Cà phê và hàng quán cà phê đóng vai trò quan trọng trong việc kiến tạo và phát triển tri thức, từ đó thúc đẩy con người tư duy, sáng tạo và vận hành xã hội tri thức. Người Nhật đã định hình Trà đạo thành đạo lý dân tộc, một nghệ thuật sống qua tách trà. Trong khi đó, Việt Nam – cường quốc cà phê hàng đầu thế giới – sở hữu hạt Robusta ngon bậc nhất cùng bề dày lịch sử thưởng lãm hàng trăm năm, nhưng giá trị cà phê vẫn ở phân khúc thấp, chủ yếu xuất thô và chưa được định hình đúng vị thế. Tập đoàn Trung Nguyên Legend mong muốn đưa ngành cà phê Việt lên tầm cao mới, nâng giá trị cà phê không chỉ là thức uống thông thường mà còn là văn hóa, nghệ thuật, tinh thần và triết đạo, xứng đáng với vị thế cường quốc cà phê thế giới.
Tri thức và sáng tạo – nền tảng xã hội tri thức
Xã hội loài người được phân loại theo nhiều mô hình: kinh tế (nông nghiệp, công nghiệp, hậu công nghiệp) hay văn minh (phong kiến, hiện đại, tri thức). Khái niệm “xã hội tri thức” được xác lập từ nửa sau thế kỷ 20 với sự phát triển của khoa học, công nghệ, thông tin. UNESCO định nghĩa đây là mô hình xã hội nơi tri thức được tạo ra, chia sẻ và ứng dụng rộng rãi vì phát triển bền vững và công bằng. Báo cáo Towards Knowledge Societies (2005) nhấn mạnh xã hội tri thức gắn với quyền tiếp cận tri thức, tự do biểu đạt và phát triển toàn diện con người.
Xã hội tri thức không hoàn toàn mới. Từ đối thoại triết học Hy Lạp cổ đại đến khoa học Phục hưng và Khai sáng, tri thức luôn là động lực tiến bộ. Francis Bacon đề cao tri thức thực nghiệm với “tri thức là sức mạnh”. Daniel Bell cho rằng tri thức trở thành nguồn lực chủ đạo trong nền kinh tế hậu công nghiệp. Peter Drucker nhấn mạnh sự trỗi dậy của “lao động tri thức”. Trong xã hội tri thức, con người là chủ thể sáng tạo, chia sẻ và kiến tạo tri thức qua đối thoại, tranh luận, phản biện. Tri thức không khép kín mà liên tục được hình thành và phát triển.
Dấu ấn cà phê trong xã hội tri thức
Từ phương Đông du nhập châu Âu, cà phê và hàng quán cà phê đem lại sự tỉnh táo, không gian đối thoại tự do, là nguồn năng lượng sáng tạo, kết nối xã hội, thúc đẩy nghiên cứu và lan tỏa tri thức. Jürgen Habermas trong The Structural Transformation of the Public Sphere (1962) ghi nhận hàng quán cà phê là không gian công cộng quan trọng từ thế kỷ XVII-XVIII, nơi con người tranh luận về các vấn đề xã hội dựa trên lập luận.
Quán cà phê đầu tiên tại Istanbul thế kỷ 16 được gọi là “Mekteb-i ‘irfan” – trường học phổ biến ý tưởng mới. Tại châu Âu, hàng quán cà phê là không gian tiếp cận tri thức, tự do biểu đạt, được ví như “đại học một hào” ở Anh, “viện hàn lâm vỉa hè” ở Pháp, “đại học tự do” ở Italy. Chúng là thư viện, trung tâm phát hành báo chí, câu lạc bộ học giả, nơi khởi xướng các trào lưu tư tưởng mới.
Tại Italy, Caffè Giubbe Rosse khai sinh tạp chí Lacerba và Solaria, thúc đẩy văn học hiện đại. Café Procope (Pháp) là nơi giới trí thức biên soạn bộ Encyclopédie. Ở Anh, quán cà phê London gắn với Benjamin Franklin tranh luận về khoa học, báo chí, lan tỏa tư tưởng Khai sáng. Voltaire viết Candide bên tách cà phê, Rousseau phát triển tư tưởng tự do, Bach sáng tác Coffee Cantata.
Thế kỷ 20, Les Deux Magots và Café de Flore là điểm gặp gỡ của Sartre, Beauvoir, Camus. Quán cà phê Montmartre hội tụ danh họa Van Gogh, Picasso. Café Central (Vienna) là nơi lui tới của Freud, Trotsky, Zweig. Những không gian này hình thành tư duy độc lập, tinh thần phản biện và sáng tạo, thúc đẩy xã hội tri thức.
Trung Nguyên Legend: Kiến tạo không gian cà phê tri thức
Tập đoàn Trung Nguyên Legend xây dựng không gian thưởng lãm cà phê khác biệt, duy nhất, định vị là “Nơi hội tụ những tâm hồn lớn”. Với ly cà phê năng lượng và Tủ sách nền tảng đổi đời, hàng quán Trung Nguyên Legend là nơi khai mở năng lực kiến tạo tri thức, kết nối những cá nhân yêu tri thức, giàu khát vọng. Financial Times gọi đây là “trung tâm xã hội” quan trọng. Cà Phê Thứ Bảy, Không Gian Sáng Tạo, Bảo Tàng Thế Giới Cà Phê là những không gian cà phê tri thức, văn hóa, nghệ thuật, được British Council đánh giá là không gian văn hóa sáng tạo.
Hội tụ tinh hoa ba nền văn minh cà phê thế giới Ottoman – Roman – Thiền, không gian Trung Nguyên Legend phát huy giá trị văn hóa cà phê Việt và thế giới, kiến tạo triết lý sống mới, thúc đẩy tư duy tỉnh thức, sáng tạo và kết nối. Cà phê và hàng quán cà phê vượt xa giá trị thức uống, trở thành biểu tượng của đối thoại, sáng tạo và tự do tri thức, khơi nguồn tư duy, thăng hoa sáng tạo và thúc đẩy văn minh nhân loại.
Độc giả có thể đón xem loạt video Cà Phê Triết Đạo trên kênh và tìm hiểu thêm thông tin trên website. Đón đọc kỳ sau: Tính thẩm mỹ trong nghệ thuật chế tác dụng cụ pha chế cà phê.
