Từng bị coi là 'cá của người nghèo' và thường bị bỏ qua vì kích thước nhỏ bé, cá lúi ở Gia Lai nay đã trở thành một đặc sản nổi tiếng, chinh phục thực khách khắp nơi bởi hương vị ngọt thịt đậm đà khó tìm. Loài cá nước ngọt thuộc họ cá chép này sinh sống theo mùa nước từ tháng 4 đến tháng 10 trên dòng sông Ba, đoạn chảy qua tỉnh Gia Lai. Với thân dày, hơi tròn, vảy sáng bóng và lưng đen, kích thước lớn nhất chỉ bằng hai ngón tay người, cá lúi từng không được đánh giá cao trong quá khứ vì người dân thường ưa chuộng những loại cá lớn hơn.
Cá lúi: Từ 'cá bỏ đi' đến đặc sản
Cái tên 'cá lúi' nghe qua đã khiến nhiều người tò mò. Vì vẻ ngoài nhỏ nhắn, loài cá này từng bị gắn mác 'loại cá chẳng ai thèm', thậm chí người dân Gia Lai còn có câu ví von: 'ăn cá lúi, lúi húi cả ngày' để nói về sự vất vả khi phải nhặt từng miếng thịt nhỏ. Chính vì thế, cá lúi một thời chỉ xuất hiện trong bữa ăn của người nghèo vùng sông suối và bị xem thường. Tuy nhiên, loài cá này sinh sản nhanh và sống theo đàn, nên việc đánh bắt rất dễ dàng. Chỉ cần vài tấm lưới giăng trong các gành đá dưới lòng suối qua một đêm là có thể thu được nhiều cá.
Mùa mưa – mùa cá lúi ngon nhất
Theo kinh nghiệm của nhiều hộ dân địa phương, cá lúi bắt được trong những ngày mưa là ngon nhất. Lúc này, thịt cá chắc, dai, xương mềm, và trứng đầy bụng, rất thích hợp để chế biến các món ăn truyền thống. Mùa mưa cũng là thời điểm cá lúi được bày bán nhiều nhất ở các chợ dân sinh. Vì tính thời vụ, cá không phải lúc nào cũng có sẵn, khiến giá cả dao động tùy từng đợt. Dù từng bị bỏ qua, nhưng cá lúi lại sở hữu hương vị ngọt thịt đặc trưng, đậm đà mà ít loại cá nước ngọt nào sánh được.
Cá lúi om nghệ - món ăn trứ danh
Người dân Gia Lai từ lâu đã quen thuộc với việc chế biến cá lúi thành nhiều món hấp dẫn như kho nghệ, nướng, chiên giòn hay nấu canh. Nổi tiếng nhất là món cá lúi om nghệ, thường được nấu trong nồi đất với nghệ tươi giã nhuyễn. Theo chia sẻ của nhiều gia đình địa phương, khi nồi cá được bắc lên bếp, mùi thơm ngai ngái của nghệ quyện cùng hương cá dậy lên, tạo không khí ấm cúng cho bữa cơm. Vào những ngày mưa se lạnh, bát cơm nóng ăn kèm cá lúi om nghệ mang đến trải nghiệm khó quên với vị ngọt tự nhiên của cá, vị cay thơm của nghệ và chút cháy sém từ nồi đất, tạo nên hương vị dân dã, mộc mạc mà đậm đà.
Giá cá lúi và sức hút trên thị trường
Những năm gần đây, cơn sốt cá lúi ngày càng phổ biến, giúp nhiều hộ dân có thêm thu nhập từ nghề giăng lưới bắt cá. Tuy nhiên, loại đặc sản này khá hiếm, không phải lúc nào cũng có sẵn để mua. Tại các chợ dân sinh, cá lúi được bán theo mớ, giá thời vụ vì lúc có lúc không. Trên các chợ mạng, cá lúi được nhiều người hỏi mua, mức giá dao động khoảng 100.000 đồng/kg, theo thông tin từ trang Người Đưa Tin. Nhiều thực khách cho biết loại đặc sản này có thể đánh gục cả những người khó tính nhất bởi hương vị ngon ngọt, chân quê khó kiếm. Từ một loại cá từng bị bỏ qua, cá lúi giờ đây trở thành đặc sản trời ban, hiếm có khó tìm, được nhiều người săn lùng để thưởng thức hương vị dân dã đậm đà.
