AI 'xâm lấn' thị trường nhạc Việt: Ca sĩ đối mặt áp lực chưa từng có
Thị trường nhạc Việt đang trải qua một hiện tượng chưa từng có trong lịch sử, khi hàng loạt ca khúc được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo (AI) bất ngờ thống lĩnh đường đua Vpop và lan truyền mạnh mẽ trên các nền tảng mạng xã hội. Những bản hit như "Hôn lễ của em" và "50 năm về sau" là minh chứng rõ nét cho sự thay đổi này, kéo theo làn sóng các nghệ sĩ nổi tiếng như Anh Tú, Hiền Hồ hay Quốc Thiên đua nhau cover lại. Đáng chú ý, không ít ý kiến thậm chí còn cho rằng giọng hát của các ca sĩ thực lực này không thể sánh bằng phiên bản AI.
Áp lực chất chồng từ sự trỗi dậy của AI
Theo các chuyên gia, đây là một vấn đề đáng lo ngại đối với ngành công nghiệp âm nhạc nói chung. Trước đây, để tạo ra một ca khúc có sức lan tỏa, nghệ sĩ phải đầu tư rất nhiều vào chất xám, thời gian, chi phí sản xuất cũng như chiến lược truyền thông bài bản. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của AI, quá trình này đang dần được rút ngắn và tối ưu hóa một cách đáng kể, khiến việc "tạo hit" trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết.
Producer Hoaprox chia sẻ với Tri Thức - Znews rằng âm nhạc AI đã hiện diện và xâm lấn thị trường nhạc Việt từ vài năm qua. Ban đầu, các sản phẩm này chỉ dừng ở mức thử nghiệm, nhưng hiện nay chúng đã có thể cạnh tranh sòng phẳng với những tác phẩm được sản xuất bởi nghệ sĩ con người, thậm chí còn tạo ra những hiện tượng viral mạnh mẽ. Sự công nhận từ phía khán giả đã mở ra một thách thức lớn: các nghệ sĩ giờ đây phải đối mặt với vô số đối thủ có năng suất cực kỳ cao, trong khi quy mô thị trường không hề thay đổi.
Nỗi lo bị thay thế và cơ hội tái định vị
Thạc sĩ Khanh (Vicky) Lường, giảng viên ngành Truyền thông chuyên nghiệp tại Đại học RMIT Việt Nam, nhận định rằng việc các ca khúc AI có thể viral mạnh và vượt qua cả bản cover của ca sĩ thật cho thấy gu thưởng thức của khán giả đang thay đổi. Họ có thể bị thu hút bởi sự mới lạ, độ "mượt" về kỹ thuật hoặc đơn giản là yếu tố tò mò. Điều này tạo ra nhiều tầng áp lực cho ca sĩ Việt, từ việc rút ngắn thời gian sản xuất đến nâng cao chất lượng trình diễn trực tiếp.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khẳng định kịch bản AI thay thế hoàn toàn ca sĩ là khó xảy ra. Âm nhạc không chỉ là sản phẩm của công nghệ, mà còn là kết tinh của cảm xúc, trải nghiệm cá nhân và bản sắc riêng biệt. Những nghệ sĩ sở hữu chất riêng rõ rệt, cá tính âm nhạc độc đáo và khả năng kết nối cảm xúc với khán giả sẽ có lợi thế lớn trong bối cảnh này. Chính "chất người" - điều mà AI chưa thể tái tạo một cách trọn vẹn - sẽ là yếu tố then chốt giúp họ đứng vững và khác biệt.
Lời khuyên từ chuyên gia: Tập trung vào dấu ấn cá nhân
Hoaprox chỉ ra rằng giọng hát của AI, về mặt kỹ thuật, thường được xử lý để loại bỏ các lỗi cơ bản như cao độ, hơi thở hay nhịp điệu, tạo cảm giác thuận tai cho người nghe. Trong khi đó, giọng hát của ca sĩ thật không thể đạt đến độ hoàn hảo tuyệt đối, nhưng chính những điều không hoàn hảo đó lại tạo nên tính con người và sự khác biệt. Ông so sánh với sự xuất hiện của nhạc cụ điện tử: dù chúng có thể giả lập các nhạc cụ truyền thống gần như hoàn hảo, nhưng giá trị của nhạc cụ truyền thống vẫn được nâng cao.
Ông Tào Minh Hùng, Giám đốc Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI) tại Việt Nam, chia sẻ nhiệm vụ của ca sĩ vẫn luôn là nâng cao kỹ năng chuyên môn, khám phá và bồi đắp thêm cá tính âm nhạc của bản thân. Đồng thời, ông nhấn mạnh sự cần thiết của các cơ chế pháp lý để bảo vệ thành quả sáng tạo của nghệ sĩ khỏi việc bị sao chép trái phép cho hoạt động huấn luyện AI. Thay vì xem AI như một mối đe dọa, đây có thể là cơ hội để nghệ sĩ nhìn lại, tái định vị bản thân và đầu tư sâu hơn vào giá trị cốt lõi, từ đó khẳng định dấu ấn riêng trên thị trường âm nhạc đầy biến động.
