Lâm Đồng Định Hướng Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Từ Nền Tảng Văn Hóa Đa Dạng
Trong thời gian gần đây, tỉnh Lâm Đồng đã tập trung huy động mọi nguồn lực để thúc đẩy loại hình du lịch cộng đồng theo hướng phát triển bền vững. Mục tiêu là từng bước biến đây trở thành một trong những sản phẩm du lịch chủ lực của địa phương, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của vùng.
Nền Tảng Văn Hóa Phong Phú Làm Bệ Phóng
Lâm Đồng sở hữu một nền tảng văn hóa vô cùng đa dạng và phong phú, với dân số hơn 3,8 triệu người bao gồm 49 dân tộc khác nhau. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 18% dân số, tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu. Vùng đất này hội tụ ba vùng sinh thái đặc trưng: cao nguyên, trung du và duyên hải, cùng với sự kết hợp độc đáo giữa "rừng-biển" và "cao nguyên-đồng bằng".
Hệ sinh thái tự nhiên phong phú đi đôi với hệ thống di sản văn hóa đồ sộ, mở ra cơ hội lớn cho phát triển du lịch cộng đồng. Toàn tỉnh có 144 di tích, trong đó bao gồm ba di tích quốc gia đặc biệt, 59 di tích cấp quốc gia và 82 di tích cấp tỉnh. Ngoài ra, Lâm Đồng còn tự hào với nhiều di sản được UNESCO vinh danh như Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Mộc bản triều Nguyễn, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang, Làng nghề làm gốm của người Chăm và Thành phố sáng tạo âm nhạc Đà Lạt.
Bên cạnh đó, tỉnh còn sở hữu 10 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, ba bảo vật quốc gia, cùng với hệ thống làng nghề, lễ hội truyền thống và các phong tục, tập quán đặc sắc của 49 dân tộc. Tất cả đã tạo nên một kho tàng văn hóa và tài nguyên du lịch vô cùng giá trị, là nền tảng vững chắc để phát triển du lịch cộng đồng.
Dự Án 6: Bước Ngoặt Trong Bảo Tồn Và Phát Huy Di Sản
Qua hơn 5 năm triển khai Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, Lâm Đồng đã khẳng định hướng đi đúng đắn là lấy di sản văn hóa làm nền tảng phát triển. Dự án này đã mang lại nhiều kết quả tích cực:
- Hỗ trợ mở 36 lớp truyền dạy nhạc cụ truyền thống.
- Tổ chức bảo tồn các loại hình di sản văn hóa phi vật thể.
- Tu sửa, tôn tạo di tích lịch sử.
- Quảng bá giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu của các dân tộc.
- Xúc tiến du lịch, khảo sát tiềm năng và xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng.
- Xây dựng điểm du lịch cộng đồng và làng văn hóa truyền thống các dân tộc.
Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng, nhấn mạnh: "Dự án 6 đã tạo bước ngoặt trong tư duy bảo tồn, chuyển từ 'giữ gìn' sang 'phát huy'. Từng bước biến di sản văn hóa thành động lực kinh tế. Văn hóa các dân tộc trên địa bàn Lâm Đồng đang từng bước được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch đặc sắc, giúp tạo sinh kế, tăng thu nhập và cải thiện chất lượng sống cho người dân."
Dự án cũng trao quyền cho người dân trở thành chủ thể trong các hoạt động văn hóa, từ truyền dạy nhạc cụ, nghề thủ công truyền thống, thành lập câu lạc bộ văn hóa dân gian đến tổ chức các ngày hội, liên hoan nghệ thuật mang đậm bản sắc dân tộc. Qua đó, ý thức bảo tồn di sản được nâng cao, đồng thời tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng.
Nghệ nhân Ưu tú K'Tiếu ở xã Di Linh chia sẻ: "Việc truyền dạy cồng chiêng cho thế hệ trẻ không chỉ là dạy kỹ năng, mà còn là truyền lửa văn hóa, trao truyền trách nhiệm giữ gìn văn hóa truyền thống. Nếu văn hóa kết hợp du lịch sẽ phát huy và lan tỏa giá trị."
Từng Bước Định Vị Thương Hiệu Du Lịch Cộng Đồng
Từ nền tảng bảo tồn vững chắc, Lâm Đồng đang từng bước chuyển hóa di sản văn hóa thành các sản phẩm du lịch đặc trưng. Theo bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, khi du khách được "sống cùng" văn hóa bản địa, họ sẽ cảm nhận được giá trị thật sự của điểm đến. Đây chính là lợi thế cạnh tranh bền vững của Lâm Đồng, với sự đa dạng của 49 dân tộc, địa phương sở hữu kho tàng văn hóa phong phú để phát triển các loại hình du lịch văn hóa, sinh thái và trải nghiệm.
Trên hành trình trải nghiệm tại Làng truyền thống Cơ Ho Cil ở phường Cam Ly - Đà Lạt, du khách Trần Lê Na đến từ Đồng Nai cho biết: "Đây là lần đầu tôi được sống trong văn hóa Tây Nguyên, rất gần gũi và thú vị. Chắc chắn, tôi sẽ đến vùng đất này nhiều lần nữa." Những phản hồi tích cực từ du khách cho thấy xu hướng du lịch không chỉ dừng lại ở tham quan, mà còn hướng đến trải nghiệm và kết nối sâu sắc. Văn hóa chính là yếu tố tạo nên sức hút khác biệt cho du lịch cộng đồng.
Trong một chuyến trải nghiệm du lịch - văn hóa tại Lâm Đồng mới đây, Giáo sư, Tiến sĩ Eric Jose Olmedo Panal từ Trường đại học Kinh tế - Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: "Nếu được đầu tư xứng tầm, du lịch cộng đồng Lâm Đồng sẽ trở thành loại hình có sức hút mạnh."
Kế Hoạch Phát Triển Và Mục Tiêu Đến Năm 2030
Tháng 3/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện "Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng". Kế hoạch này xác định rõ việc phát triển và nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ du lịch cộng đồng gắn liền với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống và hoạt động phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.
Đồng thời, tỉnh sẽ hình thành đặc trưng của mỗi địa phương gắn với trải nghiệm của du khách, tăng cường quảng bá, xúc tiến thương mại. Mục tiêu là từng bước xây dựng và phát triển thương hiệu du lịch cộng đồng của tỉnh, tham gia sâu rộng vào chuỗi sản phẩm, dịch vụ văn hóa phục vụ du khách, đa dạng hóa ngành nghề tại chỗ cho cộng đồng dân cư, cải thiện sinh kế cho người dân, đặc biệt là ở vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số.
Lâm Đồng đã lựa chọn 24 điểm và làng nghề để đề xuất xây dựng điểm du lịch cộng đồng trên địa bàn, trong đó nêu rõ nét đặc trưng, định hướng phát triển và thời gian hoàn thành. Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 sẽ:
- Cơ bản phát triển đồng bộ sản phẩm du lịch cộng đồng, định hướng phát triển theo hướng chuyên nghiệp hóa.
- Tiến tới hoàn thành xây dựng ít nhất một Làng du lịch cộng đồng trên địa bàn toàn tỉnh.
- Tất cả điểm du lịch cộng đồng được công nhận theo tiêu chuẩn quốc gia về du lịch cộng đồng và được giới thiệu, quảng bá rộng rãi.
- Hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu và chuẩn hóa bản đồ số các điểm du lịch cộng đồng.
Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng, khẳng định: "Tỉnh đặt mục tiêu gắn phát triển du lịch cộng đồng với xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, nâng cao đời sống người dân. Đưa du lịch cộng đồng trở thành một trong những sản phẩm du lịch chính của tỉnh, từ đó định vị thương hiệu du lịch cộng đồng Lâm Đồng trên bản đồ du lịch Việt Nam."
