MV mới của Sơn Tùng M-TP vừa phát hành tối 28/5 đã gây bão mạng xã hội, không chỉ bởi âm nhạc bắt tai mà còn nhờ những thước phim ấn tượng về lễ hội đua bò Bảy Núi. Chi tiết này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của công chúng, đặc biệt là giới trẻ, khi đưa một nét văn hóa đặc sắc của miền Tây Nam Bộ đến gần hơn.
Nguồn gốc từ ruộng đồng
Theo nhà nghiên cứu Trần Văn Bổn trong cuốn Phong tục và nghi lễ vòng đời người Khmer Nam bộ, hội đua bò Bảy Núi có nguồn gốc từ đời sống sản xuất nông nghiệp của người Khmer tại hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên, tỉnh An Giang. Trong canh tác lúa nước truyền thống, bò là sức kéo quan trọng. Từ nhu cầu lao động, các hộ gia đình hình thành tập quán “vần đổi công”, cùng mang bò đến giúp nhau sản xuất. Sau những buổi làm đồng, các chủ bò thường tổ chức thi tài ngẫu hứng để kiểm tra sức khỏe vật nuôi và kỹ năng điều khiển của người nài bò. Dần dà, những cuộc tranh tài này phát triển thành lễ hội mang tính cộng đồng.
Vai trò của nhà chùa
Nhà chùa đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động này. Trước đây, nhiều ngôi chùa Khmer sở hữu ruộng đất do phật tử dâng cúng. Người dân thường tập trung về chùa để cùng canh tác trước khi trở lại công việc gia đình. Trong các dịp này, sư cả và những người có uy tín sẽ đứng ra tổ chức cuộc đua trên ruộng chùa. Hoạt động vừa mang tính giải trí, vừa thể hiện tinh thần đoàn kết và sự gắn bó giữa cộng đồng với đời sống Phật giáo Nam tông Khmer. Hội đua bò thường diễn ra vào dịp lễ Dolta – một trong những lễ hội quan trọng nhất của người Khmer, nhằm tưởng nhớ ông bà tổ tiên và cầu mong mùa màng thuận lợi.
Màn tranh tài kịch tính trên bùn nước
Điểm khác biệt của hội đua bò Bảy Núi là các đôi bò thi đấu trên ruộng bùn ngập nước thay vì đường đua khô. Mỗi đôi bò kéo theo một chiếc bừa gỗ phía sau. Người điều khiển đứng trực tiếp trên bừa, vừa giữ thăng bằng vừa điều khiển đôi bò tăng tốc. Đây là thử thách đòi hỏi sức mạnh, sự phối hợp và kinh nghiệm của cả người lẫn vật nuôi.
Cuộc đua gồm hai giai đoạn: vòng hô và vòng thả. Ở vòng hô, các đôi bò di chuyển với tốc độ vừa phải để giữ khoảng cách và thể hiện sự ổn định. Đến vòng thả, các tay đua thúc bò tăng tốc tối đa trên đoạn đường thẳng. Bùn nước bắn tung tóe, tiếng hò reo vang dậy tạo nên bầu không khí sôi động đặc trưng của ngày hội.
Đôi bò phía sau được xem là chiến thắng nếu có thể vượt hoặc chạy ngang hàng với bừa của đối thủ phía trước mà không phạm luật. Trước đây, phần thưởng chủ yếu mang giá trị tinh thần như lục lạc hoặc bộ dây vàm mới dành cho bò chiến thắng. Tuy nhiên, danh hiệu đạt được luôn là niềm tự hào lớn đối với chủ bò và cả phum sóc.
Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Từ cuối thập niên 1980, hội đua bò Bảy Núi được tổ chức với quy mô lớn hơn, thu hút sự tham gia của nhiều địa phương và trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc của An Giang. Năm 2003, hội đua bò được công nhận là sản phẩm du lịch của tỉnh. Năm 2009, sự kiện được nâng cấp thành Lễ hội đua bò Bảy Núi tranh Cúp Truyền hình An Giang. Đến năm 2016, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức đưa “Hội đua bò Bảy Núi - An Giang” vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là dấu mốc quan trọng trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội truyền thống này.
Việc Sơn Tùng M-TP lồng ghép hình ảnh đua bò vào MV không chỉ tạo điểm nhấn thị giác mà còn góp phần quảng bá di sản văn hóa độc đáo đến đông đảo khán giả, đặc biệt là giới trẻ. Giữa nhịp điệu hiện đại, những thước phim về đôi bò dũng mãnh lao đi trên đường đua bùn nước gợi nhắc về một lễ hội dân gian hàng trăm năm tuổi trong đời sống cộng đồng Khmer ở An Giang.
