Ngày 15 tháng 5, Báo Tiền Phong đã tổ chức tọa đàm với chủ đề "Giải pháp kích cầu hàng không - du lịch trong tình hình mới". Phát biểu đề dẫn, Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, nhấn mạnh rằng hàng không và du lịch là những lĩnh vực nhạy cảm với các biến động trong nước và quốc tế. Dù giá dầu gần đây có xu hướng giảm, nhưng mức giảm chưa thực sự bền vững và nguồn cung vẫn chưa đảm bảo đáp ứng đầy đủ cho hoạt động khai thác hàng không. Ông Phùng Công Sưởng đặt ra vấn đề: Bài toán kích cầu hàng không - du lịch nội địa và duy trì tăng trưởng bền vững đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Cần nghiên cứu các chính sách hỗ trợ ở quy mô quốc gia với tầm nhìn chiến lược, hiện thực hóa các giải pháp tối ưu về chính sách của Nhà nước, thúc đẩy chuỗi liên kết hàng không - du lịch - lưu trú - điểm đến nhằm phát huy hiệu quả kích cầu cao nhất.
Áp lực chi phí đối với hàng không và du lịch
Theo số liệu thống kê của Cục Hàng không Việt Nam, khoảng 80% khách du lịch quốc tế đến Việt Nam sử dụng đường hàng không; vận tải hàng không cũng là phương thức chủ đạo đối với nhiều điểm đến nội địa. Nguồn khách du lịch chiếm tới 70% tổng lượng vận chuyển của các hãng hàng không. Trong năm 2025, thị trường vận chuyển hàng không Việt Nam đạt mức tăng trưởng cao với hơn 83,6 triệu hành khách, tăng 10,8% so với năm 2024. Cùng năm, Việt Nam đón khoảng 21 đến 21,5 triệu lượt khách quốc tế, mức cao nhất từ trước đến nay. Đặc biệt, khách quốc tế đến bằng đường hàng không đạt hơn 17,8 triệu lượt, chiếm khoảng 84,3% tổng lượng khách quốc tế.
Dù đạt được nhiều kết quả tăng trưởng mạnh mẽ, hàng không Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều vướng mắc. Ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết kết cấu hạ tầng hàng không vẫn là điểm nghẽn. Nhiều cảng hàng không trọng điểm đang khai thác vượt công suất thiết kế, đặc biệt tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cam Ranh, Phú Quốc... điều này ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, khả năng điều hành khai thác và trải nghiệm của hành khách. Ông Uông Việt Dũng khẳng định ngành hàng không đã có những bước phát triển tốt nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Về sự liên kết giữa hàng không và du lịch, theo ông Dũng, dù đã có cải thiện nhưng nhìn chung vẫn chưa thực sự đồng bộ và mang tính dài hạn.
Một vấn đề khác được đặt ra là giá nhiên liệu hàng không thời gian qua đã tăng mạnh, có lúc gấp 3 lần mức trung bình, làm gia tăng chi phí cho mỗi chuyến đi du lịch. Ông Nguyễn Quý Phương, Trưởng phòng Quan hệ quốc tế và Xúc tiến du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, nhận định du lịch và hàng không có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ. Việc thúc đẩy liên kết đồng bộ giữa hai ngành giúp thúc đẩy thị trường nội địa, đồng thời mang ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Ông Phương đề xuất: "Bài toán kích cầu du lịch hiện nay không thể chỉ tiếp cận dưới góc độ giảm giá đơn thuần, mà cần được xem xét trong tổng thể chuỗi vận tải - lưu trú - dịch vụ - điểm đến".
Đẩy mạnh hệ sinh thái dịch vụ hàng không - du lịch
Các loại thuế phí cùng chi phí cất hạ cánh đóng vai trò rất lớn trong cơ cấu giá vé máy bay. Đồng thời, giá vé máy bay tăng sẽ tác động trực tiếp đến giá du lịch. Hiện nay, chi phí xăng dầu chiếm tỷ trọng khá lớn, từ 35% đến 40% tổng chi phí hoạt động của các hãng bay. Để giải quyết bài toán chi phí giá, ông Bùi Minh Đăng, Trưởng phòng Vận tải hàng không, Cục Hàng không Việt Nam, đề xuất nới rộng thêm thời gian hỗ trợ thuế nhiên liệu. Ông Đăng nói: "Cần có các chính sách hỗ trợ tín dụng dành riêng cho cả hãng bay lẫn các doanh nghiệp cung cấp xăng dầu hàng không (bao gồm cả các hãng bay nước ngoài khai thác tại Việt Nam), nhằm bảo đảm đủ nguồn tiền nhập khẩu và cung ứng nhiên liệu liên tục".
Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, Chủ tịch Hội đồng quản trị Pacific Airlines, cho biết trong khâu khai thác vận hành, tận dụng lúc lưu lượng bay trên bầu trời giảm do xung đột, Vietnam Airlines đã làm việc với cơ quan quản lý bay để xin phép bay tắt các đường bay nhằm rút ngắn thời gian vận hành. Ông khẳng định Vietnam Airlines đã thực hiện nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn trước mắt, như áp dụng phương thức hạ cánh tối ưu tại các sân bay lớn và linh hoạt nạp nhiên liệu giá rẻ tại một số quốc gia lân cận thay vì các nước đang có giá dầu cao. Những giải pháp này nhằm giải quyết các vướng mắc trước mắt.
Theo các khách mời, về lâu dài cần phát triển ngành hàng không - du lịch với hệ sinh thái bền vững để tăng trưởng đúng với tiềm năng. Về phía ngành du lịch, ông Nguyễn Quý Phương cho rằng điều quan trọng không phải là giảm chi phí mà là tạo ra những sản phẩm du lịch thực chất, chất lượng và giàu trải nghiệm cho du khách. Để giảm tải cho hàng không và tăng trải nghiệm cho du khách, giải pháp được đánh giá cao là sự kết hợp giữa đường sắt - hàng không - đường bộ. Giải pháp này sẽ giúp tối ưu hóa hành trình xuyên Việt và mở rộng lựa chọn cho du khách quốc tế cũng như khách nội địa.
Ngoài ra, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo vào các hệ thống để đưa ra những đường bay tối ưu nhất cho hoạt động sản xuất kinh doanh cũng là những giải pháp tối ưu đối với ngành hàng không và du lịch. Đây là vấn đề được chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành đặt ra. Theo đó, hàng không và du lịch sẽ phải đóng góp rất lớn cho tăng trưởng và phát triển của Việt Nam trong những năm tới. Chuyên gia cho rằng đây là hai ngành phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và phát triển xanh, nhờ khả năng khai thác dữ liệu khách hàng và xây dựng hệ sinh thái dịch vụ. Vì vậy, cần giữ được nền tảng dữ liệu khách hàng để tạo ra hệ sinh thái riêng, mang đến lợi thế bền vững cho hai ngành trong thời gian tới.
