Nhìn lại 40 năm đổi mới, NSƯT Bùi Trung Hải cho rằng điện ảnh Việt Nam đã có những đóng góp nổi bật, phản ánh trung thực những biến chuyển xã hội sau chiến tranh. Theo ông, các nhà làm phim như Nguyễn Khắc Lợi, Bùi Đình Hạc, Hải Ninh, Đặng Nhật Minh đã mạnh dạn đổi mới sáng tác, đưa vào phim những vấn đề mới nảy sinh như môi trường, lối sống, cạnh tranh, vật chất và sự đối kháng giá trị tinh thần. Những mâu thuẫn nội tại xã hội được các nhà làm phim thời kỳ này nhìn nhận và thể hiện rõ nét.
Ấn tượng về dòng phim phản biện xã hội
NSƯT Bùi Trung Hải đặc biệt ấn tượng với dòng phim phản ánh trực tiếp, trung thực các vấn đề xã hội, dù kinh phí eo hẹp. Ông nhấn mạnh: “Những bộ phim dạng này mang tính phản biện rõ rệt, có tính đấu tranh công khai với cái tiêu cực.” Ở nhiều nước có nền điện ảnh phát triển, dòng phim này là chủ đạo và được đánh giá cao. Ông cho rằng Việt Nam cần tạo điều kiện để dòng phim này phát huy vai trò, thúc đẩy xã hội phát triển minh bạch, hài hòa.
Cơ hội từ hệ thống phát hành và hội nhập
Về cơ hội, NSƯT Bùi Trung Hải chỉ ra hệ thống rạp chiếu phim tương đối hoàn chỉnh, dù chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cao nhất nhưng mang lại hiệu quả kinh doanh. Việc kết nối, học hỏi kiến thức điện ảnh cũng dễ dàng hơn trong thế giới hiện đại. Tuy nhiên, ông cảnh báo việc quá chú trọng doanh thu có thể gây mất cân bằng, làm đơn điệu phong cách, cấu trúc, cốt truyện, giảm sức cạnh tranh quốc tế và tại các liên hoan phim uy tín.
Thách thức hội nhập và năng lực nghề nghiệp
NSƯT Bùi Trung Hải cho rằng điện ảnh thế giới phát triển mạnh mẽ, đa dạng về nội dung và phương pháp sáng tác. Điện ảnh Việt Nam cần hòa nhập nhanh, mạnh ở tất cả các vị trí: sản xuất, đạo diễn, quay phim, biên kịch, họa sĩ, diễn xuất, thu thanh. Sự hòa nhập này đòi hỏi nỗ lực từ các nhà làm phim, nhà sản xuất, phát hành kết hợp với chính sách hỗ trợ từ cơ quan quản lý văn hóa cấp vĩ mô.
Đào tạo - nền tảng cho tương lai
Nhấn mạnh yếu tố đào tạo, NSƯT Bùi Trung Hải khẳng định: “Chúng ta cần thẳng thắn nhìn rõ những hạn chế của hệ thống đào tạo hiện chưa theo kịp chuẩn mực thế giới.” Ông cho rằng đào tạo là lĩnh vực ẩn nhưng là nền móng cho sự phát triển bền vững. Việc nâng cao thẩm mỹ, kỹ năng, kiến thức toàn diện cho nhà làm phim và khán giả sẽ đóng vai trò mấu chốt cho tương lai điện ảnh Việt Nam.
Cân bằng giữa doanh thu và giá trị nghệ thuật
NSƯT Bùi Trung Hải nhận xét: “Hiện nay, do phải cạnh tranh trực tiếp với những bộ phim từ nền điện ảnh tiên tiến, chúng ta đang đặt quá nhiều sự chú ý vào doanh thu.” Điều này có thể gây mất cân bằng, bỏ quên giá trị nghệ thuật, tác động xã hội, làm mất đa dạng, giảm sáng tạo và thu hẹp nội dung, đề tài, phong cách thể loại. Ông kêu gọi duy trì sự đa dạng và coi trọng giá trị cốt lõi của tác phẩm điện ảnh.
