Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ mở rộng quy mô, thúc đẩy văn hóa đọc
Năm nay, Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ đã đánh dấu một bước tiến mới khi lần đầu tiên được mở rộng tổ chức tại ba không gian khác nhau: Trục đường Lê Lợi ở phường Sài Gòn, Công viên Thành phố mới tại phường Bình Dương và khu vực Nhà Truyền thống Cách mạng ở phường Vũng Tàu. Tổng diện tích của sự kiện lên đến hơn 13.600 mét vuông, quy tụ 30 đơn vị tham gia, tạo điều kiện thuận lợi để văn hóa đọc lan tỏa rộng rãi hơn trong cộng đồng.
Kết hợp hài hòa giữa truyền thống và công nghệ
Điểm nổi bật của lễ hội là sự kết hợp tinh tế giữa yếu tố truyền thống và công nghệ hiện đại. Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh được thiết kế theo ngôn ngữ nghệ thuật độc đáo mang tên “Rừng tre kể chuyện”, giới thiệu nhiều ấn phẩm giá trị về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, các khu vực sách công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và thực tế tăng cường (AR), cùng với thư viện số, phản ánh rõ nét xu hướng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong ngành xuất bản.
Hoạt động “lì xì sách” đầu xuân cũng được đổi mới với ba hình thức sáng tạo: Quét mã để nhận sách nói, nhận sách từ máy phát sách tự động (ATM Sách Nghĩa tình) hoặc nhận trực tiếp tại các gian hàng. Gần 2.000 bản sách, báo và tạp chí đã được trao tặng, góp phần khuyến khích thói quen đọc sách trong dịp Tết.
Đa dạng hóa trải nghiệm, thúc đẩy văn hóa đọc
Lễ hội không chỉ dừng lại ở việc bán sách mà còn đa dạng hóa trải nghiệm thông qua các hoạt động như giao lưu tác giả, ký tặng sách, workshop (hội thảo) và triển lãm chuyên đề. Những hoạt động này đã biến việc mua sách thành một hoạt động văn hóa hấp dẫn, vượt xa khỏi phạm vi giao dịch thương mại thông thường.
Thành công của mô hình này cho thấy, khi sách được đặt trong một hệ sinh thái lễ hội sáng tạo, được đầu tư bài bản về nội dung và không gian, văn hóa đọc có thể thu hút đông đảo công chúng, đặc biệt là giới trẻ và các gia đình.
Thách thức và cơ hội từ thực tiễn
Tuy nhiên, từ điểm sáng tại Thành phố Hồ Chí Minh, cần nhìn thẳng vào thực tế rằng nhiều hoạt động lễ hội về sách ở các địa phương khác vẫn còn thiếu tính liên kết và chưa đồng đều về chất lượng tổ chức. Không ít nơi, hội sách hoặc đường sách chỉ dừng lại ở quy mô nhỏ lẻ, thời gian ngắn, chủ yếu tập trung vào bán hàng giảm giá và pha trộn các mặt hàng, thiếu các hoạt động trải nghiệm, giao lưu học thuật hay ứng dụng công nghệ.
Việc huy động nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế, và sự phối hợp giữa ngành văn hóa, giáo dục, xuất bản cùng các tổ chức đoàn thể chưa thật sự chặt chẽ. Trong khi một số thành phố lớn đã xây dựng được thương hiệu lễ hội sách mang tính biểu tượng, nhiều địa phương vẫn loay hoay tìm kiếm mô hình phù hợp.
Chiến lược phát triển văn hóa đọc quốc gia
Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, nhấn mạnh: “Trước hết, cần coi lễ hội sách là không gian văn hóa tổng hợp, nơi sách kết nối với nghệ thuật trình diễn, công nghệ số, giáo dục kỹ năng và du lịch địa phương.” Mỗi địa phương có thể lựa chọn chủ đề riêng, khai thác di sản, lịch sử và nhân vật tiêu biểu của vùng đất mình để tạo dấu ấn đặc trưng.
Ngoài ra, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong tổ chức và quảng bá, sử dụng nền tảng trực tuyến, sách nói, mã QR và thanh toán không tiền mặt để mở rộng đối tượng tiếp cận, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp, nhà xuất bản, trường học và thư viện cùng tham gia, hình thành mạng lưới liên kết giữa các địa phương để chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực.
Thành công của Lễ hội Đường sách Tết năm nay đã cho thấy tiềm năng lớn của mô hình lễ hội sách khi được đầu tư đúng hướng. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để từ một điểm sáng, có thể hình thành “bản đồ lễ hội sách” rộng khắp, đồng đều và bền vững, trở thành bước đi quan trọng trong việc nuôi dưỡng thói quen đọc, bồi đắp nền tảng tri thức và xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.
