Lễ hội Tiên Công Quảng Ninh khai mạc rộn ràng với nghi thức rước cụ thượng
Sáng mùng 7 tháng giêng, không khí tại miếu Tiên Công thuộc phường Phong Cốc, tỉnh Quảng Ninh trở nên rộn ràng với tiếng trống chiêng vang dội, đánh dấu sự khởi đầu chính thức của lễ hội Tiên Công. Đây được xem là một trong những lễ hội đặc sắc bậc nhất của vùng biển Đông Bắc, gắn liền với truyền thống khai phá và lấn biển của cư dân đảo Hà Nam từ hàng trăm năm qua.
Lịch sử và ý nghĩa của lễ hội Tiên Công
Lễ hội Tiên Công được tổ chức thường niên vào các ngày 5 đến 7 tháng giêng tại Khu di tích quốc gia miếu Tiên Công. Nơi đây thờ phụng 17 vị Tiên Công, những người đã rời bỏ kinh thành Thăng Long để về vùng đất này quai đê lấn biển, lập nên vùng đảo Hà Nam vào năm 1434. Với lịch sử hơn 300 năm được bảo tồn và phát huy giá trị, lễ hội đã trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút đông đảo du khách và người dân địa phương.
Theo ông Phạm Mịch, Tổ trưởng Tổ quản lý di tích miếu Tiên Công, lễ hội không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng sâu sắc mà còn thể hiện rõ nét đạo lý kính lão và trọng thọ của cộng đồng cư dân vùng đảo. Sự kiện này đã được Nhà nước công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể, ghi nhận những giá trị lịch sử về công cuộc khai hoang cùng các phong tục truyền thống đặc sắc.
Nghi thức rước cụ thượng: Điểm nhấn trang nghiêm và cảm động
Điểm nhấn nổi bật của lễ hội Tiên Công chính là nghi thức rước các cụ cao niên đạt tuổi thượng thọ lên miếu để "báo công" với tiền nhân. Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm nay, khoảng 250 cụ được cung kính gọi là "cụ Thượng" đã tham gia vào đoàn rước long trọng. Trong số đó, có 7 cụ tròn 100 tuổi (gồm 1 cụ ông và 6 cụ bà), 35 cụ 90 tuổi (16 cụ ông và 19 cụ bà), cùng nhiều cụ khác bước sang tuổi 80.
Từ sáng sớm, các cụ Thượng trong trang phục truyền thống chỉnh tề, với áo dài và khăn xếp trên đầu, đã được con cháu cung rước bằng võng đào hoặc kiệu sơn son thếp vàng. Đoàn rước kéo dài qua nhiều tuyến đường, hòa cùng tiếng nhạc lễ trang nghiêm và sắc cờ hội rực rỡ, thu hút sự chú ý của đông đảo người dân và du khách thập phương.
Tục quán trạm con rể: Nét độc đáo làm nên bản sắc riêng
Một trong những nét độc đáo nhất, tạo nên bản sắc riêng biệt cho lễ hội Tiên Công chính là tục "quán trạm con rể". Trên suốt hành trình của đoàn rước, những gia đình có con gái đã đi lấy chồng sẽ dựng lên các quán trạm được trang trí trang trọng để đón bố vợ đạt tuổi thượng thọ nghỉ chân. Tại đây, con rể sẽ thành kính dâng trà, mời trầu và chúc thọ, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc cùng sự hiếu kính đối với đấng sinh thành của vợ.
Ông Ngô Đình Dùng (55 tuổi, phường Quảng Yên) chia sẻ, năm nay gia đình ông đã chuẩn bị rất chu đáo cho quán trạm để đón bố vợ là cụ Vũ Văn Hài (90 tuổi). Trong không gian được trang hoàng bằng cờ hoa lộng lẫy, ông cùng các thành viên trong gia đình đã kính cẩn dâng trà và mời cụ nghỉ ngơi trước khi đoàn rước tiếp tục hành trình tiến về miếu Tiên Công.
Giá trị văn hóa và du lịch được bảo tồn và phát huy
Giữa không khí sắc xuân đầu năm, hình ảnh những cụ Thượng được rước trọng thể cùng những nghĩa cử hiếu kính của con cháu đã tạo nên một lễ hội Tiên Công vừa linh thiêng vừa ấm áp. Sự kiện này không chỉ góp phần quan trọng trong việc gìn giữ những giá trị văn hóa lâu đời của vùng đảo Hà Nam mà còn khẳng định vị thế của lễ hội như một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thu hút hàng vạn người tham dự mỗi năm.
Lễ hội Tiên Công tiếp tục là minh chứng sống động cho tinh thần đoàn kết, lòng thành kính với tổ tiên và sự gắn bó sâu sắc của cộng đồng cư dân với vùng đất đã khai phá. Với quy mô lớn và những nghi thức độc đáo, lễ hội không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là cơ hội để quảng bá hình ảnh du lịch của tỉnh Quảng Ninh đến với bạn bè trong và ngoài nước.
