Cà Phê Việt Nam Trên Hành Trình Trở Thành 'Di Sản Sống Chung Của Nhân Loại'
Tại Diễn đàn Di sản Cà phê Thế giới vừa diễn ra từ ngày 17/4 đến 19/4 tại Bảo tàng Thế giới cà phê ở Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, cà phê đã được nhìn nhận không đơn thuần là một mặt hàng nông sản, mà như một "di sản sống" mang đậm giá trị văn hóa, tri thức bản địa và sức mạnh kết nối toàn cầu. Sự kiện quy tụ lãnh đạo các cơ quan trung ương, địa phương, cùng nhiều đại sứ, tổng lãnh sự, chuyên gia quốc tế, đã cùng thảo luận về tương lai của ngành cà phê trong bối cảnh hiện đại.
Góc Nhìn Đa Chiều Về Cà Phê Như Di Sản Văn Hóa
Xuyên suốt diễn đàn với chủ đề "Từ những truyền thống đa dạng đến di sản sống chung của nhân loại", các đại biểu đã chia sẻ những quan điểm sâu sắc. Ông Hasan Barit, Phó trưởng phái đoàn Đại sứ quán Thổ Nhĩ Kỳ tại Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của cà phê như "không gian giao lưu xã hội và trao đổi tri thức", kể từ hành trình lịch sử từ Ethiopia đến Đế chế Ottoman. Tại châu Âu, quán cà phê từng được ví như "trường học của những người trí tuệ", thúc đẩy tư duy khai sáng.
Ông Saadi Salama, Đại sứ Palestine tại Việt Nam, gọi cà phê là "một ký ức văn hóa ở dạng lỏng", nơi mỗi tách cà phê mang chiều sâu văn minh. Trong khi đó, ông Renzo Moro, Trưởng bộ phận Nông nghiệp, Đại diện Đại sứ quán Italy tại Việt Nam, cho rằng espresso đã biến cà phê thành "ngôn ngữ văn hóa toàn cầu", với những thực hành như "caffè sospeso" thể hiện tinh thần sẻ chia.
Bà Camila Polo Florez, Đại sứ Colombia tại Việt Nam, giới thiệu về "Cảnh quan văn hóa cà phê Colombia" được UNESCO công nhận, nhấn mạnh mô hình nông nghiệp bền vững ứng dụng AI và phân bón hữu cơ. Hoa hậu Bảo Ngọc, đại diện thế hệ trẻ, chia sẻ về "Hệ sinh thái cà phê trong tiến trình chuyển đổi xanh toàn cầu", kêu gọi chuyển dịch sang mô hình tuần hoàn và phát triển bền vững.
Việt Nam Định Hình Giá Trị Cà Phê Từ Bản Sắc Văn Hóa
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang từng bước chuyển dịch cách tiếp cận cà phê, không chỉ dựa trên sản lượng hay xuất khẩu, mà hướng tới "giá trị văn hóa, tri thức và chiều sâu bản sắc". Robusta Việt Nam, đặc biệt là Robusta Buôn Ma Thuột, được xem như biểu tượng của tính cách đất đai, khí hậu và con người Việt: mạnh mẽ, kiên cường và sáng tạo.
Nhà sử học Dương Trung Quốc nhận định hành trình cà phê Việt Nam là sự tiếp biến văn hóa qua nhiều thời kỳ, từ khi người Pháp đưa cây cà phê vào Tây Nguyên đến giai đoạn Đổi mới đưa hạt cà phê ra thế giới. PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng cà phê là "cánh cửa" giới thiệu Việt Nam ra quốc tế, không chỉ như quốc gia sản xuất mà còn là nền văn hóa có chiều sâu.
Ông Nguyễn Minh Vũ, Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao, nhấn mạnh định hướng giới thiệu tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk ra thế giới, thúc đẩy đối thoại đa văn hóa. Để được UNESCO công nhận, cốt lõi là chuyển hóa cà phê từ "di sản tĩnh" thành "di sản sống" được thực hành và lan tỏa.
Thực Hành Và Tầm Nhìn Phát Triển Bền Vững
Nhiều mô hình thực hành tốt được chia sẻ tại diễn đàn. Bà Urawadee Sriphiromya, Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam, giới thiệu dự án "Doi Tung" nơi cà phê trở thành công cụ chuyển đổi sinh kế, xóa đói giảm nghèo. Ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam, nhận định tương lai ngành cà phê nằm ở nâng cao chất lượng, giá trị và tính bền vững, với người nông dân là hạt nhân.
Tầm nhìn phát triển Buôn Ma Thuột thành "thành phố cà phê của thế giới" được xem là chiến lược quốc gia và quốc tế. PGS.TS Trần Đình Thiên kỳ vọng Đắk Lắk trở thành nơi hội tụ tinh hoa cà phê và văn hóa, thu hút cộng đồng toàn cầu.
Doanh Nghiệp Và Triết Lý 'Cà Phê Đạo'
Trong tiến trình này, doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng. Trung Nguyên Legend được nhắc đến như "tác nhân di sản", với triết lý "Cà phê là báu vật của đất trời, di sản của nhân loại, giải pháp cho tương lai" từ nhà sáng lập Đặng Lê Nguyên Vũ. Doanh nghiệp xây dựng hệ sinh thái cà phê toàn diện trên ba chiều kích: vật lý, xã hội và tinh thần.
Tại diễn đàn, các đại sứ quốc tế đã trải nghiệm "thiền cà phê", một phương pháp thực hành của "Cà phê Đạo". Ông Renzo Moro chia sẻ đây là trải nghiệm tĩnh tại, khác biệt với phong cách espresso nhanh của Italy. Ông Hasan Barit nhấn mạnh sự biết ơn và chiêm nghiệm nội tâm, trong khi ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, cho rằng nó mang lại cách nhìn nhận cà phê hoàn toàn khác biệt.
Diễn đàn đã góp phần định vị cà phê Việt Nam như một "di sản sống chung của nhân loại", hướng tới trở thành ngôn ngữ chung của hòa hợp, sáng tạo và phát triển bền vững, đồng thời là biểu tượng bản sắc quốc gia trên toàn cầu.
