Nằm trên tuyến quốc lộ 9, làng Mai Xá từ lâu đã nổi tiếng là một trong những ngôi làng cổ tọa lạc nơi ngã ba của ba con sông lớn ở Quảng Trị gồm sông Hiếu, Thạch Hãn và Cánh Hòm. Vùng quê này còn nổi tiếng với hai món ăn hết sức độc đáo là bánh hộc và bún hến Mai Xá. Trong đó, món bún hến Mai Xá với cách ăn khác biệt đã từng lọt top 100 món ăn tiêu biểu của Việt Nam vào giai đoạn 2020 - 2021.
Cách ăn độc đáo của bún hến Mai Xá
Bún hến Mai Xá có cách ăn khác lạ và cũng mang lại hương vị độc đáo, khó quên. Bà Bòn là một trong những người đầu tiên bán bún hến tại làng Mai Xá. Có gần 30 năm bán bún hến Mai Xá, bà Bùi Thị Bòn (trú tại thôn Mai Xá, xã Cửa Việt) cho biết món ăn này được gia đình bà bán từ năm 1999 và được yêu thích cho đến ngày nay.
Bà Bòn kể lại: "Năm 1999, gia đình tôi bán bún bò nhưng không hiệu quả lắm, tôi làm thử món bún hến ăn cùng với xì dầu, nước tương và rau sống. Ban đầu cũng có người cười vì cách ăn khác lạ, nhưng về sau quán nhà tôi được nhiều người tìm đến chỉ vì món ăn này".
Nguyên liệu chính từ con chắt chắt
Nguyên liệu chủ yếu là con chắt chắt, một loài cùng họ với hến nhưng kích thước nhỏ hơn. Điểm độc đáo của bún hến Mai Xá chính là ăn cùng với xì dầu và tương ớt. Mặc dù gọi là bún hến nhưng nguyên liệu lại chủ yếu từ con chắt chắt, những con chắt chắt này được cào trên sông Hiếu, sông Thạch Hãn sau đó đưa về chế biến tách vỏ, luộc chín và giữ lấy phần nước để ăn cùng bún hến.
Bà Bòn chia sẻ: "Điểm khác biệt nữa của bún hến Mai Xá với bún hến Huế là cách pha gia vị. Nếu bún hến ở Huế trộn với nước ruốc, môn, bắp chuối... thì bún Mai Xá trộn với xì dầu, tương ớt cùng một ít rau mùi, lạc và ăn kèm với rau sống".
Giá cả và danh hiệu
Một tô bún hến Mai Xá có giá 20.000 đồng. Bún hến Mai Xá từng vào Top 100 món ăn tiêu biểu Việt Nam năm 2020 - 2021. Quán bún hến của bà Bòn mỗi ngày có thể bán từ 50 đến 70 tô với giá 20.000 đồng mỗi tô, ngoài ra du khách có thể gọi thêm hến xào được bán với giá từ 40.000 đến 50.000 đồng mỗi phần.
Năm 2021, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) và Tổ chức Top Việt Nam (VietTop) chính thức công bố Top 100 món ăn đặc sản và Top 100 đặc sản quà tặng (2020 - 2021) dành cho những món ngon, sản vật độc đáo trên cả nước. Trong đó tại tỉnh Quảng Trị, ba món ăn lọt top 100 là bún hến Mai Xá, nem chợ Sãi và cháo cá vạt giường.
