Nghệ sĩ Thu Phương, sinh năm 1985 tại Quảng Ninh, đã sớm gắn bó với nghệ thuật hát xẩm và đang không ngừng nỗ lực lan tỏa loại hình nghệ thuật truyền thống này đến đông đảo công chúng. Sau nhiều năm học tập tại Trung tâm Phát triển Nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam và Học viện Âm nhạc Huế, chị đã trở thành người kết nối, truyền dạy xẩm cho nhiều sinh viên, học sinh tại đình Hào Nam, đình Cự Đồng (Hà Nội) và nhiều cơ sở tại tỉnh Quảng Ninh.
Con gái của chị, Nguyễn Phúc Phương Uyên (13 tuổi), theo mẹ đi diễn từ nhỏ đã sớm bộc lộ năng khiếu ca hát. Với phương pháp truyền dạy thân thiện, đơn giản, dễ hiểu, Thu Phương đã thu hút được nhiều bạn trẻ, giúp các bạn từ chỗ thích xẩm trở nên yêu và theo đuổi bộ môn nghệ thuật này. Không chỉ dừng lại ở việc giảng dạy, chị còn tham gia các chương trình âm nhạc dân gian như "Hà thành 36 phố phường", "Làng nghề phố nghề" và mới đây nhất là đưa âm nhạc dân gian lên đoàn tàu "Hà Nội 5 Cửa Ô". Nhờ đó, Thu Phương cùng các nghệ sĩ đã đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với đông đảo khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ. Hiện tại, chị là trưởng nhóm nghệ sĩ hát xẩm, hát chèo phục vụ chuyến tàu du lịch "Hà Nội 5 Cửa Ô".
Chia sẻ về công việc của mình, nghệ sĩ Thu Phương cho biết: "Việc truyền dạy cho học sinh, sinh viên là vô cùng cần thiết, nếu không sẽ gây ra sự đứt gãy. Tôi may mắn được các thầy, các nghệ nhân truyền thụ, và thấy rằng, mình cũng phải tiếp nối công việc đó".
Bảo tồn di sản qua bàn tay các nghệ nhân
Thủ đô Hà Nội sở hữu kho tàng di sản văn hóa phi vật thể đồ sộ, trong đó nhiều di sản đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao Bằng công nhận di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, tiêu biểu như "Lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng Hội diều làng Bá Dương Nội", xã Ô Diên. Việc lưu giữ những giá trị đặc sắc của lễ hội này có sự đóng góp lớn của những người dân tâm huyết, trong đó có Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Hữu Kiêm. Đam mê những cánh diều từ nhỏ, ông đã mang diều Bá Dương Nội đi giao lưu với nhiều câu lạc bộ, các làng diều trong cả nước. Ông cũng động viên nhiều làng diều đang dần mai một tích cực chơi diều trở lại, đồng thời mang diều đi giao lưu tại hơn 10 quốc gia trên thế giới như Malaysia, Thái Lan, Trung Quốc, Pháp, Campuchia, Ấn Độ...
Hát dặm Quyển Sơn - Di sản tâm linh
Hát dặm Quyển Sơn là một di sản phản ánh đậm nét đời sống tâm linh và tín ngưỡng dân gian. Nghệ nhân Ưu tú Trịnh Thị Phẩm - trùm phường dặm Quyển Sơn, thôn Quyển Sơn (phường Lý Thường Kiệt, tỉnh Ninh Bình) là người giàu tâm huyết với di sản cha ông. Dù tuổi đã cao, bà vẫn trực tiếp dạy cho các học trò điệu hát truyền thống, điều khiển con dặm thực hiện chương trình trong các lễ hội tại đền Trúc và đình Quyển Sơn. Bà Phẩm chia sẻ: "Năm 12 tuổi, tôi đã được chị gái truyền dạy, sau này hai chị em lại truyền dạy cho nhiều người khác".
Bên cạnh đó, các loại hình nghệ thuật như chèo tàu Tân Hội, hát múa Bài bông, hò cửa đình, trống quân, ca trù… cũng được nhiều nghệ nhân tâm huyết tham gia truyền dạy, gìn giữ bằng nhiều hình thức như biểu diễn, đưa di sản đến với trường học. Khi người trẻ hiểu và tự hào về di sản quê hương, di sản sẽ "sống" trong đời sống hôm nay.
Nghệ sĩ Thu Phương bày tỏ mong muốn: "Mong rằng, cơ quan chức năng sẽ xây dựng nhiều chương trình giúp các nghệ nhân, nghệ sĩ trẻ có cơ hội lan tỏa di sản văn hóa. Chỉ như thế mới khiến nhiều bạn trẻ yêu thích và chung tay bồi đắp di sản văn hóa".
