Giữa lúc Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa khởi tố 5 vụ án hình sự về xâm phạm bản quyền âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung đã lên mạng xã hội kể lại hành trình dài 18 năm chứng kiến chất xám của mình bị chiếm đoạt theo nhiều cách khác nhau. Từ khoản tiền 1,7 tỷ đồng từ nhạc chuông chờ chảy vào túi người khác, đến một kẻ tự xưng là luật sư bản quyền mang giấy ủy quyền đi ký bán cho bên thứ ba, và vô số đơn vị lạ mặt ngang nhiên claim YouTube để thu tiền từ những bài hát anh chưa từng ủy quyền. Với Nguyễn Văn Chung, mỗi vụ việc là một bài học đắt giá. Và lần này, pháp luật vào cuộc chính là tín hiệu mà anh đã chờ đợi từ lâu.
1,7 tỷ đồng nhạc chuông chờ và 20 triệu đồng an ủi
Năm 2008, nhạc chuông chờ là mỏ vàng của thị trường nhạc số Việt Nam. Nguyễn Văn Chung khi đó sáng tác thuần túy vì đam mê, không nghĩ nhiều đến hợp đồng hay thỏa thuận bản quyền. Nhưng cú sốc ập đến khi anh nhìn thấy bảng kết toán doanh thu từ các nhà mạng. Anh đặt câu hỏi: Bạn có cảm giác thế nào khi đọc thấy tổng kết doanh thu nhạc chuông chờ từ các nhà mạng cho một bài hit của mình là 1,7 tỷ đồng mà người nhận không phải mình? Đó là câu hỏi anh đã phải tự trả lời một mình suốt nhiều năm. Khi anh hỏi thẳng ê-kíp ca sĩ, câu trả lời nhận được chỉ là vài câu qua loa cho qua chuyện, kèm theo 20 triệu đồng gọi là an ủi. Vụ việc đó khép lại, nhưng nó mở ra trong anh một nhận thức hoàn toàn khác: Không phải ai làm nghệ thuật cũng vô tư như mình, mà đó chính là kinh doanh. Từ đó, anh bắt đầu cẩn trọng hơn trong từng văn bản, thỏa thuận, hợp đồng. Nhưng như anh thừa nhận, sự phát triển công nghệ quá nhanh, những nền tảng mới luôn xuất hiện và có những luật mới mà người làm nghệ thuật lúc đó không thể nắm hết.
Kẻ tự xưng luật sư bản quyền và cái bẫy giấy ủy quyền
Vụ tiếp theo đến từ một hướng hoàn toàn bất ngờ. Một người tự giới thiệu là luật sư chuyên đòi công bằng cho nhạc sĩ tiếp cận Nguyễn Văn Chung với lời hứa hẹn nghe rất hợp lý, chỉ cần ký giấy ủy quyền, người này sẽ giúp anh đi đòi lại số tiền đã thất thoát. Sự thật phơi bày sau đó khiến anh không khỏi chua xót: Chính hắn lại mang giấy ủy quyền những bài hát đó tiếp tục ký bán cho các công ty khác để hưởng lợi. Và đó chưa phải lần cuối. Anh kể tiếp: Sau đó là những vụ từ những công ty khác, quy mô hơn với những thủ đoạn tinh vi hơn bằng những câu chữ cài cắm trên hợp đồng. Qua mỗi vụ, tôi lại càng học thêm được nhiều kinh nghiệm cho bản thân. Đó cũng là khoảng thời gian anh liên tục lên tiếng về bản quyền và bị không ít người chỉ trích: Nhạc sĩ mà sao cứ suốt ngày cứ nói về tiền! Anh không thanh minh nhiều, chỉ giữ quan điểm: Những bài hát mà nhạc sĩ sáng tác đều là tài sản trí tuệ của riêng mình và là tài sản để lại cho con cháu, việc mình đòi quyền lợi cho những gì xứng đáng nhận được từ thành quả lao động là một điều hết sức bình thường trong xã hội, tương tự như việc đi làm phải được trả lương và được bảo vệ quyền lợi.
Claim YouTube từ những đơn vị chưa từng được ủy quyền
Ngay cả khi anh chủ động tự sản xuất bài hát để hạn chế thất thoát, vấn đề vẫn không dừng lại. Trên các nền tảng số, anh đối mặt với tình huống ngược đời bị những đơn vị chưa hề được ủy quyền ngang nhiên claim thu tiền thay mình: Rất nhiều lần vẫn đột nhiên bị những đơn vị lạ hoắc (hoặc rất quen) nào ở trong nước hoặc ngoài nước claim bài hát của chính mình và hưởng phần tiền YouTube hoặc các nền tảng nhạc trả về dù cho mình không hề ủy quyền cho những đơn vị đó. Tự dưng mình phải đi xin những đơn vị đó hỗ trợ nhả claim cho bài của mình. Đáng nói, ngay cả nhạc thiếu nhi, nhạc gia đình và nhạc quê hương - loại sáng tác mà anh đã chủ động cho phép trường học, chương trình phi lợi nhuận dùng miễn phí cũng không thoát: Các đơn vị, trường học, các chương trình phi lợi nhuận, các chương trình phục vụ quần chúng - chính trị mà tôi đã cho phép sử dụng miễn phí cũng bị đánh gậy và gây khó dễ trong việc đăng tải - phát sóng. Anh cho người khác dùng miễn phí, nhưng bên thứ ba lại chặn họ lại để thu tiền thay.
Pháp luật vào cuộc - tín hiệu đáng mừng
Ngày 15 tháng 5 năm 2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố 5 vụ án hình sự về tội Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Với Nguyễn Văn Chung, đây là bước ngoặt anh chờ đợi từ lâu: Vì thế, việc Pháp Luật vào cuộc vụ việc bản quyền đối với tôi là một tín hiệu thật đáng mừng. Điều đó khiến tôi có niềm tin rằng mình sắp thật sự được bảo vệ, rằng những kẻ cắp chất xám sẽ bị trừng trị nghiêm khắc, rằng bản quyền âm nhạc sẽ được tôn trọng, chứ không phải như trước đây, uất ức mà không biết kiện ai, kiện thế nào và đến khi nào mình được trả lại những thứ của mình mà kẻ xấu cướp đi!
