Bánh chưng dễ thiu mốc: Nguyên nhân và cách phòng tránh hiệu quả
Bánh chưng là món ăn truyền thống không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán, nhưng việc bảo quản không đúng cách có thể khiến bánh nhanh chóng bị thiu mốc, gây mất vị và tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe. Theo ThS.BS Nguyễn Văn Tiến từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nguyên nhân chính khiến bánh chưng bị mốc là do nấm mốc trong không khí bám vào lá gói và phát triển dần từ bên ngoài vào trong. Do đó, các khâu chuẩn bị nguyên liệu và bảo quản sau khi luộc đóng vai trò quyết định đến chất lượng và độ an toàn của bánh.
Chuẩn bị nguyên liệu kỹ lưỡng để hạn chế nấm mốc
Để bánh chưng không bị thiu mốc, việc đầu tiên cần chú ý là khâu chuẩn bị nguyên liệu. Lá dong phải được rửa kỹ nhiều lần với nước sạch, sau đó dựng cho ráo nước ở nơi khô thoáng, tránh gió lùa có thể mang theo bào tử nấm mốc. Gạo nếp chỉ nên vo sạch và để ráo, không ngâm quá lâu vì dễ lên men khiến bánh bị chua. Trước khi gói, cần vẩy thật khô nước và trộn thêm một chút muối để tăng độ đậm đà, đồng thời hạn chế sự phát triển của vi sinh vật. Nhân đậu và thịt phải đảm bảo tươi sạch, không có dấu hiệu ôi thiu.
Quy trình gói và luộc bánh đúng cách
Khi gói bánh, cần ép chặt tay để hạn chế khoảng trống bên trong, giúp bánh chắc và giảm nguy cơ nhiễm khuẩn. Sau khi luộc xong, một bước quan trọng là phải rửa bánh ngay lúc còn nóng. Thời điểm này bánh đang nở, nước khó thấm vào bên trong. Nếu để nguội mới rửa, nước sẽ ngấm ngược trở lại, tạo môi trường ẩm ướt thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển. Sau khi rửa, xếp bánh thành hàng và ép nhẹ cho ráo nước trước khi đem đi bảo quản.
Sai lầm phổ biến trong bảo quản bánh chưng
Nhiều người có thói quen ngâm bánh chưng trong nước để giữ màu xanh đẹp mắt, nhưng theo chuyên gia, cách làm này khiến bánh giữ nước lâu, dễ bị thiu và mốc hơn. Trong điều kiện thời tiết khô ráo, bánh chưng có thể sử dụng trong khoảng 4-5 ngày ở nhiệt độ thường. Nếu trời nồm ẩm, nên bảo quản ở ngăn mát tủ lạnh. Ở nhiệt độ thấp, thời gian sử dụng có thể kéo dài 15-20 ngày, nhưng bánh dễ bị lại gạo và cứng hơn. Khi lấy ra, cần hấp, luộc hoặc làm nóng lại trước khi ăn để đảm bảo an toàn. Việc rán bánh nên hạn chế vì làm tăng lượng dầu mỡ trong khẩu phần, không có lợi cho tim mạch và kiểm soát cân nặng.
Nguy cơ từ độc tố aflatoxin trong bánh chưng mốc
Một vấn đề đáng lo ngại là nhiều người thường chỉ cắt bỏ phần mốc rồi ăn phần còn lại của bánh chưng. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của ngành dinh dưỡng, thực phẩm đã xuất hiện nấm mốc có thể sinh ra độc tố aflatoxin – một chất được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư gan. Độc tố này không chỉ tồn tại ở bề mặt mà còn có thể lan sâu bên trong thực phẩm, mắt thường không thể nhận thấy. Vì vậy, khi bánh chưng đã bị mốc, tốt nhất nên bỏ toàn bộ để tránh nguy cơ ngộ độc hoặc tích lũy độc tố lâu dài trong cơ thể.
Lời khuyên từ chuyên gia dinh dưỡng
Chuyên gia nhắn nhủ rằng, việc giữ bánh chưng xanh, dẻo và an toàn không chỉ là câu chuyện về vị giác trong ngày Tết, mà còn là vấn đề bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình. Bằng cách tuân thủ các bước chuẩn bị, gói, luộc và bảo quản đúng cách, người dân có thể thưởng thức bánh chưng ngon miệng mà vẫn đảm bảo an toàn thực phẩm. Hãy nhớ rằng, phòng ngừa luôn tốt hơn chữa trị, đặc biệt khi liên quan đến các độc tố nguy hiểm như aflatoxin.
