Khe Sanh kể chuyện hòa bình qua cà phê: Hành trình 100 năm
Trước thềm kỷ niệm 100 năm cà phê Khe Sanh vào năm 2026, tỉnh Quảng Trị đang biến những giá trị sẵn có thành trải nghiệm du lịch độc đáo. Từ đồi cà phê đến ký ức chiến tranh, tất cả được kể theo một cách mới, với thông điệp xuyên suốt: "Make coffee, not war".
Ít ai biết rằng, những gốc cà phê đầu tiên ở Khe Sanh được gieo trồng từ năm 1926 bởi nhà thực vật học người Pháp Eugène Poilane. Từ 9 hạt giống ban đầu, đến nay vùng đất đỏ bazan này đã phát triển thành gần 3.900 ha cà phê, gắn với sinh kế của khoảng 6.000 nông hộ. Nhưng Khe Sanh không chỉ có cà phê. Nơi từng hứng chịu bom đạn khốc liệt nay đã phủ xanh bởi những đồi cà phê bạt ngàn, tạo nên một sự chuyển mình ấn tượng từ quá khứ chiến tranh đến sức sống của hiện tại.
Khe Sanh Coffee Tour: Trải nghiệm cà phê gắn với lịch sử
Ý tưởng này được cụ thể hóa qua Khe Sanh Coffee Tour, một sản phẩm du lịch cộng đồng được xây dựng với sự phối hợp giữa địa phương và các chuyên gia quốc tế. Theo ông Harro Boekhold, chuyên gia của Tổ chức PUM (Hà Lan), người tham gia tư vấn phát triển tour, điều quan trọng nhất không nằm ở cây cà phê mà ở câu chuyện phía sau nó. "Du khách không chỉ đến để uống cà phê. Họ muốn hiểu vùng đất này đã trải qua điều gì. Khe Sanh từng là chiến trường, nhưng hôm nay là biểu tượng của hòa bình. Câu chuyện đó cần được kể thông qua cây cà phê", ông Boekhold chia sẻ.
Từ góc nhìn đó, khẩu hiệu "Make coffee, not war" ra đời và trở thành thông điệp xuyên suốt của tour. Nhiều năm qua, cà phê Khe Sanh, đặc biệt là dòng arabica, đã dần khẳng định chỗ đứng trên thị trường. Tuy nhiên, theo những người làm du lịch, chất lượng sản phẩm thôi là chưa đủ. Điều khiến du khách nhớ đến một vùng đất không chỉ nằm ở hương vị cà phê, mà còn ở những câu chuyện được kể xung quanh nó. "Muốn nâng tầm cà phê Khe Sanh, không chỉ dừng lại ở chất lượng hạt mà còn phải xây dựng được câu chuyện và trải nghiệm đi kèm. Khi đó, giá trị của sản phẩm sẽ được gia tăng rất nhiều", một cán bộ làm du lịch tại Hướng Hóa chia sẻ.
Một ngày làm nông dân để hiểu về cà phê
So với lịch sử 100 năm của cây cà phê, Khe Sanh Coffee Tour còn rất "trẻ", mới vận hành khoảng 3 năm. Nhưng điều khiến sản phẩm này gây chú ý nằm ở cách tiếp cận lấy trải nghiệm làm trung tâm. Theo định hướng ban đầu của ông Harro Boekhold, tour không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu cà phê mà phải mang đến trải nghiệm thực sự cho du khách. Đến đây, du khách được tận mắt chứng kiến, trực tiếp tham gia và hiểu thêm về vùng đất, con người Khe Sanh thông qua những hoạt động cụ thể.
Vào mùa thu hoạch, du khách không còn là người đứng ngoài quan sát mà trở thành một phần của nông trại. Họ đi giữa những đồi cà phê trải dài, tự tay hái những quả chín đỏ, mang gùi trên lưng và lắng nghe những câu chuyện về vùng đất từng gắn với chiến tranh, nay được phủ xanh bởi màu cà phê. "Lần đầu tiên tôi biết hái cà phê không phải cứ thấy quả là hái. Phải chọn đúng quả chín, không làm gãy cành. Làm thử mới thấy công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ", anh Trần Minh Đức, du khách đến từ Đà Nẵng, chia sẻ.
Theo chị Lương Thị Ngọc Trâm, chủ thương hiệu Pun Pun Coffee - đơn vị từng đạt giải tại cuộc thi cà phê quốc tế AVPA Paris 2022 - điều quan trọng nhất của hành trình trải nghiệm là giúp người tham gia hiểu được câu chuyện phía sau một ly cà phê. "Chúng tôi kết nối khách tham quan với các nông hộ để họ trực tiếp tìm hiểu vùng nguyên liệu, từ khâu chọn giống, chăm sóc, thu hái đến chế biến. Mọi người được tham gia rang cà phê, loại bỏ hạt lỗi, thử nếm để cảm nhận hương vị. Sau đó, họ có thể tự pha chế bằng nhiều phương pháp như pour over, phin hoặc espresso, rồi đóng gói sản phẩm mang về", chị Trâm cho biết.
"Trước đây tôi nghĩ cà phê chỉ cần rang lên là uống. Nhưng khi tham gia tour, mới thấy để có một ly cà phê ngon là cả một hành trình dài, đòi hỏi rất nhiều kỹ thuật và kinh nghiệm", chị Nguyễn Thu Hà, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ.
Hành trình khép lại tại sân bay Tà Cơn
Hành trình khép lại tại di tích sân bay Tà Cơn, nơi vẫn còn lưu dấu một thời chiến tranh. Giữa không gian ấy, du khách nhâm nhi ly cà phê Khe Sanh và lắng nghe câu chuyện về sự hồi sinh của vùng đất. Chính sự giao thoa giữa quá khứ và hiện tại, giữa dấu tích chiến tranh và nhịp sống thanh bình hôm nay đã tạo nên chiều sâu riêng cho trải nghiệm. "Cảm giác rất lạ. Mình vừa ở vườn cà phê yên bình, rồi lại đứng giữa một nơi từng là chiến trường. Hai không gian đối lập nhưng lại gắn kết với nhau", anh Đức nói thêm.
Ở Khe Sanh, cà phê không chỉ là một sản vật địa phương. Nó trở thành chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa ký ức chiến tranh và màu xanh yên bình của cuộc sống hiện tại. Từ những đồi cà phê trên vùng đất đỏ bazan, Khe Sanh đang kể lại câu chuyện của mình theo một cách khác: không bằng những dấu tích bom đạn, mà bằng sức sống của một vùng đất đã hồi sinh.
Chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm cà phê Khe Sanh
Hướng tới dấu mốc 100 năm cà phê Khe Sanh (1926-2026), tỉnh Quảng Trị dự kiến tổ chức chuỗi hoạt động "Theo dấu chân 100 năm cà phê Khe Sanh" nhằm quảng bá thương hiệu cà phê và thúc đẩy du lịch địa phương. Lễ khai mạc dự kiến diễn ra tối 24.10 với chủ đề "Cà phê Khe Sanh - hương vị hòa bình". Chương trình gồm triển lãm sản phẩm cà phê, OCOP, tư liệu lịch sử; không gian trải nghiệm văn hóa, thưởng thức cà phê; hội thi "Nhà nông đua tài" cùng nhiều hoạt động nghệ thuật. Theo kế hoạch, sự kiện còn có sự tham gia của một số địa phương của Lào, đồng thời gắn với các hoạt động thuộc Lễ hội Vì hòa bình 2026, góp phần quảng bá hình ảnh Khe Sanh và nâng tầm thương hiệu cà phê địa phương.
