Hành Trình Cà Phê: Từ 'Hang ổ Nổi Loạn' Đến Biểu Tượng Văn Hóa Toàn Cầu
Cuốn sách mới của Joseph M. Walsh, do Light Books và NXB Phụ nữ Việt Nam phát hành, đưa độc giả vào một chuyến hành trình hấp dẫn xuyên qua các lục địa và dòng chảy lịch sử để khám phá nguồn gốc, sự phát triển và sức ảnh hưởng sâu rộng của cà phê - một trong ba thức uống phổ biến nhất thế giới. Tác phẩm này không chỉ là câu chuyện về một loại đồ uống mà còn là bức tranh sống động về những biến động xã hội, chính trị và văn hóa gắn liền với nó.
Quán Cà Phê London: 'Hang ổ Của Bọn Nổi Loạn' Thời Vua Charles II
Vào thế kỷ 17, các quán cà phê ở London nhanh chóng trở thành những điểm đến thuận tiện và thường xuyên cho các cuộc gặp gỡ, nơi các chủ đề chính trị, văn chương và kinh doanh được tự do thảo luận. Tuy nhiên, sự phổ biến này đã khiến Vua Charles II lo ngại, ông coi những nơi này là "hang ổ của bọn nổi loạn" vì sợ rằng các tư tưởng phản loạn sẽ được truyền bá rộng rãi. Năm 1675, nhà vua đã ra một tuyên cáo hoàng gia nhằm cấm các quán cà phê, cáo buộc chúng là nơi lui tới của những kẻ bất mãn, chuyên lan truyền tin đồn ác ý và gieo rắc tai tiếng, đe dọa sự thanh tĩnh của đất nước.
Tuyên cáo này gây ra sự kích động mạnh mẽ trên khắp thành phố, nhưng chỉ tồn tại trong vài ngày trước khi bị rút lại do kiến nghị từ các thương nhân buôn bán trà và cà phê. Dù vậy, sự kiện này phản ánh mối lo ngại sâu sắc của giới cầm quyền về sức mạnh của không gian công cộng này trong việc định hình dư luận và tư tưởng.
Những Tranh Cãi Và Phản Đối Đầu Tiên Tại Anh Quốc
Việc du nhập cà phê vào Anh Quốc không hề suôn sẻ, mà gặp phải sự thù địch tương tự như ở nhiều nước khác thời bấy giờ. Tại đây, đã có những cuộc tranh luận sôi nổi về cà phê từ mọi góc độ, bao gồm y tế, đạo đức, thể chất và chính trị. Thậm chí, cà phê còn có nguy cơ trở thành nguyên nhân khơi mào "chiến tranh giữa các giới tính", với sự xuất hiện của các tờ rơi như Women’s petitition against coffee (Lời phản đối cà phê của phái nữ) và Men’s answer (Lời đáp trả của phái nam).
Ngay cả trong giới đàn ông, cũng có những tiếng nói phản đối. Ví dụ, vào năm 1657, quán cà phê Rainbow của James Farr ở Queen’s Temple bị phê phán là "một mối phiền toái và mối nguy hại lớn cho khu dân cư", dẫn đến việc quán bị buộc phải đóng cửa tạm thời trước khi mở lại sau đó không lâu. Oliver Cromwell, trong thời kỳ chính quyền Bảo hộ, cũng ra lệnh đóng cửa các quán cà phê vì lý do tương tự, nhưng không thể duy trì lâu dài do chúng đã trở thành một nhu cầu thiết yếu của người dân.
Biện Pháp Kiềm Chế Và Sự Phát Triển Khác Biệt Ở Châu Âu
Giới chức Anh Quốc và các nước khác sớm nhận ra rằng biện pháp kìm hãm hiệu quả nhất đối với sự gia tăng tiêu thụ cà phê chính là đánh thuế thật nặng. Tuy nhiên, điều này không chỉ kiềm hãm việc buôn bán trung thực mà còn mở ra một kênh cho hoạt động buôn lậu lan tràn. Đáng chú ý, các quán cà phê Anh Quốc mau chóng kiêm thêm vai trò quán rượu, với thực đơn đồ uống có thêm loại chứa cồn, khiến chúng đánh mất sức hút đối với những người có bản tính ôn hòa.
Trong khi đó, tại Paris, quán cà phê đúng nghĩa lại phát triển hưng thịnh lâu dài. Nếu như người London bắt đầu phàn nàn rằng đám khách ở quán cà phê dần có phần tạp nham, thì các quán ở Paris vẫn tiếp tục là nơi tiêu khiển thanh lịch và có chọn lọc nhất. Trước cửa quán, những đoàn ngựa xe của giới quý tộc đỗ lại, các quý bà có địa vị tôn quý dùng cà phê mà không bước xuống xe, và các phòng bên trong đầy ắp những vị quý tộc, triết gia, thi sĩ, nghệ sĩ và văn sĩ.
Kết Luận: Sức Sống Bền Bỉ Của Một Thức Uống Toàn Cầu
Cuốn sách của Joseph M. Walsh không chỉ kể lại những câu chuyện lịch sử đầy kịch tính mà còn làm nổi bật sức sống bền bỉ của cà phê trong việc vượt qua các rào cản chính trị và xã hội. Từ những ngày đầu bị coi là mối đe dọa, cà phê đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa toàn cầu, minh chứng cho khả năng thích ứng và ảnh hưởng sâu sắc của nó qua các thời đại.
