Kon Chênh: Hành Trình Chuyển Mình Từ Thôn Thuần Nông Thành Điểm Du Lịch Cộng Đồng
Cách trung tâm Măng Đen không xa, thôn Kon Chênh từng là một cộng đồng thuần nông, cuộc sống gắn liền với nương rẫy, cà phê và tiếng chiêng vang vọng trong các mùa lễ hội. Nhưng vài năm trở lại đây, bức tranh nơi đây đã thay đổi đáng kể. Những mái nhà sàn mới mọc lên, bảng hiệu homestay xuất hiện dọc theo con đường đất đỏ, báo hiệu một sự chuyển mình mạnh mẽ. Sự đổi thay này bắt nguồn từ những người dân dám nghĩ, dám làm, tiên phong trong phát triển du lịch cộng đồng.
A Nấc: Người Tiên Phong Và Hành Trình Trở Thành Già Làng Trẻ Tuổi
A Nấc là một trong những người đầu tiên dấn thân vào lĩnh vực này. Anh tự mình học hỏi mô hình du lịch cộng đồng từ các địa phương khác, tận dụng vật liệu sẵn có để dựng nên những ngôi nhà sàn truyền thống. Cùng với vợ, anh phục dựng ẩm thực truyền thống, cồng chiêng và các điệu múa xoang, tạo ra không gian lưu trú đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Sự chân thành, mộc mạc của gia đình anh đã thu hút và giữ chân du khách, biến homestay của A Nấc trở thành điểm đến đầu tiên và nổi bật của thôn.
Từ thành công bước đầu của A Nấc, nhiều hộ dân trong thôn đã học theo và bắt đầu phát triển mô hình homestay. Đến cuối năm 2025, thôn Kon Chênh đã có gần 10 hộ tham gia vào hoạt động này. Không dừng lại ở đó, A Nấc còn tích cực vận động các hộ dân liên kết để phát triển 12 hecta cà phê xứ lạnh, từng bước hình thành tư duy sản xuất hàng hóa và xây dựng chuỗi giá trị bền vững. Những đóng góp to lớn của anh đã được người dân ghi nhận, khi họ quyết định bầu A Nấc làm già làng ở tuổi 35 – một sự kiện chưa từng có tiền lệ trong cộng đồng.
Nỗ Lực Bảo Tồn Văn Hóa Song Hành Với Phát Triển Du Lịch
Song song với việc phát triển du lịch, thôn Kon Chênh cũng đặt ra mục tiêu bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức các lớp truyền dạy cồng chiêng và múa xoang cho người dân trong thôn. Những lớp học này không chỉ giúp nâng cao kỹ năng biểu diễn mà còn góp phần bồi đắp niềm tự hào dân tộc, tạo nền tảng vững chắc để phát triển du lịch gắn liền với bản sắc độc đáo.
Hiện nay, Kon Chênh sở hữu một đội nghệ nhân cồng chiêng với hơn 20 thành viên, bao gồm nhiều thế hệ cùng tham gia. Các buổi truyền dạy thường diễn ra tại nhà rông hoặc bên bếp lửa, nơi các già làng và nghệ nhân nhiệt tình hướng dẫn lớp trẻ chỉnh chiêng, đánh chiêng theo đội hình, tập luyện các bài chiêng gắn với lễ hội truyền thống và những điệu múa xoang đặc trưng.
Những Thách Thức Trên Hành Trình Phát Triển
Dù có tiềm năng lớn, hành trình làm du lịch của người dân Kon Chênh vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản không nhỏ. Chị Y The, một chủ homestay trong thôn, chia sẻ rằng khó khăn lớn nhất hiện nay là vấn đề nguồn vốn và lãi suất vay. Nhiều hộ gia đình phải vay mượn để đầu tư vào cơ sở vật chất, nhưng lượng khách du lịch chưa ổn định khiến việc chi trả lãi suất hàng tháng trở thành gánh nặng tài chính.
Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nước sinh hoạt vào mùa khô cũng là một vấn đề nan giải. Chi phí khoan giếng tại vùng địa hình đá cứng rất cao, dao động từ 40 đến 50 triệu đồng cho mỗi mũi khoan sâu, vượt quá khả năng tài chính của nhiều hộ nghèo. Để ứng phó, các hộ dân đang áp dụng mô hình chia sẻ nguồn nước, cùng nhau sử dụng chung giếng khoan để hỗ trợ lẫn nhau trong việc đón tiếp khách du lịch.
Về kỹ năng nghiệp vụ, dù đã được tham gia các lớp tập huấn do huyện và tỉnh tổ chức, nhiều chủ hộ thừa nhận rằng họ vẫn còn loay hoay trong việc quảng bá hình ảnh trên mạng xã hội hay xây dựng quy trình đón khách chuyên nghiệp và hiệu quả.
Kết Quả Bước Đầu Và Triển Vọng Tương Lai
Dẫu còn nhiều khó khăn, những kết quả bước đầu cho thấy hướng đi của Kon Chênh là rất khả quan. Năm 2025, thôn đã đón hàng nghìn lượt khách du lịch, tạo ra việc làm thường xuyên cho khoảng 200 lao động địa phương. Các sản phẩm truyền thống như gùi, nỏ và các vật dụng sinh hoạt khác đã được nâng tầm, trở thành những món quà lưu niệm độc đáo thu hút du khách.
Tổ du lịch cộng đồng của thôn được tổ chức theo nhóm nghề rõ ràng: lưu trú, thực phẩm, đan lát, biểu diễn cồng chiêng và múa xoang. Sự phân công này đảm bảo tính chuyên môn hóa và tạo điều kiện hỗ trợ lẫn nhau giữa các thành viên. Du khách đến với Kon Chênh không chỉ đơn thuần là nghỉ dưỡng mà còn được tham gia vào nhiều trải nghiệm phong phú như nhổ sâm đương quy, hái cam, bẻ bắp nếp, bới khoai nướng, trekking rừng nguyên sinh để tìm nấm linh chi và sâm đá.
Làng cà phê Kon Chênh cũng đang dần trở thành một điểm dừng chân hấp dẫn, kết nối sản xuất nông nghiệp với du lịch trải nghiệm. Phát triển du lịch cộng đồng ở Kon Chênh không chỉ là câu chuyện làm kinh tế, mà còn là một quá trình khẳng định giá trị văn hóa bản địa trong điều kiện mới, tạo nên sự hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển sinh kế bền vững.
