Nằm bên dòng sông Cầu hiền hòa, làng Thổ Hà (xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang) từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm bánh đa nem truyền thống. Trải qua hơn 300 năm lịch sử, làng nghề vẫn giữ được hồn cốt và tinh hoa ẩm thực, trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực Việt Nam. Bánh đa nem Thổ Hà không chỉ là đặc sản địa phương mà còn là niềm tự hào của người dân nơi đây.
Lịch sử và nguồn gốc làng nghề
Theo các cụ cao niên trong làng, nghề làm bánh đa nem Thổ Hà có từ thế kỷ 17, do một người con của làng đi học nghề ở vùng Kinh Bắc mang về. Ban đầu, bánh chỉ được làm phục vụ nhu cầu trong gia đình và các dịp lễ tết. Dần dần, nhờ hương vị thơm ngon, bánh đa nem Thổ Hà được nhiều người biết đến và trở thành mặt hàng trao đổi buôn bán. Người dân nơi đây luôn tự hào về nghề truyền thống cha ông để lại, và họ vẫn miệt mài giữ lửa cho làng nghế qua bao thế hệ.
Quy trình sản xuất bánh đa nem Thổ Hà
Bánh đa nem Thổ Hà được làm từ những nguyên liệu đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm. Nguyên liệu chính là gạo tẻ ngon, thường là gạo nương hoặc gạo lúa mùa, được ngâm nước qua đêm rồi xay nhuyễn thành bột. Bột được pha loãng với nước, thêm một chút muối và gia vị bí truyền. Sau đó, người thợ tráng bột lên một tấm vải căng trên nồi nước sôi, tạo thành lớp bánh mỏng. Bánh được hấp chín, sau đó phơi trên những chiếc sào tre dưới nắng nhẹ hoặc trong bóng râm. Khi bánh se mặt, họ khéo léo lột ra và xếp thành từng lớp. Công đoạn phơi bánh đòi hỏi thời tiết nắng ráo, không quá gắt để bánh không bị giòn vỡ. Bánh đa nem Thổ Hà có màu trắng ngà, mỏng tang, dai và thơm mùi gạo mới.
Hương vị đặc trưng và cách thưởng thức
Khác với bánh đa nem thông thường, bánh đa nem Thổ Hà có độ dẻo, dai vừa phải, khi cuốn nem không bị nứt, giữ được độ giòn của vỏ nem sau khi chiên. Bánh có vị ngọt nhẹ của gạo, thơm hương đồng nội. Người dân địa phương thường dùng bánh để cuốn nem rán, chả giò, hoặc ăn kèm với các món cuốn tươi sống. Khi chiên, bánh phồng lên, vàng ươm, giòn rụm, tạo nên món nem rán hấp dẫn. Nhiều du khách đến thăm làng không chỉ để mua bánh về làm quà mà còn để tận mắt chứng kiến quy trình làm bánh và thưởng thức hương vị tươi ngon ngay tại chỗ.
Bảo tồn và phát triển làng nghề
Trước sự phát triển của công nghiệp hóa, làng nghề Thổ Hà đứng trước nhiều thách thức. Tuy nhiên, chính quyền địa phương và người dân đã nỗ lực bảo tồn và phát triển nghề truyền thống. Năm 2019, làng nghề bánh đa nem Thổ Hà được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Nhiều hộ gia đình đã đầu tư máy móc, cải tiến quy trình sản xuất nhưng vẫn giữ được hương vị truyền thống. Bên cạnh đó, làng nghề còn kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm, đón du khách đến tham quan, tự tay làm bánh. Điều này không chỉ tạo thêm thu nhập cho người dân mà còn quảng bá hình ảnh làng nghề đến bạn bè trong nước và quốc tế.
Kết luận
Bánh đa nem Thổ Hà không chỉ là một món ăn ngon mà còn là biểu tượng của văn hóa ẩm thực Việt Nam, là kết tinh của sự khéo léo, kiên trì và tình yêu quê hương của người dân nơi đây. Giữa nhịp sống hiện đại, làng nghề vẫn âm thầm giữ lửa, truyền lại cho thế hệ mai sau những giá trị truyền thống quý báu. Một lần đến Thổ Hà, du khách sẽ không chỉ nhớ về hương vị bánh đa nem mà còn nhớ về những con người chân chất, mộc mạc bên dòng sông Cầu thơ mộng.
