lý do là độc tố vi nấm có thể đã lan sâu vào bên trong mà mắt thường không thể nhìn thấy được.
Bánh nhão, bở, thay đổi kết cấu dù chưa mốc rõ ràng
Một dấu hiệu khác mà nhiều gia đình dễ xem nhẹ là sự thay đổi về kết cấu của bánh. Bánh chưng đạt chuẩn thường có độ dẻo, chắc, các lớp gạo và nhân kết dính với nhau. Nếu bánh trở nên mềm nhũn, dễ tách lớp, gạo bở ra và không còn độ dẻo đặc trưng, đó có thể là biểu hiện của sự biến đổi do vi sinh vật gây ra.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, thực phẩm giàu tinh bột và đạm như bánh chưng là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nếu không được bảo quản ở nhiệt độ thích hợp. Khi vi sinh vật sinh sôi, chúng làm thay đổi cấu trúc protein và tinh bột, khiến bánh mất đi độ dẻo và có thể tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn tiêu hóa cho người ăn.
Khuyến cáo về thời gian bảo quản và nguy cơ sức khỏe
Về thời gian bảo quản, theo khuyến cáo chung của ngành y tế đối với thực phẩm nấu chín, bánh chưng để ở nhiệt độ phòng chỉ nên sử dụng trong khoảng từ 1 đến 2 ngày. Nếu bảo quản trong ngăn mát của tủ lạnh, thời gian có thể kéo dài khoảng 5 đến 7 ngày. Đối với bánh đã được cắt ra, nên bọc kín và sử dụng trong vòng 1 đến 2 ngày để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn chéo.
Ngộ độc thực phẩm có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, và thậm chí phải nhập viện điều trị, đặc biệt nguy hiểm đối với người già, trẻ nhỏ hoặc những người có bệnh nền. Sau Tết, tâm lý "tiếc của" là điều dễ hiểu trong nhiều gia đình, nhưng theo khuyến cáo của cơ quan y tế, khi thực phẩm có dấu hiệu nghi ngờ hư hỏng, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng để bảo vệ sức khỏe.
