Thần tượng ảo AI: Cú sốc tình cảm khi 'người trong mộng' chỉ là sản phẩm của thuật toán
Tuấn Việt, 32 tuổi ở Hà Nội, đã trải qua cảm giác "hụt hẫng như vừa trải qua một cuộc chia tay" khi biết nữ ca sĩ Tiểu Mỹ - người mà anh dành nhiều tình cảm theo đuổi - thực chất chỉ là nhân vật hư cấu được dựng bằng trí tuệ nhân tạo. Câu chuyện này không phải cá biệt trong bối cảnh virtual influencer (người có ảnh hưởng ảo) đang bùng nổ tại Việt Nam.
Hai tháng 'yêu đơn phương' một thực thể không tồn tại
Hai tháng trước, Tuấn Việt tình cờ xem video của Tiểu Mỹ - một cô gái có gương mặt thanh tú, hát những bản tình ca buồn với chất giọng trong trẻo. Trang cá nhân với hàng chục nghìn người theo dõi, những hình ảnh đời thường từ uống cà phê vỉa hè đến những dòng trạng thái trăn trở về nghề đã khiến Việt hoàn toàn tin tưởng. Anh gia nhập nhóm fan, đều đặn nhắn tin hỏi thăm và nuôi hy vọng về mối tình đơn phương.
"Tôi chưa bao giờ nghi ngờ cô ấy là giả vì mọi thứ quá chân thực", Việt chia sẻ về khoảnh khắc chủ kênh công bố sự thật.
Nửa năm bị dẫn dắt bởi KOC ảo
Cùng cảnh ngộ, Bích Phương, 23 tuổi ở TP HCM, đã dành nửa năm theo dõi một KOC (người tiêu dùng có sức ảnh hưởng) trên mạng xã hội. Bị thu hút bởi gu thời trang tinh tế và giọng nói gần gũi, Phương nhiều lần chi tiền mua mỹ phẩm, váy áo theo gợi ý. Chỉ khi một người bạn làm đồ họa chỉ ra những điểm bất thường như phông nền biến dạng, sợi tóc quá mượt mà, cô mới vỡ lẽ.
"Sự kết nối cảm xúc bấy lâu đứt gãy hoàn toàn. Tôi thấy bị xúc phạm khi nhận ra mình đã đặt niềm tin vào những dòng code vô tri", Phương bày tỏ.
Hiện tượng 'thần tượng ảo' và sức hút từ sự hoàn hảo
Anh Thành Nam, 31 tuổi, nhà sáng tạo nội dung tại TP HCM đang quản lý ca sĩ AI "Tiểu Thương" với lượng fan đông đảo, tiết lộ quy trình tạo thần tượng ảo không quá phức tạp:
- Sử dụng công cụ AI tạo ảnh như Midjourney, Stable Diffusion để dựng nhân vật
- Dùng Kling AI tạo chuyển động
- Sử dụng Suno AI để hòa âm, phối khí
"Mỗi ngày, nhân vật của tôi nhận hàng trăm tin nhắn tán tỉnh, xin địa chỉ gửi quà, thậm chí có người đòi livestream gặp mặt", anh Nam chia sẻ. Theo anh, sức hút của AI nằm ở sự hoàn hảo: không scandal, không già đi và luôn chiều lòng thị hiếu đám đông.
Con dao hai lưỡi của sự hoàn hảo ảo
Chuyên gia tâm lý Minh Hoa (TP HCM) phân tích: "Việc dễ dàng 'phải lòng' AI phản ánh sự cô đơn và thiếu hụt kết nối đời thực. AI được lập trình để luôn lắng nghe, không phản kháng, tạo ra 'vùng an toàn' cho những người ngại va chạm xã hội."
Bà nhấn mạnh: "Khi thần tượng người thật, bạn phải chấp nhận cả khiếm khuyết của họ. Nhưng với AI, khi sự thật phanh phui, cảm giác bị phản bội và trống rỗng thường nặng nề hơn."
Kẽ hở pháp lý và nguy cơ lừa đảo
Ông Nguyễn Bảo Trung, quyền Giám đốc Trung tâm Vision, FPT Smart Cloud, cảnh báo: "Chưa có quy định bắt buộc gắn nhãn nội dung do AI tạo ra, trở thành kẽ hở cho các hành vi trục lợi hoặc điều hướng dư luận."
Ông khuyến cáo người dùng cần:
- Tỉnh táo trước những hình ảnh "quá hoàn hảo"
- Chú ý các chi tiết nhỏ như kẽ ngón tay, ánh sáng trong mắt
- Quan sát độ trễ của khẩu hình khi xem video
Rủi ro kinh tế và sức khỏe tiềm ẩn
Không chỉ tổn thương cảm xúc, trào lưu thần tượng ảo còn tiềm ẩn rủi ro kinh tế và sức khỏe. Minh Thu, 40 tuổi ở Nghệ An từng chi tiền triệu mua thực phẩm chức năng theo lời khuyên của một "người đẹp ảo".
"Với quần áo, mình có thể nhìn qua ảnh để đoán chất liệu, nhưng những thứ uống vào người mà tin vào một thực thể không có thật là quá mạo hiểm", Thu thừa nhận.
Bài học từ 'vỡ mộng AI'
Sau cú sốc, Tuấn Việt vẫn nghe nhạc Tiểu Mỹ nhưng với tâm thế khác: "Đây là bài học để tôi kiểm tra kỹ mọi nội dung trên mạng, không để cảm xúc bị dẫn dắt bởi thuật toán."
Chuyên gia Minh Hoa cho rằng đây có thể là bài học đắt giá để giới trẻ quay về với những giá trị thực: "AI có thể bắt chước giọng hát, gương mặt, nhưng không thể bắt chước được trải nghiệm sống và sự đồng điệu của tâm hồn. Sự tương tác giữa người với người, dù đôi khi có những xích mích hay sự không hoàn hảo, vẫn là thứ cảm xúc có giá trị nhất mà máy móc không bao giờ thay thế được."
