Nghệ nhân Lê Thị Thiết, chuyên gia ẩm thực và Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực tỉnh Ninh Bình, chia sẻ rằng bà đã nhiều lần tham gia giới thiệu ẩm thực ba miền tại Hưng Yên và đặc biệt ấn tượng với món bánh hú. Loại bánh này có vỏ làm từ bột gạo tẻ trộn với lá khúc, nhân gồm đỗ xanh, thịt ba chỉ, mộc nhĩ và hành khô, thường được thưởng thức khi còn nóng với hương vị thơm ngậy.
Nguồn gốc và truyền thuyết
Theo các ghi chép lịch sử, vào thời vua Quang Trung Nguyễn Huệ, tướng quân Đô đài lực sĩ Nguyễn Tất Ứng, người thôn Kiều Thần, Tổng An Lão, phủ Kiến Xương, trấn Sơn Nam (nay thuộc phường Vũ Phúc, tỉnh Hưng Yên) đã dẫn quân đi đánh quân Thanh đúng dịp Tết Nguyên đán. Sau khi chiến thắng trở về vào cuối tháng Giêng, dân làng tổ chức ăn Tết lại để tướng sĩ đón xuân, gọi là Tết Cùng. Từ đó, hằng năm vào ngày mồng 1 tháng 2 âm lịch, người dân làng Song An lại làm bánh hú để đón Tết Cùng, thời điểm rau khúc mọc nhiều nhất trong năm.
Quy trình làm bánh công phu
Việc gói bánh đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn, thường có sự tham gia của cả gia đình. Nguyên liệu chính gồm lá khúc, gạo tẻ, gạo nếp và lá chuối. Người ta chọn loại rau khúc lá nhỏ, non, vặt lấy hoa giã nhỏ, vắt bỏ nước rồi trộn với bột gạo tám thơm để làm vỏ bánh. Nhân bánh thường có đỗ xanh, thịt ba chỉ, mộc nhĩ và hành khô. Khác với bánh khúc hình tròn, bánh hú có hình bán nguyệt như bánh gối. Người dân Song An còn nặn bánh thành hình các con vật như cò, voi. Sau khi nặn, mỗi chiếc bánh được gói trong lá chuối tươi, xếp chồng lên nhau trong chõ, xen kẽ với gạo nếp. Khi hấp, lá chuối tạo nên hương vị đặc trưng, dân dã.
Bánh hú ngon nhất khi còn ấm. Bóc lớp lá chuối, thực khách sẽ thấy lớp gạo nếp dẻo thơm, hòa quyện với nhân đỗ xanh bùi béo và thịt lợn đậm đà. Theo thống kê từ các lễ hội địa phương, hơn 80% gia đình ở Song An vẫn giữ gìn cách làm bánh hú truyền thống để dâng cúng tổ tiên hoặc đãi khách trong những dịp đặc biệt.
Bánh hú trong văn hóa ẩm thực
Ông Lương Văn Thủy, một người có tiếng làm bánh hú tại Song An, cho biết: “Bánh hú, hay còn gọi là bánh tầm cúc, bánh khúc, có hương vị đặc trưng nhờ vào loại lá khúc, hay như người dân Song An vẫn quen gọi là lá cúc”. Trong các lễ hội văn hóa lớn của huyện Vũ Thư (tỉnh Thái Bình trước đây) và hiện nay tại Liên hoan ẩm thực tỉnh Hưng Yên, hay Lễ hội ẩm thực xã Vũ Thư, bánh hú được tôn vinh như món quà quê nức tiếng gần xa. Với nguyên liệu giản dị từ đồng quê, bánh hú mang đậm hương vị truyền thống, gợi nhớ về những giá trị văn hóa của người Việt.
