Tour du lịch sinh thái rừng - biển đang mở ra dư địa phát triển mới cho Gia Lai sau sáp nhập, khi tỉnh sở hữu một "trục vàng" hiếm có từ đại ngàn Tây Nguyên xuống biển xanh duyên hải trong một hành trình liền mạch. Du khách có thể buổi sáng ở rừng Kon Ka Kinh, chiều bên đầm Thị Nại và tối hòa mình vào nhịp sống miền biển.
"Lát cắt sinh thái" hiếm có
PGS-TS Phạm Trung Lương, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch, gọi Gia Lai sau sáp nhập là một "lát cắt sinh thái" tiêu biểu của Việt Nam. Theo ông, rất hiếm địa phương nào sở hữu không gian trải dài từ rừng nguyên sinh, cao nguyên, hệ thống núi lửa cho đến đầm phá ven biển trong cùng một trục liên kết. Từ Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, Khu bảo tồn Kon Chư Răng đến đầm Thị Nại là chuỗi sinh thái giàu giá trị. "Đây là một lát cắt sinh thái điển hình mà du khách sinh thái trên thế giới đều mong muốn trải nghiệm", ông nhấn mạnh.
Sức hấp dẫn của tour du lịch sinh thái rừng - biển nằm ở cảm giác dịch chuyển liên tục giữa những không gian khác biệt nhưng bổ trợ cho nhau. Ở phía tây, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh vẫn giữ gần như nguyên vẹn vẻ hoang sơ của đại ngàn với những cánh rừng già phủ sương, tiếng chim vọng giữa tán cây và những cung trekking vượt suối, băng thác giàu trải nghiệm. Đây cũng là một trong 2 vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng do UNESCO công nhận. Trong khi đó, Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng mang đến một sắc thái khác với hệ thống thác nước tầng tầng lớp lớp, những cung đường xuyên rừng đầy thử thách và không gian văn hóa bản địa đậm đặc hơi thở Tây Nguyên.
Không gian văn hóa cồng chiêng và địa chất độc đáo
Rời đại ngàn, du khách tiếp tục bước vào không gian địa chất đặc biệt của cao nguyên Pleiku. Chư Đăng Ya, Biển Hồ hay núi Hàm Rồng là thắng cảnh mang giá trị địa chất độc đáo. Giới chuyên gia cho rằng đây là nền tảng để Gia Lai phát triển du lịch địa chất - loại hình đang được nhiều quốc gia đầu tư mạnh.
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên cũng trở thành "linh hồn" của tour du lịch sinh thái rừng - biển. Với du khách quốc tế, trải nghiệm bên bếp lửa nhà rông, nghe cồng chiêng giữa đêm cao nguyên hay thưởng thức rượu cần luôn mang sức hút đặc biệt.
Khi sử thi Tây Nguyên hòa điệu cùng hào khí Tây Sơn
Nếu phía tây là đại ngàn nguyên sơ, thì phía đông lại mang đến một lớp trầm tích văn hóa khác biệt. Vùng đất Bình Định cũ là kho tàng di sản giàu chiều sâu với võ cổ truyền, nghệ thuật hát bội, bài chòi, hệ thống tháp Chăm và hào khí Tây Sơn. Chính sự giao thoa giữa văn hóa Tây Nguyên và văn hóa Chămpa - Bình Định tạo nên nét riêng mà không nhiều địa phương có được.
Buổi sáng, du khách trekking rừng già, chiều tham quan tháp Chăm, tối xem võ cổ truyền và chơi bài chòi bên biển. Hành trình ấy mang lại cảm giác "sống trong chuyến đi", thay vì chỉ ghé thăm từng điểm đến rời rạc. Theo TS Hương Trần Kiều Dung, Phó chủ tịch thường trực Tập đoàn FLC, xu hướng du lịch hiện nay không còn là "đi một nơi", mà là trải nghiệm xuyên suốt một hành trình giàu cảm xúc. Trục biển - cao nguyên không chỉ là kết nối địa lý mà còn là tư duy phát triển mới. Biển là nơi bắt đầu cảm xúc, cao nguyên là nơi giữ chân du khách bằng chiều sâu trải nghiệm.
Bài toán bản sắc riêng
Tuy nhiên, lợi thế "rừng - biển" hiện không còn quá hiếm ở miền Trung - Tây Nguyên. Nhiều địa phương cũng đang theo đuổi mô hình liên kết tương tự. Vì vậy, bài toán đặt ra cho Gia Lai là tạo bản sắc riêng. PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng địa phương cần nghĩ lớn hơn một sản phẩm du lịch thông thường. Ông gợi mở ý tưởng xây dựng trung tâm đấu võ quốc tế kết hợp MMA hiện đại với tinh hoa võ Việt, đặc biệt là Vovinam và võ cổ truyền Bình Định. Theo ông, đây có thể trở thành "đấu trường di sản" đủ sức hút dòng khách cao cấp toàn cầu. Bên cạnh đó, vùng biển Bình Định cũng có tiềm năng hình thành trung tâm du thuyền quốc tế, mở rộng không gian nghỉ dưỡng cao cấp cho Gia Lai mới.
Hạ tầng mở đường cho "giấc mơ rừng - biển"
Nhiều chuyên gia cho rằng bước ngoặt lớn nhất của Gia Lai sau sáp nhập nằm ở hệ thống giao thông đang được đầu tư mạnh. Cao tốc Quy Nhơn - Pleiku, cao tốc Bắc - Nam, cùng việc nâng cấp cảng hàng không Phù Cát sẽ rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa cao nguyên và biển. Từ Pleiku xuống biển Quy Nhơn trong vài giờ đồng hồ không còn là viễn cảnh xa vời. Khi đó, khái niệm "Tây Nguyên chạm biển xanh" sẽ trở thành trải nghiệm thực tế.
Gia Lai định hướng phát triển nhiều dòng sản phẩm mới như du lịch nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe, du lịch sinh thái rừng đặc dụng, du lịch văn hóa - lịch sử, du lịch khoa học và du lịch MICE. Nhiều dự án quy mô lớn đang được triển khai như Khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển tại Quy Nhơn gần 2.900 ha; Khu du lịch Biển Hồ - Chư Đăng Ya khoảng 6.300 ha. Ngoài ra, 3 dự án đô thị - du lịch tại đầm Đề Gi tổng vốn hơn 8.554 tỉ đồng được định hướng phát triển vùng du thuyền không phát thải đầu tiên tại châu Á. Tỉnh cũng đã khởi công Quần thể đô thị nghỉ dưỡng, giải trí và sân golf FLC Group Pleiku với tổng vốn đầu tư gần 20.000 tỉ đồng.
"Đại ngàn - biển xanh" tạo lợi thế cạnh tranh mới
Ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, cho rằng sự kết nối giữa đại ngàn và biển xanh đang tạo nên không gian du lịch đa dạng, hội tụ sinh thái, văn hóa, lịch sử và nghỉ dưỡng. Tỉnh xác định du lịch sẽ trở thành một trong những trụ cột tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn tới. Hàng loạt định hướng đã được đặt ra như phát triển khu nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, tổ chức lễ hội âm nhạc quốc tế hay xây dựng đô thị ven biển và đô thị sinh thái thông minh.
Phát biểu tại lễ khai mạc Năm Du lịch quốc gia 2026, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh trục du lịch chiến lược "đại ngàn - biển xanh" không đơn thuần là sự kết nối về không gian, mà hướng tới hình thành chuỗi giá trị du lịch hoàn chỉnh. Hành trình này bắt đầu từ trải nghiệm sinh thái, văn hóa đặc sắc của Tây Nguyên, nối dài qua vùng "đất võ, trời văn", trước khi khép lại bằng các sản phẩm nghỉ dưỡng biển đảo cao cấp. Theo Phó thủ tướng, chính sự cộng hưởng giữa thiên nhiên, lịch sử và văn hóa sẽ tạo nên lợi thế cạnh tranh khác biệt, mở ra dư địa phát triển mới cho Gia Lai.
