Một nhóm du khách nước ngoài tỏ ra vô cùng hào hứng khi cầm những con rắn nhỏ trên tay để chụp ảnh lưu niệm. Sự dạn dĩ này không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của quá trình hướng dẫn kỹ lưỡng từ các cán bộ tại Trại rắn Đồng Tâm.
Hướng dẫn an toàn trước khi tiếp xúc
Trước khi được tiếp xúc trực tiếp với các loài bò sát, du khách đã được nhân viên của trại hướng dẫn cách phân biệt rắn độc và rắn không độc, kỹ thuật cầm nắm an toàn, đồng thời duy trì tâm lý bình tĩnh. Nhờ vậy, những sinh vật vốn gắn liền với nỗi sợ hãi đã trở thành "bạn diễn" độc đáo trong các bức ảnh dịp Tết Nguyên đán 2026.
Trại rắn Đồng Tâm: Điểm đến đa chức năng
Trại rắn Đồng Tâm, thuộc Trung tâm Nuôi trồng, nghiên cứu, chế biến dược liệu trực thuộc Cục Hậu cần - Kỹ thuật Quân khu 9, từ lâu đã được biết đến là "ngôi nhà" của hàng trăm loài rắn với số lượng lên đến hàng chục nghìn cá thể. Nơi đây không chỉ phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học mà còn là điểm tham quan sinh thái đặc biệt, thu hút đông đảo học sinh, sinh viên và du khách trong và ngoài nước.
Tiền thân của trại là "Đội Nuôi trồng dược liệu", được thành lập vào ngày 27 tháng 10 năm 1977 theo sáng kiến của bác sĩ Trần Văn Dược (Tư Dược) - một người am hiểu và đam mê sâu sắc với loài bò sát này. Trên diện tích gần 12ha, trại thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng bao gồm nghiên cứu khoa học, điều trị rắn cắn, nuôi trồng sản xuất thuốc y học dân tộc, và kết hợp với hoạt động tham quan sinh thái.
Công việc thầm lặng của những "bảo mẫu" rắn
Để những loài rắn cực độc có thể xuất hiện an toàn trước công chúng, đằng sau là sự tận tụy của những người được ví như "bảo mẫu". Hằng ngày, họ thực hiện các công việc chăm sóc tỉ mỉ, theo dõi tập tính, vệ sinh chuồng trại, và kiểm soát thức ăn. Mọi khâu đều đòi hỏi sự cảnh giác cao độ và sự chuyên nghiệp tuyệt đối.
Đại úy Nguyễn Danh Hiếu, một cán bộ tại Trại rắn Đồng Tâm, cho biết trại hiện đang nuôi dưỡng hàng nghìn cá thể thuộc khoảng 50 loài rắn khác nhau. Trong số đó, có những loài cực độc như hổ chúa và hổ mang đất, cùng với các loài khác như rắn mai gầm, cạp nia, và lục đuôi đỏ. Bên cạnh đó, trại cũng nuôi các loài không độc như hổ ngựa, hổ hèo và rắn ráo. Đặc biệt, hổ chúa - một loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam - được nuôi bảo tồn tại đây.
Quy trình chăm sóc nghiêm ngặt
Theo đại úy Hiếu, việc chăm sóc rắn độc đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa. Từ công tác vệ sinh, cho ăn đến theo dõi sức khỏe đều cần được thực hiện với mức độ cảnh giác cao. Chẳng hạn, hổ chúa thường ăn các loài rắn khác, trong khi hổ mang lại ưa thích cóc, ếch và chuột. Trung bình, mỗi tuần rắn chỉ được cho ăn một lần để đảm bảo hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả.
Ông nhấn mạnh rằng mục đích chính của việc nuôi rắn là để phục vụ nghiên cứu khoa học và bảo tồn nguồn gen, đặc biệt là với các loài quý hiếm như hổ chúa và hổ mang. Đồng thời, trại còn đóng vai trò giáo dục, giúp người dân và học sinh nhận biết được loài độc và không độc, từ đó bình tĩnh xử lý khi gặp rắn ngoài tự nhiên, tránh tình trạng hoảng loạn không cần thiết.
Trải nghiệm thú vị cho du khách
Giữa khuôn viên rợp bóng cây xanh, hình ảnh du khách tươi cười khi cầm trên tay một con rắn không độc đã trở nên quen thuộc. Những tiếng cười xen lẫn chút hồi hộp ban đầu dần nhường chỗ cho sự tò mò và thích thú khám phá.
Đằng sau những khoảnh khắc "dạn tay" ấy là sự tận tụy không ngừng nghỉ của những người lính và nhà khoa học thầm lặng. Họ không chỉ chăm sóc và bảo tồn các loài bò sát đặc biệt mà còn góp phần thay đổi cách nhìn của công chúng: từ sợ hãi chuyển sang hiểu biết, từ xa lánh đến trân trọng một phần đa dạng sinh học quý giá của Việt Nam.
Hoạt động mở rộng và hợp tác
Gần đây, Trại rắn Đồng Tâm đã tiếp nhận 676 con rắn hổ mang với tổng trọng lượng gần 1 tấn từ Công an tỉnh Quảng Trị để chăm sóc và bảo tồn. Sự kiện này không chỉ cho thấy vai trò quan trọng của trại trong công tác bảo vệ động vật hoang dã mà còn khẳng định sự tin tưởng từ các cơ quan chức năng đối với năng lực chuyên môn tại đây.
Như vậy, Trại rắn Đồng Tâm không chỉ là một điểm tham quan sinh thái độc đáo mà còn là một trung tâm nghiên cứu và bảo tồn có ý nghĩa sâu sắc, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ thiên nhiên và đa dạng sinh học.
