Lễ hội dập sào bắt cá 3 năm một lần ở Phúc Thọ thu hút đông đảo người dân
Chiều ngày 2/3, tức 14 tháng Giêng âm lịch, trong tiết trời đầu xuân ấm áp, xã Phúc Thọ, cách trung tâm Hà Nội hơn 40km về phía Tây, đã rộn ràng tổ chức lễ hội dập sào bắt cá truyền thống trên dòng sông quê. Đặc biệt, lễ hội này chỉ diễn ra 3 năm một lần, nên càng thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương đến tham dự và cổ vũ.
Nguồn gốc và ý nghĩa văn hóa sâu sắc
Theo các bậc cao niên trong làng, tục lệ dập sào bắt cá đã có từ hàng trăm năm trước, gắn liền với truyền thuyết về Tản Viên Sơn Thánh – vị thần đứng đầu trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Người dân tin rằng Đức Thánh Tản đã truyền dạy cho cư dân xứ Đoài cách đan vó, chế tạo dập sào để đánh bắt cá trên sông Tích, từ đó hình thành nên một nghi lễ độc đáo, vừa mang tính sinh kế vừa thể hiện đời sống tâm linh phong phú.
Không khí náo nhiệt với hàng trăm trai làng tham gia
Trước khi lễ hội bắt đầu, các trai làng đã chuẩn bị kỹ lưỡng các dụng cụ bắt cá và nô nức đi hội. Dưới sông, hàng trăm trai làng chia thành từng nhóm 50–60 người, đứng thành hàng ngang, tay cầm sào tre dài 5–6 mét, phía dưới gắn khung lưới vuông 60x60cm. Khi hiệu lệnh vang lên, tất cả đồng loạt dập mạnh xuống mặt nước, tạo nên một cảnh tượng hùng tráng và đầy kịch tính.
Mỗi nhóm thực hiện công việc một cách nhịp nhàng: một người giữ sào, trong khi người còn lại lặn xuống mò bắt trong làn nước phù sa đục ngầu. Cá sông quẫy dữ dội khi mắc vào dập; những người có kinh nghiệm chỉ cần cảm nhận độ rung của sào là biết ngay đã “trúng mẻ”. Tiếng trống hội vang lên rộn rã, hòa cùng tiếng reo hò cổ vũ từ đám đông trên bờ, tạo nên bầu không khí náo nhiệt đặc trưng của ngày hội đầu xuân.
Sự háo hức của người dân và du khách
Chính vì lễ hội chỉ diễn ra 3 năm một lần, nên từ đầu giờ chiều, hai bên bờ sông đã ken đặc người xem, bao gồm cả người già, trẻ nhỏ và du khách từ khắp nơi đổ về. Trên bờ, bà Trần Thị M, 67 tuổi, một cư dân lâu năm, phấn khởi chia sẻ: “Năm nào đến ngày này tôi cũng ra xem. Đây không chỉ là hoạt động bắt cá thông thường mà là một nghi lễ thiêng liêng để tưởng nhớ Đức Thánh và cầu mong một năm thuận hòa, mưa thuận gió hòa. Cả làng cùng vui nên ai cũng háo hức và mong chờ.”
Ông Nguyễn Văn H, một người dân tham gia dập sào lâu năm, cũng bày tỏ: “Nghề này nhìn tưởng đơn giản nhưng thực tế đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và kỹ năng. Cảm nhận được cá hay không là nhờ vào độ rung tinh tế của sào. Quan trọng nhất là anh em trong nhóm phải phối hợp nhịp nhàng, người giữ sào ổn định, người lặn nhanh nhẹn thì mới bắt được những con cá lớn và ngon nhất.”
Kết thúc lễ hội với nghi thức tạ ơn và cầu phúc
Sau buổi dập sào sôi động, những con cá lớn được bắt lên, trong đó con cá lớn nhất được tuyển lựa kỹ càng. Con cá này sau đó được rước về đình làng trong một nghi lễ trang trọng, dâng lễ tạ ơn và cầu mong một năm mới yên lành, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Lễ dập sào vì thế không đơn thuần là hoạt động đánh bắt thông thường, mà là sự kết nối sâu sắc giữa sinh kế sông nước và đời sống tâm linh, một nét văn hóa đặc sắc của vùng xứ Đoài vẫn được gìn giữ và phát huy bền bỉ qua thời gian.
Lễ hội này không chỉ là dịp để người dân Phúc Thọ thể hiện tinh thần đoàn kết, mà còn là cơ hội quý báu để du khách khám phá và trải nghiệm những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo của Việt Nam, góp phần bảo tồn di sản phi vật thể cho các thế hệ sau.
