TP.HCM nghiêm cấm ca sĩ lạm dụng hát nhép, tăng cường trung thực biểu diễn
Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành một văn bản mới nhằm đảm bảo tính trung thực và kỷ cương trong các hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên địa bàn thành phố. Văn bản này yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực biểu diễn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật khi tổ chức và thực hiện chương trình nghệ thuật.
Theo đó, việc lạm dụng phương tiện kỹ thuật, sử dụng âm thanh từ bản ghi thay cho biểu diễn trực tiếp, tức hành vi hát nhép, đã được xác định là một trong những hành vi bị nghiêm cấm. Quy định này được đưa ra trong bối cảnh hát nhép và hát đè ngày càng trở nên phổ biến trong thị trường âm nhạc Việt Nam, gây nhiều tranh cãi và ảnh hưởng đến trải nghiệm của khán giả.
Hát nhép và hát đè: Thực trạng phổ biến trong làng nhạc Việt
Hát nhép, theo định nghĩa từ Grammarist, là hành động cử động miệng đồng bộ với một bài hát hoặc nhạc nền đã được thu âm trước. Ban đầu, kỹ thuật này được sử dụng trong truyền hình để tiết kiệm chi phí, nhưng theo thời gian, nó đã bị lạm dụng để che giấu sự thiếu tài năng của một số ca sĩ.
Trong thị trường âm nhạc Việt hiện nay, việc hát nhép hoặc hát đè đang trở thành một vấn đề nhức nhối. Ví dụ điển hình là sự việc ca sĩ Duyên Quỳnh phải xin lỗi công chúng sau khi bị lộ hát nhép tại lễ trao giải Làn sóng xanh hồi tháng 2. Cô thừa nhận thiếu sót và chia sẻ rằng mình đã trách bản thân rất nhiều vì không mang lại trải nghiệm chuyên nghiệp cho khán giả.
Không chỉ Duyên Quỳnh, nhiều nghệ sĩ khác cũng vướng vào tranh cãi tương tự. Nhóm LUNAS, bao gồm các thành viên như Trang Pháp, Diệp Lâm Anh, Ninh Dương Lan Ngọc, Huyền Baby và Khổng Tú Quỳnh, đã bị nghi ngờ hát nhép khi biểu diễn ca khúc Moonlight trên chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai. Khán giả nhận thấy khẩu hình miệng của Ninh Dương Lan Ngọc không khớp với lời hát, làm dấy lên làn sóng chỉ trích.
Ngay cả những ca sĩ có giọng hát tốt như Đức Phúc cũng từng bị nghi ngờ hát nhép khi biểu diễn bài hát Ngày đầu tiên. Anh giải thích rằng mình chỉ hát đè trên beat nhạc có back vocal chứ không phải hát nhép hoàn toàn. Sự khác biệt giữa hát nhép và hát đè nằm ở chỗ: hát nhép thường chỉ cử động môi, đôi khi microphone không được bật, trong khi hát đè vẫn có giọng hát thật nhưng được phối hợp với bản thu âm sẵn.
Lý do và mức độ lạm dụng hát đè trong các chương trình âm nhạc
Công nghệ hát đè được sử dụng rộng rãi trong các chương trình âm nhạc, đặc biệt là các concert lớn, nhằm đảm bảo chất lượng âm thanh cao và cho phép ca sĩ tập trung vào phần vũ đạo phức tạp. Tuy nhiên, việc lạm dụng kỹ thuật này đã dẫn đến nhiều tranh cãi.
Theo đạo diễn sân khấu Hoàng Trọng Thanh, hát đè thường xuất hiện trong các show diễn ngoài trời, nơi có đặc thù thiên về biểu diễn. Ông cho biết, nhiều ca sĩ sử dụng hát đè vì khả năng hát live không tốt, thiếu tự tin, hoặc do chất lượng âm thanh của show kém. Mức độ hát đè có thể dao động từ 30-40% đến 80-90%, thậm chí 100% trong một số trường hợp.
Nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc Hà Quang Anh nhận định rằng, trong bối cảnh hiện nay, một ca sĩ không chỉ cần kỹ năng ca hát mà còn phải có khả năng trình diễn, giao lưu và vũ đạo. Do đó, việc hát đè, và thậm chí hát nhép, ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng hát nhép trong các sự kiện bán vé là không thể chấp nhận, trong khi mức độ hát đè khoảng 40% có thể phù hợp để đảm bảo tính chuyên nghiệp.
Hậu quả và bài học từ việc hát nhép trên thế giới
Tại Trung Quốc, vấn đề hát nhép cũng bị nghiêm cấm và đã khiến nhiều nghệ sĩ phải trả giá đắt. Theo tờ Tidenews, khán giả tham dự buổi biểu diễn trực tiếp có quyền mong đợi được nghe giọng hát thật của ca sĩ. Nếu nghệ sĩ hát nhép, họ có thể cảm thấy bị lừa dối và thất vọng, dẫn đến yêu cầu hoàn tiền hoặc bồi thường.
Một ví dụ điển hình là ban nhạc rock Mayday bị cơ quan quản lý Trung Quốc điều tra vì cáo buộc hát nhép trong concert ở Thượng Hải. Luật sư từ Công ty Luật Jingshi Bắc Kinh cho biết, hành vi này có thể cấu thành gian lận người tiêu dùng, và khán giả có quyền yêu cầu hoàn tiền cộng thêm ba lần giá vé. Các trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến lệnh cấm vĩnh viễn trong ngành.
Quy định mới của TP.HCM không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của khán giả mà còn thúc đẩy sự trung thực và chuyên nghiệp trong ngành giải trí. Điều này hy vọng sẽ tạo ra một môi trường biểu diễn lành mạnh hơn, nơi tài năng thực sự được tôn vinh và khán giả được thưởng thức những màn trình diễn chất lượng.
